نوربانو سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عفیفه نوربانو سلطان
Oriental Woman by Leon Comerre.jpg
نوربانو عتیق والده سلطان
والده عتیق سلطان
تصدی ۱۵۷۴–۱۵۸۳
پیشین مهرماه سلطان
جانشین صفیه سلطان
خاصگی سلطان
تصدی ۱۵۶۶–۱۵۷۴
پیشین خرم سلطان
جانشین صفیه سلطان
سلطنت زنان
حکمرانی ۱۵۶۶–۱۵۸۳
پیشین مهرماه سلطان
جانشین صفیه سلطان
همسر سلیم دوم
فرزند(ها) مراد سوم
اسماخان سلطان
گوهرخان سلطان
شاه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عفیفه نوربانو عتیق والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
زادروز سیسیلیا
۱۵۲۶
ونیز بافو
مرگ ۱۵۸۳ (۵۷ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش‌تر کاتولیک رومی یا یهودی یا ارتودکس

نوربانو سلطان، (زاده ۱۵۲۶ - درگذشته ۶ دسامبر ۱۵۸۳) همسر سلطان سلیم دوم عثمانی و مادر سلطان مراد سوم، هم‌چنین عروس خاصگی خرم سلطان و سومین زن مقتدر در امپراتوری عثمانی بعد از خرم سلطان و مهرماه سلطان بود. نوربانو سلطان دومین خاصگی سلطان مقتدر و اولین والده سلطان مقتدر در تاریخ عثمانی بود زیرا خرم سلطان مادر همسرش نتوانست والده سلطان شود و وی با آوردن مقام والده عتیق سلطان توانست اولین والده قدرتمند در تاریخ عثمانی شود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

نوربانو سلطان با نام واقعی "سیسیلیا یا اولیویا بافو" (به انگلیسی: "Cecilia or Olivia Venier-Baffo") در جزیره پاروس در دریای اژه که متعلق به جمهوری ونیز بود، که در سال ۱۶۲۵ به دنیا آمد. سیسلیا احتمالاً قبل از ورود به دربار عثمانی اصالتی ونیزی داشته است البته برخی مورخان او را یهودی ونیزی داشته است و یا او پیرو کلیسای کاتولیک‌ روم بوده است.[۱][۲][۳]

خاصگی سلطان[ویرایش]

سیسیلیا در سال ۱۶۳۹ توسط نیروی‌دریایی عثمانی دزدیده می‌شود و چون از خانواده ثروتمندی بوده به خوبی دوران آموزش خود را پشت سرگذاشته بوده. او مورد توجه خرم سلطان قرار می‌گیرد و توسط او خریداری و به حرم آورده می‌شود و خرم خود اورا با قوانین عثمانی آشنا می‌کند. در سال ۱۶۴۱ خرم سلطان به دلیل زیبایی سیسیلیا به اون نام نوربانو می‌دهد و او چندی بعد مسلمان می‌شود.[۴] نوربانو در یک میهمانی که توسط خرم سلطان برپا شده بود شرکت می‌کند و مورد توجه شاهزاده سلیم قرار می‌گیرد و خرم او را به پسر خود هدیه می‌کند و او همراه شاهزاده به مانیسا مانیسا می‌رود. نوربانو در ابتدا سه دختر به‌دنیا می‌آورد و در سال ۱۶۴۶ پسرش مراد سوم را به‌دنیا می‌آورد و به مقام خاصگی سلطان می‌رسد.[۵][۶]

سلطان سلیم دوم و نوربانو سلطان صاحب ۵ فرزند شدند.

درسال ۱۵۵۸ خرم خاصگی سلطان از دنیا رفت و اداره حرم به‌دست مهرماه سلطان افتاد. بامرگ سلطان سلیمان قانونی پسرش سلطان سلیم دوم به‌سلطنت رسید و مهرماه سلطان به‌مقام والده سلطانی رسید. نوربانو سلطان به‌عنوان همسر رسمی و عقدی سلطان دومین زن مقتدر و بانفوذ حرم‌سرا بود. او در سال ۱۵۷۴ با مرگ همسرش و به‌سلطنت رسیدن پسرش، والده‌ عتیق سلطان[۷] را کسب کرد. عتیق یعنی نخستین و بزرگترین والده سلطان قدرتمند .[۸]

والده عتیق سلطان[ویرایش]

با مرگ سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ مراد سوم بر تخت سلطنت نشست و نوربانو والده عتیق سلطان می‌شود. وی در زمان حکومت پسرش اولین و باقدرتمندترین و بانفوذترین والده سلطان حرم‌سرا و امپراتوری عثمانی بود چراکه مقام والده عتیق را کسب کرده بود. وی نفوذ بسیار زیادی برروی مراد و امپراتوری عثمانی داشت، چنانچه سلطان بدون مشورت با والده‌اش هیچ کاری را انجام نمی‌داد، به‌همین دلیل مراد به او مقام سلطان قدرت و والای دولت را واگذار کرد و این امر باعث شد که نوربانو سلطان نفوذ بسیار زیادی بر تمامی ارکان دولت و پاشاها داشته باشد ، اما او در دوره حکومت پسرش با رقیبی بسیار سرسخت روبه‌رو بود، صفیه سلطان عروسش و همسر مراد که بعداز نوربانو دومین زن قدرتمند حرم بود. او قدرتی بیشتر ‌از خواهران سلطان مراد داشت و این امر باعث شد تا میان دو سلطان اختلاف و دشمنی به‌وجود آید چراکه مراد قصد ازدواج با صفیه را داشت و به‌همین دلیل نوربانو سلطان شروع به فرستادن خاتون‌های زیبایی برای پسرش کرد و دراین راه دختر بزرگش اسماخان سلطان نیز به‌‌او کمک می‌کرد، سرانجام درسال ۱۵۸۳ نوربانو پسرش را متقاعد کرد که صفیه برای جلوگیری ارتباط او با زنان حرم او را جادو کرده است سپس بادستور داد صفیه را زندانی کردند و اورا مورد شکنجه و آزار اذیت قرار دادند اما در دسامبر همین سال نوبانو سلطان ازدنیا رفت و صفیه سلطان آزاد شد و دوباره به‌مقام خود بازگشت و بعد از آن به اولین و قدرتمندترین و پرنفوذترین زن حرم تبدیل شد و تنها همدم همسرش تبدیل شد.[۹]

سیاست خارجه[ویرایش]

نوربانو سلطان در طول ۹ ساله والده عتیق سلطان بودنش همواره سلطان مراد سوم را به داشتن رابطه خوب با ونیز و دیگر سرزمین‌های ایتالیا راهنمایی می‌کرد دوست نداشت سرزمین پدری‌اش مورد حمله قرار گیرد. نوربانو در مدت ۹ ساله والده سلطانی‌ بودنش دستور داد تا قصر والده عتیق سلطان را بسازند البته در کنار آن‌ها حمامی نیز ساخته شد و ساخت و ساز این مسجد و قصر تنها چند روز پیش از مرگ نوربانو سلطان به پایان رسید.[۱۰]

مرگ[ویرایش]

نوربانو سلطان ۷ دسامبر سال ۱۵۸۳ در استانبول درگذشت و درکنار همسرش سلیم دوم در مسجد ایاصوفیه دفن شد.

مراسم تشییع جنازهٔ نوربانو سلطان
والده پیشین:
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵ دسامبر ۱۵۷۴–۷ دسامبر ۱۵۸۳

والده پسین:
صفیه سلطان
پیشین: حکمرانی
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
سلطنت زنان

۱۵۶۶–۱۵۸۳

پسین: حکمرانی
صفیه سلطان

پانویس[ویرایش]

  1. Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Volume 1, p. 178, at Google Books
  2.  A.H. de Groot, s.v. in Encyclopaedia of Islam vol.8 p.124
  3. Osman Selâheddin Osmanoğlu, Osmanli Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılında Osmanlı Hanedanı, Islâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Vakfı (ISAR), Istanbul, 1999.
  4. نوربانو در زبان ترکی عثمانی به معنی "ملکه تابشی" است.
  5.  Peirce 1993, p. 108.
  6.  Peirce 1993, p. 228.
  7. آتیک (عتیق) یعنی نخستین و بزرگترین والده به شمار می‌رود.
  8. Arbel, Benjamin, Nur Banu (c. 1530-1583): A Venetian Sultana?
  9. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Nurbanu Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی دانشنامه آزاد (بارگزاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  10. Maria Pia Pedani Fabris, Alessio Bombaci (2010). Inventory of the Lettere E Scritture Turchesche in the Venetian State Archives. BRILL. p. 26. ISBN 978-9-004-17918-9.

منابع[ویرایش]