نوربانو سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عفیفه نوربانو سلطان
Oriental Woman by Leon Comerre.jpg
نوربانو عتیق والده سلطان
والده عتیق سلطان
تصدی ۱۵۷۴–۱۵۸۳
پیشین مهرماه سلطان
جانشین صفیه سلطان
خاصگی سلطان
تصدی ۱۵۶۶–۱۵۷۴
پیشین خرم سلطان
جانشین صفیه سلطان
همسر سلیم دوم
فرزند(ها) مراد سوم
اسماخان سلطان
گوهرخان سلطان
شاه سلطان
فاطمه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عفیفه نوربانو عتیق والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدر نیکُلُ وِنیِر
مادر ویولانتا بافو
زادروز سیسیلیا
حدود ۱۵۲۸
ونیز بافو
مرگ ۷ دسامبر ۱۵۸۳ (۵۵ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش‌تر کاتولیک رومی یا یهودی یا ارتودکس

نوربانو سلطان، (زاده ۱۵۲۷ – درگذشته ۶ دسامبر ۱۵۸۳) با نام واقعی سیسیلیا بافو همسر رسمی و محبوب سلیم دوم هم‌چنین به‌عنوان والده سلطان برای پسرش مراد سوم بود. نوربانو دومین خاصگی سلطان و اولین والده سلطان مقتدر و یکی از قدرتمندترین زنان در تاریخ امپراتوری عثمانی و در دوره سلطنت زنان بود. وی هم‌چنین اولین والده سلطان قدرتمند در تاریخ عثمانی بود چرا که خرم سلطان نتوانست این مقام را کسب کند و نوربانو اولین خاصگی سلطانی بود که مقام والده سلطان را کسب کرد.

زندگی‌نامه[ویرایش]

نوربانو سلطان با نام واقعی "سیسیلیا یا اولیویا بافو" (به انگلیسی: "Cecilia or Olivia Venier-Baffo") در جزیره پاروس در دریای اژه که متعلق به جمهوری ونیز بود، که در سال ۱۶۲۶ به دنیا آمد. سیسلیا احتمالاً قبل از ورود به دربار عثمانی اصالتی ونیزی داشته‌است البته برخی مورخان او را یهودی ونیزی معرفی کرده‌اند و برخی دیگر پیرو کلیسای کاتولیک روم.[۱][۲][۳]

خاصگی سلطان[ویرایش]

سیسیلیا در سال ۱۵۴۰ توسط نیروی دریایی عثمانی دزدیده شد و سپس وارد کاخ توپ‌قاپی شد. خرم سلطان او را دید و به دلیل زیبایی مورد توجه او قرار گرفت. خرم شخصا او را آموزش داد. او سپس مسلمان شد و خرم سلطان به دلیل زیبایی‌اش او را نوربانو نامید.[۴] نوربانو در سال ۱۵۴۳ برای شاهزاده سلیم به مانیسا فرستاده شد سپس مورد توجه او قرار گرفت و در سال ۱۵۴۶ شاهزاده مراد را به‌دنیا آورد و به مقام بالای حرم شاهزاده ولیعهد رسید.[۵][۶] خرم سلطان در سال ۱۵۵۸ از دنیا رفت و در سال ۱۵۶۶ سلیمان فوت شد. با مرگ سلیمان قانونی پسرش سلیم دوم به‌سلطنت رسید و نوربانو سلطان به‌‌عنوان همسر عقدی و تنها خاصگی سلطان دومین زن قدرتمند حرم‌سرا بعد از مهرماه سلطان بود. وی نفوذ زیادی بر همسرش داشت و در زمان سلطنت همسرش حمله به ونیز و سرزمین‌های ایتالیایی کاهش یافت. در سال ۱۵۷۴ سلیم دوم ازدنیا رفت و مراد سوم به سلطنت رسید و نوربانو مقام والده عتیق سلطان[۷] را کسب کرد. عتیق یعنی نخستین والده سلطان قدرتمند.[۸]

والده عتیق سلطان[ویرایش]

با مرگ سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ مراد سوم بر تخت سلطنت نشست و نوربانو والده عتیق سلطان می‌شود. وی در زمان حکومت پسرش اولین و قدرتمندترین و بانفوذترین والده سلطان حرم‌سرا و امپراتوری عثمانی بود چراکه مقام والده عتیق را کسب کرده بود. وی نفوذ بسیار زیادی بر روی مراد و امپراتوری عثمانی داشت، چنانچه سلطان بدون مشورت با والده‌اش هیچ کاری را انجام نمی‌داد، به‌همین دلیل مراد به او مقام سلطان قدرت داد و این امر باعث شد که نوربانو سلطان نفوذ بسیار زیاد بر تمامی ارکان دولت داشته باشد، اما او در دوره حکومت پسرش با رقیبی بسیار سرسخت روبه‌رو بود، صفیه سلطان عروسش و همسر مراد که بعد از نوربانو دومین زن قدرتمند حرم بود. او قدرتی بیشتر از خواهران سلطان مراد داشت و این امر باعث شد تا میان دو سلطان اختلاف و دشمنی به‌وجود آید چراکه مراد قصد ازدواج با صفیه را داشت و به‌همین دلیل نوربانو سلطان شروع به فرستادن خاتون‌های زیبایی برای پسرش کرد و در این راه دختر بزرگش اسماخان سلطان به او کمک می‌کرد و سرانجام در سال ۱۵۸۳ نوربانو پسرش را متقاعد کرد که صفیه برای جلوگیری ارتباط او با زنان حرم مراد را جادو کرده‌است و دستور داد صفیه را زندانی کردند و اورا مورد شکنجه قرار دادند اما در دسامبر همان سال نوربانو سلطان از دنیا رفت و صفیه سلطان آزاد شد و دوباره به مقام خود بازگشت و بعد از آن به اولین و قدرتمندترین زن حرم تبدیل شد.[۹]

سیاست خارجه[ویرایش]

نوربانو سلطان در طول ۹ ساله والده عتیق سلطان بودنش همواره سلطان مراد سوم را به داشتن رابطه خوب با ونیز و دیگر سرزمین‌های ایتالیا راهنمایی می‌کرد چرا که دوست نداشت سرزمین پدری‌اش مورد حمله قرار گیرد. نوربانو در مدت ۹ ساله والده سلطانی بودنش دستور داد تا قصر والده عتیق سلطان را بسازند البته در کنار آن‌ها حمامی ساخته شد و ساخت و ساز این مسجد و قصر تنها چند روز پیش از مرگ نوربانو سلطان به پایان رسید.[۱۰]

فرزندان[ویرایش]

اسماخان سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴– درگذشت استانبول ۱۵۸۵) در سال ۱۵۶۲ با سوقلو محمد پاشا ازدواج کرد سپس در سال ۱۵۸۰ با کالایکوز علی پاشا ازدواج کرد. او در مسجد ایاصوفیا دفن گردید.

گوهرخان سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴–درگذشت استانبول ۱۶۰۴) در سال ۱۵۶۲ با دریاسالار پیاله پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۵۸۰ با جراح محمد پاشا ازدواج کرد. او در مسجد ایا صوفیا دفن گردید.

شاه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴–درگذشت استانبول ۱۶۰۲) در سال ۱۵۶۲ با داماد حسن آقا ازدواج کرد و در سال ۱۵۷۴ با سلاح‌دار علی پاشا ازدواج کرد. وی در مسجد ایوب سلطان دفن گردید.

سلطان مراد سوم (متولد مانیسا ۱۵۴۶–درگذشت استانبول ۱۵۹۵، در آرامگاه مراد سوم در مسجد ایاصوفیا دفن گردید) او دوازدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود و از سال ۱۵۷۴ تا سال ۱۵۹۵ به‌مدت ۲۱ سال سلطنت کرد.

فاطمه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۵۰ – مرگ استانبول ۱۵۸۰) در سال ۱۵۶۶ با سیاووش پاشا ازدواج کرد. او در مسجد ایا صوفیا دفن گردید.

مرگ[ویرایش]

نوربانو سلطان، ۷ دسامبر سال ۱۵۸۳ در استانبول درگذشت و در کنار همسرش سلیم دوم در مسجد ایاصوفیه دفن شد.

مراسم تشییع جنازهٔ نوربانو سلطان
والده پیشین:
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵ دسامبر ۱۵۷۴–۷ دسامبر ۱۵۸۳

والده پسین:
صفیه سلطان
پیشین: حکمرانی
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
سلطنت زنان

۱۵۶۶–۱۵۸۳

پسین: حکمرانی
صفیه سلطان

پانویس[ویرایش]

  1. Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Volume 1, p. 178, at Google Books
  2. A.H. de Groot, s.v. in Encyclopaedia of Islam vol.8 p.124
  3. Osman Selâheddin Osmanoğlu, Osmanli Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılında Osmanlı Hanedanı, Islâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Vakfı (ISAR), Istanbul, 1999.
  4. نوربانو در زبان ترکی عثمانی به معنی "ملکه تابشی" است.
  5. Peirce 1993, p. 108.
  6. Peirce 1993, p. 228.
  7. آتیک (عتیق) یعنی نخستین و بزرگترین والده به‌شمار می‌رود.
  8. Arbel, Benjamin, Nur Banu (c. 1530-1583): A Venetian Sultana?
  9. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Nurbanu Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی دانشنامه آزاد (بارگذاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  10. Maria Pia Pedani Fabris, Alessio Bombaci (2010). Inventory of the Lettere E Scritture Turchesche in the Venetian State Archives. BRILL. p. 26. ISBN 978-9-004-17918-9.

منابع[ویرایش]