نوربانو سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عفیفه نوربانو سلطان
Oriental Woman by Leon Comerre.jpg
نوربانو عتیق والده سلطان
والده عتیق سلطان
تصدی ۱۵ دسامبر ۱۵۷۴ – ۷ دسامبر ۱۵۸۳
پیشین مهرماه سلطان
جانشین صفیه سلطان
خاصگی سلطان
تصدی ۷ سپتامبر ۱۵۶۶ – ۱۵ دسامبر ۱۵۷۴
پیشین خرم سلطان
جانشین صفیه سلطان
همسر سلیم دوم
فرزند(ها) مراد سوم
اسماخان سلطان
گوهرخان سلطان
شاه سلطان
فاطمه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عفیفه نوربانو عتیق والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدر نیکُلُ وِنیِر
مادر ویولانتا بافو
زادروز سیسیلیا
حدود ۱۵۲۶
ونیز بافو
مرگ ۷ دسامبر ۱۵۸۳ (۵۷ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش‌تر کاتولیک رومی یا یهودی یا ارتودکس

نوربانو سلطان، (زاده ۱۵۲۶ – درگذشته ۶ دسامبر ۱۵۸۳) با نام واقعی سیسیلیا بافو همسر رسمی و محبوب سلیم دوم هم‌چنین به‌عنوان والده سلطان برای پسرش مراد سوم بود. نوربانو دومین خاصگی سلطان و اولین والده سلطان مقتدر و یکی از قدرتمندترین زن در تاریخ امپراتوری عثمانی و در دوره سلطنت زنان بود، همچنین اولین والده سلطان مقتدر در تاریخ عثمانی بود چرا که خرم سلطان نتوانست والده سلطان شود و نوربانو اولین خاصگی سلطانی بود که مقام والده سلطان را کسب کرد.

زندگی‌نامه[ویرایش]

نوربانو سلطان با نام واقعی "سیسیلیا یا اولیویا بافو" (به انگلیسی: "Cecilia or Olivia Venier-Baffo") در جزیره پاروس در دریای اژه که متعلق به جمهوری ونیز بود، که در سال ۱۶۲۶ به دنیا آمد. سیسلیا احتمالاً قبل از ورود به دربار عثمانی اصالتی ونیزی داشته‌است البته برخی مورخان او را یهودی ونیزی معرفی کرده‌اند و برخی دیگر پیرو کلیسای کاتولیک روم.[۱][۲][۳]

خاصگی سلطان[ویرایش]

سیسیلیا در سال ۱۵۴۰ توسط نیروی دریایی عثمانی دزدیده شد و سپس وارد کاخ توپ‌قاپی شد. خرم سلطان او را دید و به دلیل زیبایی مورد توجه او قرار گرفت. خرم شخصا او را آموزش داد. او سپس مسلمان شد و خرم سلطان به دلیل زیبایی‌اش او را نوربانو نامید.[۴] نوربانو در سال ۱۵۴۳ برای شاهزاده سلیم به مانیسا فرستاده شد سپس مورد توجه او قرار گرفت و در سال ۱۵۴۶ شاهزاده مراد را به‌ دنیا آورد و به مقام بالای حرم شاهزاده ولیعهد رسید.[۵][۶] خرم سلطان در سال ۱۵۵۸ از دنیا رفت و در سال ۱۵۶۶ سلیمان فوت شد. با مرگ سلیمان قانونی پسرش سلیم دوم به‌سلطنت رسید و نوربانو سلطان به‌‌ عنوان تنها همسر و خاصگی سلطان سلیم دومین زن قدرتمند حرم‌سرا بعد از مهرماه سلطان بود زیرا مهرماه مقام والده سلطان را کسب کرده بود و اداره حرم را بر عهده داشت. در سال ۱۵۷۴ سلیم دوم فوت شد و پسرش مراد سوم به سلطنت رسید. نوربانو سلطان مقام والده عتیق سلطان[۷] را کسب کرد. عتیق یعنی نخستین والده سلطان قدرتمند.[۸]

والده سلطان[ویرایش]

با مرگ سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ مراد سوم با کمک مادرش بر تخت سلطنت نشست و نوربانو والده عتیق سلطان شد. نوربانو در زمان حکومت پسرش قدرتمندترین والده سلطان حرم‌سرا و امپراتوری عثمانی بود چرا که مقام والده عتیق را کسب کرده بود و مراد برای انجام هرکاری با وی مشورت می‌کرد‌ و به همین دلیل به مادرش لقب سلطان قدرت داد و این امر باعث افزایش قدرت نوربانو سلطان بر تمامی ارکان دولت شد. اما او در دوره حکومت پسرش با رقیبی بسیار سر سخت رو به‌ رو بود[نیازمند منبع]، صفیه سلطان عروسش و همسر محبوب مراد که بعد از نوربانو دومین زن قدرتمند حرم بود. او قدرتی بیشتر از خواهران سلطان مراد داشت و این امر باعث شد تا میان دو سلطان اختلاف و دشمنی به‌وجود آید چرا که مراد قصد ازدواج با صفیه را داشت و به‌ همین دلیل نوربانو سلطان شروع به فرستادن خاتون‌های زیبایی برای پسرش کرد و دخترش اسماخان سلطان نیز به او کمک می‌کرد. سرانجام در سال ۱۵۸۳ نوربانو پسرش را متقاعد کرد که صفیه برای جلوگیری ارتباط او با زنان حرم مراد را جادو کرده‌است و دستور داد صفیه را زندانی کردند و او را مورد شکنجه قرار دادند اما در دسامبر همان سال نوربانو از دنیا رفت و صفیه به قدرتمندترین زن حرم و امپراتوری عثمانی تبدیل شد.[۹]

سیاست خارجه[ویرایش]

نوربانو سلطان در طول ۹ ساله والده عتیق سلطان بودنش همواره سلطان مراد سوم را به داشتن رابطه خوب با ونیز و دیگر سرزمین‌های ایتالیا راهنمایی می‌کرد چرا که دوست نداشت سرزمین پدری‌اش مورد حمله قرار گیرد. نوربانو در مدت ۹ ساله والده سلطانی بودنش دستور داد تا قصر والده عتیق سلطان را بسازند البته در کنار آن‌ها حمامی ساخته شد و ساخت و ساز این مسجد و قصر تنها چند روز پیش از مرگ نوربانو سلطان به پایان رسید.[۱۰]

فرزندان[ویرایش]

اسماخان سلطان (متولد مانیسا ۱۵۴۴ – درگذشت استانبول ۱۵۸۵ در مقبره سلیم دوم در ایا صوفیا دفن شد) او در سال ۱۵۶۲ با سوقلو محمد پاشا سپس در سال ۱۵۸۰ با کالایکوز علی پاشا ازدواج کرد.

گوهرخان سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۵–درگذشت استانبول ۱۶۰۵ در مقبره سلیم دوم در ایا صوفیا دفن شد) او در سال ۱۵۶۲ با داماد پیاله پاشا سپس در سال ۱۵۸۰ با جراح محمد پاشا ازدواج کرد.

سلطان مراد سوم (متولد مانیسا ۱۵۴۶ –درگذشت استانبول ۱۵۹۵، در آرامگاه مراد سوم در مسجد ایاصوفیا دفن گردید) او دوازدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود و از سال ۱۵۷۴ تا سال ۱۵۹۵ به‌ مدت ۲۰ سال سلطنت کرد.

شاه سلطان (متولد مانیسا ۱۵۴۷ – درگذشت استانبول ۱۶۰۲ در مسجد ایوب سلطان دفن شد) او در سال ۱۵۶۲ با داماد حسن آقا ازدواج کرد و در سال ۱۵۷۴ با سلاح‌دار علی پاشا ازدواج کرد.

فاطمه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۵۸ – مرگ استانبول ۱۵۸۰ در مقبره سلیم دوم در ایا صوفیا دفن شد) او درسال ۱۵۷۴ با داماد سیاووش پاشا ازدواج کرد.

مرگ[ویرایش]

نوربانو سلطان، ۷ دسامبر سال ۱۵۸۳ در استانبول درگذشت و در کنار همسرش سلیم دوم در مسجد ایاصوفیه دفن شد.

مراسم تشییع جنازهٔ نوربانو سلطان
والده پیشین:
حفصه سلطان

والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵ دسامبر ۱۵۷۴–۷ دسامبر ۱۵۸۳

والده پسین:
صفیه سلطان
پیشین: حکمرانی
خرم سلطان
خاصگی سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵۶۶–۱۵۷۴

پسین: حکمرانی
صفیه سلطان

پانویس[ویرایش]

  1. Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Volume 1, p. 178, at Google Books
  2. A.H. de Groot, s.v. in Encyclopaedia of Islam vol.8 p.124
  3. Osman Selâheddin Osmanoğlu, Osmanli Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılında Osmanlı Hanedanı, Islâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Vakfı (ISAR), Istanbul, 1999.
  4. نوربانو در زبان ترکی عثمانی به معنی "ملکه تابشی" است.
  5. Peirce 1993, p. 108.
  6. Peirce 1993, p. 228.
  7. آتیک (عتیق) یعنی نخستین و بزرگترین والده به‌شمار می‌رود.
  8. Arbel, Benjamin, Nur Banu (c. 1530-1583): A Venetian Sultana?
  9. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Nurbanu Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی دانشنامه آزاد (بارگذاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  10. Maria Pia Pedani Fabris, Alessio Bombaci (2010). Inventory of the Lettere E Scritture Turchesche in the Venetian State Archives. BRILL. p. 26. ISBN 978-9-004-17918-9.

منابع[ویرایش]