نوربانو سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عفیفه نوربانو سلطان
Oriental Woman by Leon Comerre.jpg
نوربانو عتیق والده سلطان
والده عتیق سلطان
تصدی ۱۵۷۴–۱۵۸۳
پیشین مهرماه سلطان
جانشین صفیه سلطان
خاصگی سلطان
تصدی ۱۵۶۶–۱۵۷۴
پیشین خرم سلطان
جانشین صفیه سلطان
سلطنت زنان
حکمرانی ۱۵۶۶–۱۵۸۳
پیشین مهرماه سلطان
جانشین صفیه سلطان
همسر سلیم دوم
فرزند(ها) مراد سوم
اسماخان سلطان
گوهرخان سلطان
شاه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عفیفه نوربانو عتیق والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدر نیکُلُ وِنیِر
مادر ویولانتا بافو
زادروز سیسیلیا
۱۵۲۶
ونیز بافو
مرگ ۱۵۸۳ (۵۷ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش‌تر کاتولیک رومی یا یهودی یا ارتودکس

نوربانو سلطان، (زاده ۱۵۲۶– درگذشته ۶ دسامبر ۱۵۸۳) با نام واقعی سیسیلیا بافو همسر رسمی سلیم دوم و هم‌چنین به عنوان والده سلطان، برای پسرش مراد سوم بود. نوربانو سلطان دومین خاصگی سلطان مقتدر و اولین والده سلطان مقتدر در تاریخ امپراتوری عثمانی بود، زیرا خرم نتوانست به‌مقام والده سلطان برسد و نوربانو اولین خاصگی سلطان بود که به‌مقام والده عتیق سلطان رسید.

زندگی‌نامه[ویرایش]

نوربانو سلطان با نام واقعی "سیسیلیا یا اولیویا بافو" (به انگلیسی: "Cecilia or Olivia Venier-Baffo") در جزیره پاروس در دریای اژه که متعلق به جمهوری ونیز بود، که در سال ۱۶۲۵ به دنیا آمد. سیسلیا احتمالاً قبل از ورود به دربار عثمانی اصالتی ونیزی داشته‌است البته برخی مورخان او را یهودی ونیزی داشته‌است یا او پیرو کلیسای کاتولیک روم بوده‌است.[۱][۲][۳]

خاصگی سلطان[ویرایش]

سیسیلیا در سال ۱۵۳۹ توسط نیروی‌دریایی عثمانی دزدیده می‌شود و چون از خانواده ثروتمندی بوده به خوبی دوران آموزش خود را پشت سرگذاشته بوده. او مورد توجه خرم سلطان قرار می‌گیرد و توسط او خریداری و به حرم آورده می‌شود و خرم خود اورا با قوانین عثمانی آشنا می‌کند. در سال ۱۵۴۱ خرم سلطان به دلیل زیبایی سیسیلیا به اون نام نوربانو می‌دهد و او چندی بعد مسلمان می‌شود.[۴] نوربانو در یک میهمانی که توسط خرم سلطان برپا شده بود شرکت می‌کند و مورد توجه شاهزاده سلیم قرار می‌گیرد و خرم او را به پسر خود هدیه می‌کند و او همراه شاهزاده به مانیسا مانیسا می‌رود. نوربانو در ابتدا سه دختر به‌دنیا می‌آورد و درسال ۱۵۴۶ پسرش مراد سوم را به‌دنیا می‌آورد و به مقام خاصگی سلطان می‌رسد.[۵][۶]

درسال ۱۵۵۸ خرم خاصگی سلطان از دنیا رفت و اداره حرم به‌دست مهرماه سلطان افتاد. بامرگ سلطان سلیمان قانونی پسرش سلطان سلیم دوم به‌سلطنت رسید و مهرماه سلطان به‌مقام والده سلطانی رسید. نوربانو سلطان به‌عنوان همسر رسمی و عقدی سلطان دومین زن قدرتمند حرم بود، نوربانو سلطان نفوذ زیادی برهمسرش داشت. نوربانو در سال ۱۵۷۴ با مرگ همسرش و به‌سلطنت رسیدن پسرش، والده عتیق سلطان[۷] را کسب کرد. عتیق یعنی نخستین و بزرگترین والده سلطان قدرتمند.[۸]

والده عتیق سلطان[ویرایش]

با مرگ سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ مراد سوم بر تخت سلطنت نشست و نوربانو والده عتیق سلطان می‌شود. وی در زمان حکومت پسرش اولین و باقدرتمندترین و بانفوذترین والده سلطان حرم‌سرا و امپراتوری عثمانی بود چراکه مقام والده عتیق را کسب کرده بود. وی نفوذ بسیار زیادی برروی مراد و امپراتوری عثمانی داشت، چنانچه سلطان بدون مشورت با والده‌اش هیچ کاری را انجام نمی‌داد، به‌همین دلیل مراد به او مقام سلطان قدرت و والای دولت را واگذار کرد و این امر باعث شد که نوربانو سلطان نفوذ بسیار زیادی بر تمامی ارکان دولت و پاشاها داشته باشد، اما او در دوره حکومت پسرش با رقیبی بسیار سرسخت روبه‌رو بود، صفیه سلطان عروسش و همسر مراد که بعداز نوربانو دومین زن قدرتمند حرم بود. او قدرتی بیشتر از خواهران سلطان مراد داشت و این امر باعث شد تا میان دو سلطان اختلاف و دشمنی به‌وجود آید چراکه مراد قصد ازدواج با صفیه را داشت و به‌همین دلیل نوربانو سلطان شروع به فرستادن خاتون‌های زیبایی برای پسرش کرد و دراین راه دختر بزرگش اسماخان سلطان نیز به‌او کمک می‌کرد، سرانجام درسال ۱۵۸۳ نوربانو پسرش را متقاعد کرد که صفیه برای جلوگیری ارتباط او با زنان حرم او را جادو کرده‌است سپس بادستور داد صفیه را زندانی کردند و اورا مورد شکنجه و آزار اذیت قرار دادند اما در دسامبر همین سال نوبانو سلطان ازدنیا رفت و صفیه سلطان آزاد شد و دوباره به‌مقام خود بازگشت و بعد از آن به اولین و قدرتمندترین و پرنفوذترین زن حرم تبدیل شد و تنها همدم همسرش تبدیل شد.[۹]

سیاست خارجه[ویرایش]

نوربانو سلطان در طول ۹ ساله والده عتیق سلطان بودنش همواره سلطان مراد سوم را به داشتن رابطه خوب با ونیز و دیگر سرزمین‌های ایتالیا راهنمایی می‌کرد دوست نداشت سرزمین پدری‌اش مورد حمله قرار گیرد. نوربانو در مدت ۹ ساله والده سلطانی بودنش دستور داد تا قصر والده عتیق سلطان را بسازند البته در کنار آن‌ها حمامی نیز ساخته شد و ساخت و ساز این مسجد و قصر تنها چند روز پیش از مرگ نوربانو سلطان به پایان رسید.[۱۰]

فرزندان[ویرایش]

نوربانو سلطان و سلطان سلیم دوم صاحب پنج فرزند، یک پسر و سه دختر شدند؛

اسماخان سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴– درگذشت استانبول ۱۵۸۵) درسال ۱۵۶۲ با سوقلو محمد پاشا ازدواج کرد، سپس درسال ۱۵۸۳ با کالایکوز علی پاشا ازدواج کرد.

گوهرخان سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۴–درگذشت استانبول ۱۶۰۴) درسال ۱۵۶۲ با دریاسالار پیاله پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۵۸۰ با جراح محمد پاشا ازدواج کرد.

سلطان مراد سوم، درسال ۱۵۴۶ در مانیسا به‌دنیا آمد. او از زمان بسلطنت رسیدن سلیم دوم درسال ۱۵۶۶ تا سال ۱۵۷۴ ولیعهد سلطنت بود، درسال ۱۵۷۴ بامرگ سلیم دوم جانشین سلطنت شد و تاسال ۱۵۹۵ به‌مدت ۲۵ سال سلطنت کرد. او درسال ۱۵۹۵ فوت شد و در مسجد ایاصوفیه دفن گردید.

شاه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۴۸–درگذشت استانبول ۱۶۰۲) درسال ۱۵۶۲ با داماد حسن آقا ازدواج کرد و درسال ۱۵۷۵ با داماد زال محمود پاشا ازدواج کرد.

مرگ[ویرایش]

نوربانو سلطان ۷ دسامبر سال ۱۵۸۳ در استانبول درگذشت و درکنار همسرش سلیم دوم در مسجد ایاصوفیه دفن شد.

مراسم تشییع جنازهٔ نوربانو سلطان
والده پیشین:
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵ دسامبر ۱۵۷۴–۷ دسامبر ۱۵۸۳

والده پسین:
صفیه سلطان
پیشین: حکمرانی
مهرماه سلطان
نوربانو سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت نوربانو والده سلطان
سلطنت زنان

۱۵۶۶–۱۵۸۳

پسین: حکمرانی
صفیه سلطان

پانویس[ویرایش]

  1. Stanford J. Shaw, History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Volume 1, p. 178, at Google Books
  2. A.H. de Groot, s.v. in Encyclopaedia of Islam vol.8 p.124
  3. Osman Selâheddin Osmanoğlu, Osmanli Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılında Osmanlı Hanedanı, Islâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Vakfı (ISAR), Istanbul, 1999.
  4. نوربانو در زبان ترکی عثمانی به معنی "ملکه تابشی" است.
  5. Peirce 1993, p. 108.
  6. Peirce 1993, p. 228.
  7. آتیک (عتیق) یعنی نخستین و بزرگترین والده به‌شمار می‌رود.
  8. Arbel, Benjamin, Nur Banu (c. 1530-1583): A Venetian Sultana?
  9. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Nurbanu Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی دانشنامه آزاد (بارگزاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  10. Maria Pia Pedani Fabris, Alessio Bombaci (2010). Inventory of the Lettere E Scritture Turchesche in the Venetian State Archives. BRILL. p. 26. ISBN 978-9-004-17918-9.

منابع[ویرایش]