قموق‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قُموق‌ها
Къумукълар
Caucasus-ethnic koemyken.png
کل جمعیت
۵۰۵ هزار نفر
مناطق با جمعیت قابل توجه
 روسیه [۱]
 اوکراین [۲]
زبان‌ها
زبان قموقی، زبان روسی
دین
اسلام سنی (با تأثیرات بومی)
گروه‌های قومی مرتبط
بالکارها، قره‌چای‌ها، تاتارهای ولگا

قُموق‌ها (قموقی: къумукълар) قومی ترک‌تبارند که در دشت قموق در شمال داغستان روسیه و جنوب منطقه تِرِک زندگی می‌کنند. سکونتگاه آنها از یک سو به دریای خزر محدود می‌شود.

قموق‌ها ۱۴ درصد از جمعیت جمهوری داغستان روسیه را تشکیل می‌دهند. زبان این قوم، زبان قموقی است و دین آنها اسلام با نحله‌های بومی است که آثاری از باورهای پیش از اسلام در آن دیده می‌شود.

پیشینه[ویرایش]

قموق‌های شمال داغستان از لحاظ نژادی اصل قفقازی دارند و لااقل تا قرن یازدهم م. به یک زبان قفقازی سخن می‌گفته‌اند، منتها زبان کنونی خود را از قپچاق‌ها میراث دارند. روند گسترش زبان ترکی قموقی در میان قفقازیان (درغه، آوار، چچن، نوغای و غیره) تا نیمه سده بیستم ادامه داشت و میان طوایف قفقاز شمال شرقی نقش زبان مشترک را ایفا می‌کرد.[۳]

به رغم جمعیت نسبتاً اندک، قموق‌ها از نفوذ سیاسی و اقتصادی شایانی در داغستان برخوردار بودند و مخصوصاً در قرن نوزدهم طوایف دیگر را اداره می‌کردند. این قوم را سابقاً «غازی قموق» می‌نامیدند. زبان ترکی قموقی که به دلیل نفوذ قموق‌ها در قرن نوزدهم اعتباری یافته بود، در ابتدای حکومت شوروی به عنوان زبان ارتباطی سراسر داغستان نامزد شد، اما در این راه هرگز توفیقی بدست نیاورد.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. Russian Census 2010: Population by ethnicity (روسی)
  2. State statistics committee of Ukraine - National composition of population, 2001 census (Ukrainian)
  3. برجیان، حبیب: «ترکیب قومی قفقاز»، ایران‌شناخت (فصلنامه انجمن ایرانشناسان کشورهای مشترک‌المنافع و قفقاز)، شماره ۱۰ (پاییز ۱۳۷۷).
  4. همان منبع.