یوگور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یوگور
裕固族
Family In Lanchow, China 1944 Fr. Mark Tennien Restored.jpg
یک خانواده چینی در لانژو, گانسو, ۱۹۴۴.
مناطق با جمعیت قابل توجه
ایالت خودمختار یوگور سونان, گانسو, چین
زبان‌ها
یوگور غربی, یوگور شرقی
دین
بودیسم تبتی, تنگری‌باوری (مردمان ترکشمن‌باوری)
گروه‌های قومی مرتبط
یوگورهای قدیم, ترک و مغول

یوگورها، یوغورها، یوگو (چینی ساده شده: 裕固族 ، پین‌یین: Yùgù Zú)، یا اویغور زرد،[۱] یک گروه ترک و مغول و یکی از ۵۶ گروه قومی به رسمیت شناخته شده چین است که طبق سرشماری سال ۲۰۰۰ ، از ۱۳۷۱۹ نفر تشکیل شده است.[۲] یوگورها در درجه اول در ایالت خودمختار سونان در گانسو، چین زندگی می کنند. آنها بودایی های تبت هستند.[۳] [۴]

تاریخ[ویرایش]

یوگورهای ترک زبان گروهی از نوادگان از اویغورها به حساب می آیند که پس از فروپاشی خاقانات اویعور در سال ۸۴۰، از مغولستان به سمت جنوب به گانسو گریختند و در آنجا پادشاهی مرفه گانسو اویغور (خانات گانژو اویغور) را تأسیس کردند (۸۷۰-۱۰۳۶) که پایتخت آن نزدیک ژانگی فعلی در دامنه کوه های قیلیان در دره روشویی بود.[۵] جمعیت این پادشاهی در تواریخ سونگ در حدود ۳۰۰۰۰۰ تخمین زده می شود، و پیرو ادیان مانویی و بودایی بودند و معابد بی شماری در سراسر کشور داشتند. در سال ۱۰۳۷ یوگورها تحت سلطه تانگوت‌ها قرار گرفتند.[۶] پادشاهی اویغور گانسو پس از یک جنگ خونین در سال ۱۰۲۸- ۱۰۳۶، به اجبار در شیای عربی ادغام شد. یوگورهای مغول زبان احتمالاً اعقاب یکی از گروههای مغول زبان هستند که در طول فتوحات مغول قرن سیزدهم به شمال چین حمله کردند. یوگورها سرانجام در سال ۱۶۹۶ در زمان سلطنت دومین حاکم دودمان چینگ، امپراطور کانگ‌شی (۱۷۲۳ - ۱۶۶۲) وارد چینگ شدند. در سال ۱۸۹۳، کاشف روسی، گریگوری پوتانین، اولین دانشمند غربی که به مطالعه یوگورها پرداخت، واژگان کوچکی از کلمات یوگور را به همراه یادداشت هایی در مورد نحوه مدیریت و وضعیت جغرافیایی آنها منتشر کرد.[۷] سپس، در سال ۱۹۰۷، کارل گوستاف امیل مانرهایم از روستای غربی لیانهاوا (ماژوانگزی) و معبد کانگل از یوگور شرقی بازدید کرد. مانرهایم اولین کسی بود که تحقیقات دقیقی درباره مردم شناسی یوگور انجام داد. وی در سال ۱۹۱۱ یافته های خود را در مقاله ای برای انجمن فینو-اورگری منتشر کرد.

زبان[ویرایش]

در حدود ۴۶۰۰ نفر از یوگورها به زبان یوگور غربی (یک زبان ترکی) و حدود ۲۸۰۰ نفر به زبان یوگور شرقی (یک زبان مغولی) صحبت می کنند. یوگور غربی آثار باستانی بسیاری از اویغور قدیمی را حفظ کرده است.[۸] [۹] مابقی یوگورها از ایالت خودمختار، زبان ترکی خود را از دست داده‌اند و به زبان چینی صحبت می کنند. طبق گزارش ها، تعداد بسیار کمی از یوگورها به زبان تبتی صحبت می کنند. آنها برای ارتباط متقابل از زبان چینی استفاده می کنند. امروزه دو زبان یوگور در نوشتار استفاده نمی‌شوند، اگرچه الفبای قدیمی اویغور در اواخر قرن نوزدهم در بعضی از جوامع یوگور استفاده می شد.[۱۰]

مردم[ویرایش]

یوگورهای ترک زبان عمدتا در بخش غربی ایالت در منطقه مینگوا، در شهرکهای لیانهوا و مینگای و در منطقه داهه در مرکز ایالت زندگی می کنند. یوگورهای مغول زبان به طور عمده در بخش شرقی این ایالت، در منطقه هوانگ‌چنگ و در داهه و کانگل در مرکز ایالت زندگی می کنند. مردم یوگور عمدتاً به دامداری اشتغال دارند.

دین[ویرایش]

آیین سنتی یوگورها، بودایی تبتی است، که قبلاً در کنار آن، شمن‌باوری نیز رایج بود.

منابع[ویرایش]

  1. Justin Jon Rudelson; Justin Ben-Adam Rudelson (1997). Oasis Identities: Uyghur Nationalism Along China's Silk Road. Columbia University Press. pp. 206–. ISBN 978-0-231-10786-0.
  2. Justin Keith Brown, Sarah Ogilvie (2009). Concise encyclopedia of languages of the world. Elsevier. p. 1142. ISBN 978-0-08-087774-7. Retrieved 2010-10-31.
  3. Justin Ben-Adam Rudelson, Justin Jon Rudelson (1997). Oasis identities: Uyghur nationalism along China's Silk Road. Columbia University Press. p. 178. ISBN 0-231-10786-2. Retrieved 2010-10-31.
  4. Wong, Edward (September 28, 2016). "Modern Life Presents Nomads of China's Steppe With a 'Tragic Choice'". New York Times.
  5. Edward Allworth (1994). Central Asia, 130 years of Russian dominance: a historical overview. Duke University Press. p. 89. ISBN 0-8223-1521-1. Retrieved 2010-10-31.
  6. Michael Dillon (2004). Central Xinjiang: China's Muslim far northwest. Psychology Press. p. 10. ISBN 0-415-32051-8. Retrieved 2010-10-31.
  7. Eric Enno Tamm. (2010) "The Horse That Leaps Through Clouds: A Tale of Espionage, the Silk Road and the Rise of Modern China." Vancouver: Douglas & McIntyre, p.218. شابک ‎۹۷۸-۱-۵۵۳۶۵-۲۶۹-۴. http://horsethatleaps.com/chapter-11
  8. Aslı Göksel, Celia Kerslake, ed. (2000). Studies on Turkish and Turkic Languages: Proceedings of the Ninth International Conference on Turkish Linguistics. Harrassowitz. pp. 430–431. ISBN 978-3447042932.
  9. Lars Johanson, Éva Csató (1998). The Turkic languages. Taylor & Francis. p. 397. ISBN 0-415-08200-5. Retrieved 2010-10-31.
  10. Dru C. Gladney (2004). Dislocating China: reflections on Muslims, minorities and other subaltern subjects. C. Hurst & Co. Publishers. p. 212. ISBN 1-85065-324-0. Retrieved 2010-10-31.

پیوند به بیرون[ویرایش]