سلیم دوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Osmanli-nisani.svg   
سلطان سلیم خان دوم
سلطان امپراتوری عثمانی
خادم الحرمین الشریفین
خلیفهٔ مسلمین
امیرالمؤمنین
پادشاه
نگاره‌ای از سلطان سلیم دوم
Tughra of Selim II.JPG
سلطنت ۷ سپتامبر ۱۵۶۶–۱۵ دسامبر ۱۵۷۴
تاج‌گذاری ۸ سپتامبر ۱۵۶۶
نام کامل سلیم دوم
زادهٔ ۲۸ مه ۱۵۲۴
زادگاه قسطنطنیه
درگذشتهٔ ۱۵ دسامبر ۱۵۷۴ (۵۰ سال)
مکان مرگ قسطنطنیه
مدفون در ایاصوفیه، فاتح، قسطنطنیه (امروزه استانبول)
سلف سلیمان یکم
خلف مراد سوم
همسر نوربانو سلطان
خاندان سلطنتی خاندان عثمانی
خاندان دودمان عثمانی
پدر سلیمان یکم
والده سلطان خرم سلطان
فرزندان مراد سوم

سلیم دوم، (زاده ۲۸ می ۱۵۲۴ – مرگ در ۱۵ دسامبر ۱۵۷۴) که با نام‌ سلیم میگسار و سلیم بور نیز شناخته می‌شود، پسر و جانشین سلطان سلیمان قانونی از خرم سلطان و یازدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود.

دوران شاهزادگی[ویرایش]

سلیم در می سال ۱۵۲۴ در استانبول به دنیا آمد و پنجمین پسر سلیمان قانونی از همسرش خرم سلطان بود. سلیم در سال ۱۵۴۲ فرماندار قونیه شد و با مرگ برادرش شاهزاده محمد در سال ۱۵۴۴ فرماندار مانیسا شد. او با زنی ونیزی به نام نوربانو ازدواج کرد و صاحب پنج فرزند شد. سلیم در سال ۱۵۵۸ فرماندار قونیه شد. وی در جنگ با برادرش شاهزاده بایزید پیروز شد و در سال ۱۵۶۲ تنها ولیعهد سلطنت شد.

حکومت[ویرایش]

زمانی که سلیم دوم از خبر فوت پدرش در نبرد سیگتوار باخبر شد، از مانیسا به طرف بلگراد در طی یک ماه حرکت کرد. در این حرکت تحت فرمان عثمان پاشا قلعهٔ بوبوکجا رافتح کرد. به تحقیق، سلطان سلیم دوم بر خلاف سلطان سلیمان قانونی که سلطانی مقتدر، جنگاور و خردمند بود، پادشاهی عیاش و میگسار و خوش گذران بود. در زمان سلطنت او واردات شراب به استانبول به اوج خود رسید و این امر موجب تنبلی و شراب خواری ینی‌چریها شد.

سلیم دوم در خصوص اقدامات نظامی دستور تقویت ناوگان دریایی را صادر نمود و با بسیج نیروی قوی دریایی، جزیره قبرس را فتح کرد و دو جزیره کوفو و کتالونیا را در نزدیکی آلبانی فتح نمود. با توجه به این که با فوت سلطان سلیمان اول نیروهای اسپانیا تونس را تسخیر کرده بودند و در یمن و بصره شورش‌هایی علیه تشکیلات و نیروهای عثمانی بروز کرده بود، وی تونس را آزاد و شورش یمن و بصره را سرکوب کرد.

در سال ۱۵۷۱ اسپانیا علیه دولت عثمانی اعلام جنگ کرد و از سایر دول مسیحی اروپایی درخواست کمک نمود و به جهت باز پس گیری تونس و الجزایر و طرابلس، پاپ پیوس پنجم بسیج عمومی اعلام کرد و ناوگان دریایی عثمانی از سوی نیروهای مسیحی محاصره گردید. با اینکه نیروهای عثمانی شجاعت و شهامت بی‌سابقه ای از خود نشان دادند، اما شکست خوردند و ۲۰۰ فروند از کشتی‌هایشان در این جنگ از بین رفت و گونه ای که اکثر آن‌ها غرق شد و مابقی به دست اروپاییان افتاد. پاپ بیوس پنجم نیز از موفقیت به دست آمده بسیار خوشحال و سرمست شد و دستور داد به عنوان شادکامی چندین کلیسا در منطقه ساخته شود. او سپس دست به عمل خصمانه‌ای زد و به حکام دست نشانده عثمانی‌‌ها در حجاز و یمن و حبشه پیام فرستاد که زمان استقلال و آزادی فرا رسیده‌است، شما حرکت کنید، ما هم از شما حمایت خواهیم کرد و آنگاه به شاه طهماسپ نامه نوشت و او را هم به حمله به سرزمین عثمانیان تشویق کرد و به آن‌ها امید داد و چنین گفت که حکومت عثمانی قدرت نظامی خود را به دلیل داشتن فرمانروایی بی‌خرد از دست داده‌است، ما از غرب و شما هم از شرق در جهت نابودی عثمانی‌ها اقدام کنیم. ظاهراً شاه طهماسب عکس العملی از خود نشان نداد.

سلیم دوم فوراً دستور بازسازی ناوگان را صادر کرد و در کمترین مدت ۲۵۰ فروند کشتی جدید ساخته شد و این ناوگان راهی آب‌های مدیترانه و دریای سرخ و خلیج عدن گردیدند. سلیم در داخل شروع به عمران و آبادانی نمود و طی نقشه ای خاص، شروع به اتصال دریای سیاه به دریای خزر کرد و ثلث آن کار را انجام داد، اما موفق به تکمیل آن نشد. وی سپس با دولت‌های فرانسه و اتریش معاهده صلح امضا کرد. عثمانی‌ها در این معاهده صلح با اتریش، مالکیت اراضی متعلق به اتریش را در مجارستان پذیرفتند. سلیم کوشید تا رود دن را به ولگا متصل کند تا دریای سیاه را به دریای خزر متصل سازد. مردم قازان از ترس سلطه روس‌ها از وی خواستند تا راه کشتی‌ها و سپاه آنان را اصلاح کند. این طرح به دلیل برخی رخدادها و شورش‌ها به جایی نرسید.

در جنگ لپانتو که در خلیج لپانت در نزدیکی بندر کورینت یونان رخ داد، ناوگان دریایی عثمانی به سختی شکست خورد و در هم شکست. یکی از دلایل عمده این شکست بی کفایتی سلطان سلیم دوم بود. جمهوری ونیز در آن روزگار به دلیل تجارت گسترده دریایی ناوگان نیرومندی داشت اما به تنهایی نمی‌توانست با عثمانی مقابله کند بنابراین از فیلیپ دوم، پادشاه اسپانیا که در آن زمان ابرقدرت جهان تلقی می‌شد، درخواست کمک کرد. فیلیپ ناوگان خود را به کمک جمهوری ونیز فرستاد تا بتواند جزیره قبرس را از عثمانی‌ها بازپس گیرد. هر یک از طرفین جنگ در میدان این نبرد دریایی حدود ۱۰۰ هزار نیرو شامل ملوانان و سربازان داشتند. در این نبرد دریایی ناوگان دریایی عثمانی به سختی شکست خورد و بخش اعظم کشتی‌هایش نابود شده یا به تصرف ناوگان مشترک اسپانیا و جمهوری ونیز در آمد. با اینکه ناوگان متحد اسپانیا و جمهوری ونیز قادر به تصرف دوباره جزیره قبرس نشدند و جزیره قبرس تحت مالکیت امپراتوری عثمانی باقی ماند اما جنگ دریایی لپانت نقطه عطفی در زوال تدریجی امپراتوری عثمانی تلقی می‌شود.

دستاوردهای سلیم دوم[ویرایش]

سلیم هزینه حرمین شریفین را برای تأمین حقوق خدام و کمک به ساکنان آن‌ها دو برابر نمود. در دوره سلطنت سلیم دوم، امپراتوری عثمانی توانست شورشی را که در بصره بر پا شده بود و شخصی به نام ابن علیان مسبب آن بود را آرام کند و مالیاتی سالانه برابر با ۱۵۰۰ لیر طلا از او بستاند. سلیم دوم مسجد بزرگی در ادرنه ساخت. هم چنین پلی در استانبول بنا کرده، جامع ایاصوفیه را که بر اثر زلزله آسیب فراوان دیده بود، به‌طور اساسی تعمیر کرد. سلطان سلیم با توجه به علاقه شدیدی که به ابوسعود افندی مفتی دیار عثمانی داشت، در بدو امر از حیث مادی و معنوی به زندگی علما واهل دین توجه می‌نمود.

نگاره ای از چهره سلطان سلیم دوم


فتح قبرس[ویرایش]

فتوحات سلیمان قانونی در دریای مدیترانه امپراتوری عثمانی را به قدرت بلامنازع تبدیل کرد. اما برای دزدان دریایی ونیزی تنها یک مکان قابل سکونت وجود داشت. فتح قبرس را این‌گونه می‌توان تشریح کرد:

  • سلیمان قانونی به پسرش سلیم وصیت کرده‌بود که: «اگر فتح قبرس نصیب ما نشود، تو آن را فتح کن.»
  • که بر روی آن سلیم دوم به پدرش این‌گونه قول داد که اگر پادشاه بشود، قبرس را بر سر دزدان دریایی آتش خواهد زد.
  • هدایای نفیسی از طرف حاکم مصر و از راه دریای مدیترانه که به سلیم دوم فرستاده شده‌بود، توسط دزدان دریایی ربوده شد. مصادرهٔ تمام هدایا و به زندان انداختن آن‌ها ازجمله دلایلی بود که موجب شد سلطان سلیم با نیروی دریایی امپراتوری عثمانی، با وجود اعتراض‌های شدید صوقلو محمد پاشا، به سفر برود.

۱- در ۱۸ می ۱۵۷۰ قلعه‌ای را که از دست داده‌بود فتح کرد.
۲- در ۲ ژوئیهٔ ۱۵۷۰ قلعهٔ لفتاری و در ۹ ژوئیهٔ همان سال قلعهٔ گیرنه را فتح کرد.
۳- در ۹ سپتامبر ۱۵۷۰ لفکوسا را فتح کرد و نهایتاً در تاریخ ۱ اوت ۱۵۷۱، با تسخیر قلعهٔ ماگوسا فتح قبرس را تمام کرد.

مرگ[ویرایش]

سرانجام، سلطان سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ طی حادثه‌ای در حمام حرمسرا درگذشت. مورخان غربی معتقدند که علت مرگش زیاده‌روی در نوشیدن الکل بوده‌است، اما طبق گفتهٔ مورخان مسلمان، وی پایش در حمام به آجری گیر کرده‌بوده و چند روز بعد در ۱۵ دسامبر ۱۵۷۴ بر اثر خونریزی مغزی درگذشت با مرگ سلیم پسرش شاهزاده مراد به نام سلطان مراد سوم با کمک مادرش نوربانو سلطان به تخت نشست.

زندگی شخصی[ویرایش]

سلیم دوم دارای خواهری قدرتمند به نام مهرماه سلطان بود که در زمان سلطنت برادرش لقب والده سلطان را کسب کرد چرا که خرم سلطان مادر سلیم درسال ۱۵۵۸ فوت شده بود. او هم‌چنین همسری قدرتمند به‌نام نوربانو سلطان داشت که تنها خاصگی سلطان سلیم بوده. سلیم و نوربانو سلطان در سال ۱۵۶۲ باهم ازدواج کردند. سلیم به شعر نیز علاقه‌مند بود. هبی خاتون شاعر معروف قرن شازدهم معشوقه‌ او بود.

همسران

  • نوربانو سلطان، همسر عقدی سلیم دوم و مادر مراد سوم که اصالتی ونیزی داشت.
  • مادر شاهزاده علی.
  • مادر شاهزاده محمد.
  • مادر شاهزاده مصطفی
  • مادر شاهزاده سلیمان
  • مادر شاهزاده عثمان

پسران :

  • سلطان مراد سوم (ژوئیه ۱۵۴۶ مانیسا – ۱۹ ژانویه ۱۵۹۵ استانبول، در مقبره مراد سوم در مسجد ایا صوفیه دفن شد) پسر نوربانو سلطان؛
  • شاهزاده علی (مرگ ۱۵۷۲ استانبول، به دلیل بیماری فوت شد و در مسجد سلیمانیه در مقبره سلیمان قانونی دفن شد)
  • شاهزاده محمد، (مرگ ۱۵۷۴ استانبول، به دلیل بیماری از دنیا رفت و در مسجد سلیمانیه در مقبره خرم سلطان دفن شد)
  • شاهزاده عبدالله (۲۲ دسامبر ۱۵۶۶ به‌ فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه در مقبره مراد سوم دفن شد)
  • شاهزاده عثمان، (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴ به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه در مقبره مراد سوم دفن شد)
  • شاهزاده مصطفی (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴ به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه در مقبره مراد سوم دفن شد)
  • شاهزاده سلیمان، (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴ به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه در مقبره مراد سوم دفن شد)
  • شاهزاده جهانگیر (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴) به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه در مقبره مراد سوم دفن شد)

دختران :

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]