عایشه حفصه سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عایشه حفصه سلطان
BustOfAyseHafsaSultan ManisaTurkey.jpg
مجسمه نیم تنه عایشه حفصه سلطان در مانیسا، ترکیه
والده سلطان امپراتوری عثمانی
دوران ۱۵۲۰–۱۵۳۴
پیشین -
جانشین نوربانو سلطان
همسر سلیم یکم
فرزند(ها) سلیمان قانونی
بیخان سلطان
خدیجه سلطان
فاطمه سلطان
شاه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عایشه حفصه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
خاندان خاندان عثمانی (بواسطه ازدواج)
پدر عبدالمعین[۱]
زادروز ۱۴۷۸
مرگ ۱۹ مارس ۱۵۳۴ (۵۵ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد یاووز سلیم، فاتح، قسطنطنیه[۲][۳] استانبول
دین و مذهب اسلام

عایشه حفصه سلطان، یا به اختصار حافظه سلطان، (تولد ۱۴۷۸ - درگذشتهٔ ۱۹ مارس ۱۵۳۴) همسر سلطان سلیم یکم و والده سلطان سلطان سلیمان قانونی بود. او هم‌چنین اولین زنی بود که در تاریخ عثمانی قدرت زیادی داشت.[۴]

ریشهٔ خانوادگی[ویرایش]

اگرچه سال تولد حفصه سلطان شناخته‌شده‌است، مورخان معتقدند که او دختر منکلی گیرای از خان کریمه بوده و در کتیبه عثمانی او را به‌عنوان خاتون دختر عبدالمعین معرفی کرده‌اند؛ به‌این معنا که پدرش احتمالاً یونانی بوده‌است که به‌اسلام گرویده. دلیل اینکه به او حفصه می‌گفتند این بود که او از حوسا (شهری از ادرنه) بوده‌است. دیگر منابع او را شاهزاده خانمی از کریمهٔ تاتار توصیف کرده‌اند.[۵]

همسر سلطان[ویرایش]

حفصه، در سال ۱۴۹۳ برای شاهزاده سلیم فرماندار ترابزون فرستاده شد. او در ۶ نوامبر ۱۴۹۴ پسرش شاهزاده سلیمان را به‌دنیا آورد. در سال ۱۵۱۲ سلیم برادرانش، شاهزاده احمد و شاهزاده قرقود را در نبرد جانشینی شکست داد و پدرش بایزید دوم را از سلطنت برکنار کرد و جانشین پدرش شد، در همین سال سلیمان به‌عنوان فرماندار مانیسا اتخاب شد و حفصه سلطان طبق سنت‌های عثمانی پسرش را همراهی کرد. حفصه سلطان پس‌از اقامت در مانیسا در بین سال‌های ۱۵۱۳ تا ۱۵۲۰ اداره آغازگر جشنواره مسیر از سنت‌های محلی مانیسا بود. او هم‌چنین یک مجتمع بزرگ شمال یک مسجد، یک مدرسه، یک کالج و خانقاه در مانیسا ساخت.

والده سلطان[ویرایش]

درسال ۱۵۲۰ سلیم یکم فوت شد و سلیمان قانونی جانشین سلطنت شد و حفصه سلطان به‌عنوان ملکه مادر لقب والده سلطان گرفت، حفصه اولین زنی بود که درتاریخ عثمانی در زمان سلطنت همسرش لقب سلطان گرفت و اولین زنی بود که در زمان سلطنت فرزندش لقب والده سلطان را کسب کرد و این امر قدرت او را افزایش داد. حفصه سلطان به مدت ۱۴ سال به عنوان والده سلطان مشاور سلیمان قانونی بود و حرم سرای سلطان را اداره می‌کرد و همچنین با میانجیگری میان ماه‌دوران سلطان و خرم سلطان آرامش را در حرم‌سرا برقرار کرده بود. او اولین زنی بود که در امپراتوری عثمانی قدرت زیادی گرفت و زمینه سلطنت زنان هموار کرد و خرم سلطان عروس خاصگی او آغازکننده آن بود.

فرزندان[ویرایش]

سلیمان قانونی، (تولد ترابزون ۱۴۹۴ – مرگ سیگتوار ۱۵۶۶، در مقبره سلیمان قانونی در مسجد سلیمانیه دفن شد) وی دهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود و از سال ۱۵۲۰ تا سال ۱۵۶۶ به مدت ۴۶ سال سلطنت کرد.

بیخان سلطان، (تولد ترابزون ۱۴۹۷ – مرگ استانبول ۱۵۵۹، در مقبره سلیم یکم در مسجد یاووز سلیم دفن شد) درسال ۱۵۱۳ با داماد فرهاد پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۵۲۶ با ایاز محمد پاشا ازدواج کرد.

خدیجه سلطان، (تولد ترابزون ۱۵۰۰ – مرگ استانبول ۱۵۴۴، در مقبره سلیم یکم در مسجد یاووز سلیم دفن شد) در سال ۱۵۱۶ با داماد اسکندر پاشا ازدواج کرد سپس در سال ۱۵۲۴ با ابراهیم پاشا ازدواج کرد.

فاطمه سلطان (تولد ترابزون ۱۵۰۰ – مرگ استانبول ۱۵۵۷ در مقبره همسرش در آرامگاه کارا احمد پاشا دفن شد) در سال ۱۵۱۶ با داماد مصطفی پاشا، در سال ۱۵۲۲ با کارا احمد پاشا و در سال ۱۵۵۶ با خادم ابراهیم پاشا ازدواج کرد.

شاهی سلطان (تولد ترابزون ۱۵۰۶ – مرگ استانبول ۱۵۷۲ در نزدیکی مقبره مادرش در مسجد یاووز سلیم دفن شد) در سال ۱۵۲۳ با داماد چلبی لطفی پاشا ازدواج کرد.

مرگ[ویرایش]

عایشه حفصه سلطان در ۱۹ مارس ۱۵۳۴ درگذشت. او را در نزدیکی شوهرش در آرامگاهی در پشت دیوار قبله مسجد سلیم، در فاتح استانبول به خاک سپرده شد. آرامگاه وی تا حد زیادی در زلزلهٔ سال ۱۸۸۴ ویران شد، تلاش‌های مجدد برای بازسازی در سال ۱۹۰۰ آغاز شد. امروزه آرامگاه‌ش بسیار ساده‌تر از اصل آن است.

منابع[ویرایش]

  1. Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. p. 148. ISBN 978-9-753-29623-6. (Her name is given as "Hafsa bint-i Abdü'l-Muin" in Kitâbeler by İ. H. Uzunçarşılı. This shows that she was of non-Turkish origin, and later converted to Islam. The assertions that she was daughter of Meñli I Giray of the Crimean Khanate was never proven even though one of the wives of Selim I, namely Ayşe Hatun (wife of Selim I), was the real daughter of Meñli I Giray.)
  2. The Encyclopædia Britannica, Vol.7, Edited by Hugh Chisholm, (1911), 3; Constantinople, the capital of the Turkish Empire...
  3. Britannica, Istanbul:When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.
  4. Pietro Bragadin, Republic of Venice's ambassador in the early years of Suleiman the Magnificent's reign notes "a very beautiful woman of 48, for whom the sultan bears great reverence and love..." Leslie Peirce (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire p. 62 ISBN 0-19-508677-5. Oxford University Press.
  5. Ottoman, Russian and Circassian Political Relations

پیوند به بیرون[ویرایش]

والده پیشین:
-

(اولین والده سلطان خودش بود)

عایشه حفصه سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت عایشه حفصه والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵۲۰ – ۱۵۳۴

والده پسین:
مهرماه سلطان