ایل قرخلو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نادر شاه افشار از ایل قرخلو
پرتره امام وردی خان قیرخلی افشار. فرمانده نیروی دریایی نادر شاه افشار (از افشار سیستانی، بزرگان سیستان)
پرتره سردار امیراصلان خان قیرخلی

ایل قرخلو یا قِرِقلو (به ترکی:qirxli oymağı) یکی از دو شعب بزرگ ایل افشار است. نادر شاه افشار از این ایل می‌باشد.[۱][۲][۳] ایل قرخلو از ایل بزرگ افشار است که در زمان حمله مغول‌ها به آسیای میانه، خانه و کاشانه خود را رها ساخته و به سوی آذربایجان حرکت کردند. میرزا مهدی خان استرآبادی، منشی مخصوص نادرشاه در کتاب خود، نادر را از ایل قرخلو می‌داند که تیره‌ای از افشارند که مسکن و مأوای قدیم آن‌ها، ترکستان است. همچنین می‌افزاید:

«در ایامی که مغولیه بر ترکستان استیلا یافتند، از ترکستان کوچ کردند. در آذربایجان توطن اختیار و بعد-از ظهور خاقان گیتی‌ستان، شاه اسماعیل انار الله برهانه به تقریبات کوچ کرده و در سرچشمهٔ میاب کوپکان من محال ابیورد خراسان که در سمت شمال مشهد مقدّس طوس است؛ الخ (الی آخر) توطن اختیار کردند.[۴][۵][۶]

آقای دکتر نوایی نیز در کتاب خود می‌نویسد: «نادر از قبیلهٔ افشار و از تیره قرخلو بود. افشار (اوشار) طایفه‌ای صحرانشین و این قوم که علی الظاهر در ضمن استیلای مغول به ایران آمد و در این سرزمین جا گرفت، مرکز اصلیشان در آذربایجان غربی بود؛ ولی قسمتی از آنان را شاه اسماعیل صفوی به خراسان شمالی درحدود ابیورد کوچ داد تا در برابرازبکان سدی استوار باشند. زبان این طایفه، ترکی بود و محل قشلاقشان در حوالی دستگرد و درگز بود.[۷]

سرداران معروف ایل قرخلو

سردار ابراهیم خان قرخلو ظهیرالدوله:

برادر نادرشاه، که از ابتدا یار صمیمی و همراه با وفای برادرش بود و در نبردهای نادرشاه شرکت، و از سوی او مقامات مهم و، ایالت خراسان و ایالت آذربایجان، فرماندهی کل قوای ایران را برعهده داشت و در جنگ با لگزی‌های داغستان کشته شد، ابراهیم خان هم در بیرون راندن متجاوزان و غاصبان از کشور و بازگردانیدن استقلال ایران سهم شایسته ای داشت، زحمات و خدمات ابراهیم خان همیشه مورد توجه و تقدیر نادرشاه بود.

سردار امام وردی خان قرخلو:

از سرداران رشید و معروف و رجل سیاسی نادری بود، این سردار بقدری از حیث صورت و هیکل و شباهت، مانند نادر بود، که اغلب اوقات-که نادرشاه ناچار می‌شد مقر فرماندهی را ترک کند او را به جای خود می‌گذاشت. امام وردی خان هم، در جنگها و پیروزی‌های نادرشاه شرکت داشت و در افتخارات او سهیم بود. در سرکوبی شورشیان تقی خان دریاسالار ایران در اثر اصابت گلوله توپ کشته شد.

سردار امیر اصلان خان قرخلو:

وی فرزند پسر عمه نادر شاه است که فوق‌العاده رشید و دلیر بود و از یاران و همکاران صمیمی و وفادار نادرشاه بشمار می‌رفت و در اکثر جنگهای میهنی شرکت داشت و برای کسب پیروزی نادر فداکاری می‌کرد. سردار امام امیر اصلان خان از سوی نادر شاه به استانداری آذربایجان منصوب شد و بعد از کشته شدن نادر بدست ابراهیم شاه برادر زاده نادرشاه کشته شد.

سردار صالح خان قرخلو:

از نزدیکان و مسئول دربار و مورد اعتماد نادر شاه بود، که در فتح‌آباد قوچان به او خیانت کرد و با همدستی، محمد قلی خان افشار ارومی فرمانده نگهبانان دربار نادری و محمد خان قاجار ایروانی، و موسی بیگ ابرلو افشار، و قوجه خان گوندوزلو افشار، نادر شاه افشار را کشتند و سر او را بریدند و برای علی قلی میرزا برادرزاده نادرشاه، که قبلاً با او برای کشتن نادر شاه توطئه کرده بودند و در آن موقع، در هرات منتظر اقدامات آنها بود، فرستادند؛ و به این وسیله او را به سلطنت رسانیدند، ولی این توطئه نتیجه مطلوب ببار نیاورد، سلطنت تقلبی به علی قلی میرزا وفا و بقا ننمود، بعد از یکسال با دست، مادران و زنان فرزند و شوهر کشته شده به دست آنها، قطعه قطعه گردید

امروزه نامی که از ایل قرخلو باقی‌مانده است روستای قرخلو (به ترکی:qorxlu kendi) می‌باشد که از توابع بخش مرکزی شهرستان ارومیه و در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران قرار دارد. این روستا در دهستان نازلوی جنوبی قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن برابر با ۹۳ نفر (۳۰ خانوار) بوده است. سیصد سال پیش مردمی از نژاد قرخلو از خراسان به استان مرکزی کوچانده شدند. همچنین قرخلو نام روستایی در بخش ابرج شهرستان مرودشت نیز می‌باشد که ترک بوده و از درگز به این منطقه امده‌اند و جمعیت آن بالغ بر ۵۰۰ نفر می‌باشد.[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. شهرداری کرمان
  2. استرآبادی، میرزا مهدی خان؛ جهانگشای نادری، تهران،انتشارات انجمن آثار ملی، سال 1341
  3. Nikitine, B. , X Les Af l ? rs d'Urumiyeh n , JA, Paris, 1929, vol. CCXIV
  4. استرآبادی، میرزا مهدی خان؛ جهانگشای نادری، تهران،انتشارات انجمن آثار ملی، سال 1341، ص 28
  5. ایران تاریخ، فرهنگ، هنر زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1385
  6. کتاب شجره تراکمه، تألیف ابوالغازی بهادر خان
  7. نوائی، عبد الحسین، نادرشاه و بازماندگانش، همراه با نامه‌های سلطنتی و اسناد سیاسی و اداری با توضیحات و حواشی، تهران،انتشارات زرین، سال 1368، ص 128
  8. درگاه ملی آمار ایران