نوربانو سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عفیفه نوربانو سلطان
Oriental Woman by Leon Comerre.jpg
نوربانو عتیق والده سلطان
والده عتیق سلطان
تصدی ۱۵۷۴–۱۵۸۳
پیشین حفصه سلطان
جانشین صفیه سلطان
خاصگی سلطان
تصدی ۱۵۶۶–۱۵۷۴
پیشین خرم سلطان
جانشین صفیه سلطان
سلطنت زنان
حکمرانی و فرمانروایی ۱۵۶۰–۱۵۸۳
پیشین مهرماه سلطان
جانشین صفیه سلطان
همسر سلیم دوم
فرزند(ها) مراد سوم
اسماخان سلطان
گوهرخان سلطان
شاه سلطان
فاطمه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عفیفه نوربانو عتیق والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدر نیکُلُ وِنیِر
مادر ویولانتا بافو
زادروز سیسیلیا
۱۵۲۵
ونیز بافو
مرگ ۱۵۸۳ (۵۸ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش‌تر کاتولیک رومی یا یهودی یا ارتودکس

نوربانو سلطان، (زاده ۱۵۲۵ – درگذشته ۶ دسامبر ۱۵۸۳) با نام واقعی سیسیلیا بافو همسر رسمی و محبوب سلیم دوم هم‌چنین به‌عنوان والده سلطان برای پسرش مراد سوم بود. نوربانو دومین خاصگی سلطان و اولین والده سلطان مقتدر و یکی از قدرتمندترین زنان در تاریخ امپراتوری عثمانی و در دوره سلطنت زنان بود. وی هم‌چنین اولین والده سلطان قدرتمند در تاریخ عثمانی بود چرا که خرم سلطان نتوانست این مقام را کسب کند و نوربانو اولین خاصگی سلطانی بود که مقام والده سلطان را کسب کرد.

زندگی‌نامه[ویرایش]

نوربانو سلطان با نام واقعی "سیسیلیا یا اولیویا بافو" (به انگلیسی: "Cecilia or Olivia Venier-Baffo") در جزیره پاروس در دریای اژه که متعلق به جمهوری ونیز بود، که در سال ۱۶۲۵ به دنیا آمد. سیسلیا احتمالاً قبل از ورود به دربار عثمانی اصالتی ونیزی داشته‌است البته برخی مورخان او را یهودی ونیزی معرفی کرده‌اند و برخی دیگر پیرو کلیسای کاتولیک روم.[۱][۲][۳]

خاصگی سلطان[ویرایش]

سیسیلیا در سال ۱۵۳۹ توسط نیروی دریایی عثمانی دزدیده می‌شود و چون از خانواده ثروتمندی بوده به خوبی دوران آموزش خود را پشت سرگذاشته بوده. او مورد توجه خرم سلطان قرار می‌گیرد و توسط او خریداری و به حرم آورده می‌شود و خرم خود اورا با قوانین عثمانی آشنا می‌کند. در سال ۱۵۴۱ خرم سلطان به دلیل زیبایی سیسیلیا به اون نام نوربانو می‌دهد و او چندی بعد مسلمان می‌شود.[۴] نوربانو در یک میهمانی که توسط خرم سلطان برپا شده بود شرکت می‌کند و مورد توجه شاهزاده سلیم قرار می‌گیرد و خرم او را به پسر خود هدیه می‌کند و او همراه شاهزاده به مانیسا مانیسا می‌رود. نوربانو در ابتدا دو دختر به‌دنیا می‌آورد و درسال ۱۵۴۶ پسرش مراد سوم را به‌دنیا می‌آورد و به مقام خاصگی سلطان می‌رسد.[۵][۶]

درسال ۱۵۵۸ خرم خاصگی سلطان از دنیا رفت و اداره حرم به‌دست مهرماه سلطان افتاد. بامرگ سلطان سلیمان قانونی پسرش سلطان سلیم دوم به‌سلطنت رسید و مهرماه سلطان به‌مقام والده سلطانی رسید. نوربانو به‌عنوان همسر، عقدی سلطان دومین زن قدرتمند حرم‌سرا بعد از مهرماه سلطان بود و نفوذ زیادی بر همسرش داشت. نوربانو در سال ۱۵۷۴ با مرگ همسرش و به سلطنت رسیدن پسرش، مقام والده عتیق سلطان[۷] را کسب کرد. عتیق یعنی نخستین و بزرگترین والده سلطان قدرتمند.[۸]

والده عتیق سلطان[ویرایش]

با مرگ سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ مراد سوم بر تخت سلطنت نشست و نوربانو والده عتیق سلطان می‌شود. وی در زمان حکومت پسرش اولین و قدرتمندترین و بانفوذترین والده سلطان حرم‌سرا و امپراتوری عثمانی بود چراکه مقام والده عتیق را کسب کرده بود. وی نفوذ بسیار زیادی بر روی مراد و امپراتوری عثمانی داشت، چنانچه سلطان بدون مشورت با والده‌اش هیچ کاری را انجام نمی‌داد، به‌همین دلیل مراد به او مقام سلطان قدرت داد و این امر باعث شد که نوربانو سلطان نفوذ بسیار زیاد بر تمامی ارکان دولت داشته باشد، اما او در دوره حکومت پسرش با رقیبی بسیار سرسخت روبه‌رو بود، صفیه سلطان عروسش و همسر مراد که بعداز نوربانو دومین زن قدرتمند حرم بود. او قدرتی بیشتر از خواهران سلطان مراد داشت و این امر باعث شد تا میان دو سلطان اختلاف و دشمنی به‌وجود آید چراکه مراد قصد ازدواج با صفیه را داشت و به‌همین دلیل نوربانو سلطان شروع به فرستادن خاتون‌های زیبایی برای پسرش کرد و دراین راه دختر بزرگش اسماخان سلطان به او کمک می‌کرد و سرانجام درسال ۱۵۸۳ نوربانو پسرش را متقاعد کرد که صفیه برای جلوگیری ارتباط او با زنان حرم مراد را جادو کرده‌است و دستور داد صفیه را زندانی کردند و اورا مورد شکنجه قرار دادند اما در دسامبر همین سال نوربانو سلطان از دنیا رفت و صفیه سلطان آزاد شد و دوباره به مقام خود بازگشت و بعد از آن به اولین و قدرتمندترین و پرنفوذترین زن حرم تبدیل شد و تنها همدم همسرش تبدیل شد.[۹]

سیاست خارجه[ویرایش]

نوربانو سلطان در طول ۹ ساله والده عتیق سلطان بودنش همواره سلطان مراد سوم را به داشتن رابطه خوب با ونیز و دیگر سرزمین‌های ایتالیا راهنمایی می‌کرد چرا که دوست نداشت سرزمین پدری‌اش مورد حمله قرار گیرد. نوربانو در مدت ۹ ساله والده سلطانی بودنش دستور داد تا قصر والده عتیق سلطان را بسازند البته در کنار آن‌ها حمامی ساخته شد و ساخت و ساز این مسجد و قصر تنها چند روز پیش از مرگ نوربانو سلطان به پایان رسید.[۱۰]

فرزندان[ویرایش]

اسماخان سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴– درگذشت استانبول ۱۵۸۵) درسال ۱۵۶۲ با سوقلو محمد پاشا ازدواج کرد، سپس درسال ۱۵۸۰ با کالایکوز علی پاشا ازدواج کرد. او در مسجد ایاصوفیافن گردید.

گوهرخان سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴–درگذشت استانبول ۱۶۰۴) درسال ۱۵۶۲ با دریاسالار پیاله پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۵۸۰ با جراح محمد پاشا ازدواج کرد. او در مسجد ایا صوفیا دفن گردید.

شاه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴–درگذشت استانبول ۱۶۰۲) درسال ۱۵۶۲ با داماد حسن آقا ازدواج کرد و درسال ۱۵۷۴ با سلاح‌دار علی پاشا ازدواج کرد. وی در مسجد ایوب سلطان دفن گردید.

سلطان مراد سوم (متولد مانیسا ۱۵۴۶–درگذشت استانبول ۱۵۹۵، در آرامگاه مراد سوم در مسجد ایاصوفیا دفن گردید) او دوازدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود و از سال ۱۵۷۴ تا سال ۱۵۹۵ به‌مدت ۲۱ سال سلطنت کرد.

فاطمه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۸ – مرگ استانبول ۱۵۸۰) درسال ۱۵۶۶ با سیاووش پاشا ازدواج کرد. او در مسجد ایا صوفیا دفن گردید.

مرگ[ویرایش]

نوربانو سلطان، ۷ دسامبر سال ۱۵۸۳ در استانبول درگذشت و درکنار همسرش سلیم دوم در مسجد ایاصوفیه دفن شد.

مراسم تشییع جنازهٔ نوربانو سلطان
والده پیشین:
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵ دسامبر ۱۵۷۴–۷ دسامبر ۱۵۸۳

والده پسین:
صفیه سلطان
پیشین: حکمرانی
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
سلطنت زنان

۱۵۶۶–۱۵۸۳

پسین: حکمرانی
صفیه سلطان

پانویس[ویرایش]

  1. Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Volume 1, p. 178, at Google Books
  2. A.H. de Groot, s.v. in Encyclopaedia of Islam vol.8 p.124
  3. Osman Selâheddin Osmanoğlu, Osmanli Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılında Osmanlı Hanedanı, Islâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Vakfı (ISAR), Istanbul, 1999.
  4. نوربانو در زبان ترکی عثمانی به معنی "ملکه تابشی" است.
  5. Peirce 1993, p. 108.
  6. Peirce 1993, p. 228.
  7. آتیک (عتیق) یعنی نخستین و بزرگترین والده به‌شمار می‌رود.
  8. Arbel, Benjamin, Nur Banu (c. 1530-1583): A Venetian Sultana?
  9. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Nurbanu Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی دانشنامه آزاد (بارگذاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  10. Maria Pia Pedani Fabris, Alessio Bombaci (2010). Inventory of the Lettere E Scritture Turchesche in the Venetian State Archives. BRILL. p. 26. ISBN 978-9-004-17918-9.

منابع[ویرایش]