نوربانو سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نوربانو سلطان
Oriental Woman by Leon Comerre.jpg
نگارهٔ نوربانو سلطان
والده سلطان
تصدی۱۵ دسامبر ۱۵۷۴ – ۷ دسامبر ۱۵۸۳
پیشینحفصه سلطان
جانشینصفیه سلطان
خاصگی سلطان
تصدی۷ سپتامبر ۱۵۶۶ – ۱۵ دسامبر ۱۵۷۴
پیشینخرم سلطان
جانشینصفیه سلطان
همسرسلیم دوم
فرزند(ها)مراد سوم
اسماخان سلطان
گوهرخان سلطان
شاه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عفیفه نوربانو عتیق والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدرنیکُلُ وِنیِر
مادرویولانتا بافو
زادروزسیسیلیا یا اولِویا بافو
حدود ۱۵۲۵
ونیز بافو
مرگ۷ دسامبر ۱۵۸۳ (۵۸ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاریمسجد ایاصوفیا، استانبول
دین و مذهباسلام، پیش‌تر کاتولیک رومی یا یهودی یا ارتودکس

نوربانو سلطان، (زاده ۱۵۲۵ ونیز – درگذشته ۷ دسامبر ۱۵۸۳) با نام واقعی سیسیلیا بافو همسر رسمی و تنها خاصگی سلطان سلیم دوم و به عنوان والده سلطان برای پسرش مراد سوم بود. نوربانو دومین خاصگی سلطان مقتدر، همچنین اولین والده سلطان مقتدر در تاریخ عثمانی و یکی از قدرتمندترین زنان در دوره سلطنت زنان بود.

مبدا

نوربانو سلطان با نام واقعی "سیسیلیا یا اولیویا بافو" (به انگلیسی: "Cecilia or Olivia Venier-Baffo") در جزیره پاروس در دریای اژه که متعلق به جمهوری ونیز بود در سال ۱۵۲۵/۳۰ به دنیا آمد. او در سال ۱۵۴۰ توسط بارباروس خیرالدین پاشا ربوده شد. او قبل از ورود به دربار عثمانی اصالتی ونیزی داشته‌است. برخی مورخان او را یهودی ونیزی معرفی کرده‌اند و برخی دیگر پیرو کلیسای کاتولیک روم.[۱][۲][۳]

خاصگی سلطان

سلیم دوم شوهر نوربانو سلطان

او توسط خرم سلطان پرورش یافت و تربیت شد. خرم او را نوربانو نامید[۴] و برای پسرش شاهزاده سلیم به مانیسا فرستاد. نوربانو در سال ۱۵۴۶ پسرش شاهزاده مراد را به دنیا آورد. وی به عنوان همسر ولیعهد حرم‌سرای شاهزاده را در مانیسا اداره می‌کرد.

هنگامی که سلیم دوم به سلطنت رسید نوربانو مقام خاصگی سلطان را کسب کرد و سلیم به او اجازه داد که در استانبول بماند و در کاخ توپ‌قاپی زندگی کند. با اینکه سلیم دوم از زنان دیگر صاحب چندین فرزند شد اما نوربانو به دلیل زیبایی عالی و هوش خود همواره نزد سلیم بسیار محبوب بود. نوربانو به عنوان مادر شاهزاده ولیعهد در حرم سلطان از جایگاه بالایی برخوردار بود. سلیم و نوربانو در سال ۱۵۷۰ به‌طور رسمی باهم ازدواج کردند و این امر باعث افزایش قدرت نوربانو سلطان شد و سلیم دوم در مورد مسائل سیاسی همواره با او مشورت می‌کرد و نوربانو بعد از مهرماه سلطان دومین بانوی بزرگ عثمانی محسوب می‌شد.[۵][۶]

والده سلطان

مراد سوم که نوربانو سلطان از سال ۱۵۷۴ تا ۱۵۸۳ والده سلطان برای وی بود

زمانی که سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ فوت شد نوربانو سلطان به مدت ۱۲ روز مرگ همسرش را پنهان کرد. او به پسرش شاهزاده مراد نامه نوشت تا به استانبول بیاید و زمانی که مراد سوم به سلطنت رسید نوربانو از قدرت مطلق بخوردار شد و لقب والده عتیق سلطان[۷] را کسب کرد. نوربانو اولین خاصگی سلطانی بود که والده سلطان شد، به همین دلیل لقب عتیق، یعنی نخستین والده سلطان قدرتمند را گرفت.[۸]

نوربانو در زمان سلطنت پسرش امپراتوری عثمانی را با کمک سوکلو محمد پاشا اداره می‌کرد. نوربانو به مشاور اصلی مراد تبدیل شد و مراد به مادرش لقب سلطان قدرت داد اما نوربانو در زمان حکومت پسرش با رقیبی سرسخت مواجه شد: صفیه سلطان عروسش که همسر محبوب مراد سوم که قدرتی بیش‌از شاهزاده‌خانم‌های دربار کسب کرده بود.

مراد سوم در سال ۱۵۸۲ قصد ازدواج با صفیه را داشت، اما نوربانو سلطان مانع این ازدواج شد. او از آن پس با کمک دخترش اسماخان سلطان کنیزهای زیبایی برای پسرش می‌فرستاد تا از آن‌ها صاحب فرزند شود و سرانجام در سال ۱۵۸۳ پسرش را متقاعد کرد که صفیه برای جلوگیری ارتباط او با زنان دیگر مراد را جادو کرده‌است و به همین دلیل دستور داد صفیه سلطان را به کاخ قدیمی تبعید کنند و مورد شکنجه قرار بدهند اما نوربانو در دسامبر همان سال از دنیا رفت.[۹]


سیاست خارجه

نوربانو در طول سلطنت سلیم دوم و مراد سوم آن‌ها را به داشتن رابطه خوب با ونیز و دیگر سرزمین‌های ایتالیا راهنمایی می‌کرد چرا که دوست نداشت سرزمین پدری‌اش مورد حمله قرار گیرد. سفیران ونیزی از او به عنوانی زنی یاد کرده‌اند که هرگز اصالت ونیزی خود را فراموش نکرده است. نوربانو با کاترین مدیچی ملکه فرانسه رابطه خوبی داشت.

آثار

نوربانو زمانی که والده سلطان شد به معمار سنان دستور داد تا قصر و مسجد والده عتیق را در منطقه اسکدار بسازد، البته در کنار آن‌ها حمامی ساخته شد. ساخت و ساز این مسجد در تنها چند روز پیش از مرگ نوربانو سلطان به پایان رسید.[۱۰]

فرزندان

گوهرخان سلطان (متولد مانیسا ۱۵۴۴ – درگذشت استانبول ۱۶۰۴ در مقبره سلیم دوم در ایا صوفیا دفن شد) او در سال ۱۵۶۲ با پیاله پاشا سپس در سال ۱۵۸۰ با جراح محمد پاشا ازدواج کرد.

اسماخان سلطان (متولد مانیسا ۱۵۴۵ – درگذشت استانبول ۱۵۸۵ در مقبره سلیم دوم در ایا صوفیا دفن شد) او در سال ۱۵۶۲ با سوکلو محمد پاشا سپس در سال ۱۵۸۰ با کالایکوز علی پاشا ازدواج کرد.

سلطان مراد سوم (متولد مانیسا ۱۵۴۶ –درگذشت استانبول ۱۵۹۵، در آرامگاه مراد سوم در مسجد ایاصوفیا دفن گردید) وی دوازدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود و از سال ۱۵۷۴ تا سال ۱۵۹۵ به مدت ۲۰ سال سلطنت کرد.

شاه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۷/۴۸ – درگذشت استانبول ۱۶۰۲ در ایوب سلطان دفن شد) او در سال ۱۵۶۲ با حسن پاشا و سپس در سال ۱۵۷۵ با زال محمود پاشا ازدواج کرد.

مرگ

نوربانو سلطان، در ۷ دسامبر سال ۱۵۸۳ در استانبول درگذشت و در کنار همسرش سلیم دوم در مسجد ایاصوفیه دفن شد.

مراسم تشییع جنازهٔ نوربانو سلطان
والده پیشین:
حفصه سلطان

والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵ دسامبر ۱۵۷۴–۷ دسامبر ۱۵۸۳

والده پسین:
صفیه سلطان
پیشین: حکمرانی
خرم سلطان
خاصگی سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵۶۶–۱۵۷۴

پسین: حکمرانی
صفیه سلطان

پانویس

  1. Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Volume 1, p. 178, at Google Books
  2. A.H. de Groot, s.v. in Encyclopaedia of Islam vol.8 p.124
  3. Osman Selâheddin Osmanoğlu, Osmanli Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılında Osmanlı Hanedanı, Islâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Vakfı (ISAR), Istanbul, 1999.
  4. نوربانو در زبان ترکی عثمانی به معنی "ملکه تابشی" است.
  5. Peirce 1993, p. 108.
  6. Peirce 1993, p. 228.
  7. آتیک (عتیق) یعنی نخستین و بزرگترین والده به‌شمار می‌رود.
  8. Arbel, Benjamin, Nur Banu (c. 1530-1583): A Venetian Sultana?
  9. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Nurbanu Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی دانشنامه آزاد (بارگذاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  10. Maria Pia Pedani Fabris, Alessio Bombaci (2010). Inventory of the Lettere E Scritture Turchesche in the Venetian State Archives. BRILL. p. 26. ISBN 978-9-004-17918-9.

منابع