کنگاور
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
این مقاله نیازمند ویکیسازی است. لطفاً با توجه به راهنمای ویرایش و شیوهنامه آن را تغییر دهید. در پایان، پس از ویکیسازی این الگوی پیامی را بردارید. |
 |
در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشدهاست. شما میتوانید با افزودن منابع بر طبق اصول اثباتپذیری و شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیپدیا کمک کنید. مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد. |
| معبد آناهيتا كنگاور |
|
|---|---|
 |
|
| اطلاعات کلی | |
| نام رسمی: | معبد آناهيتا كنگاور |
| کشور: | ایران  |
| استان: | کرمانشاه |
| شهرستان: | کنگاور |
| بخش: | مرکزی |
| نامهای قدیمی: | قصرالصوص |
| مردم |
|
| جمعیت | ۵۰۲۶۹ |
| زبانهای گفتاری: | فارسی، کردی[۱] |
| مذهب: | شیعه |
| جغرافیای طبیعی |
|
| ارتفاع از سطح دریا: | ۱۴۵۷ متر |
فهرست مندرجات |
[ویرایش] نیایشگاه آناهیتا کنگاور
معبد اناهیتا دومین بنای سنگی پس از تخت جمشید در ایران زمین میباشد
معبد آناهیتا در شهر کَنگاوَر یکی از شهرهای استان کرمانشاه در ایران است. این شهر در شرقیترین قسمت استان کرمانشاه قرار گرفت و مرکز بخش مرکزی شهرستان کنگاور است.
مردم این شهر به زبان فارسی با گویش بروجردی و زبان کردی با گویش لکی و کرمانشاهی صحبت میکنند.حکومت این شهر در زمان قاجار به ساریاصلان سپرده شد. عمارت ساریاصلان در مرکز شهر کنگاور همچنان پا بر جا است.
[ویرایش] آناهیتا، الهه نگهبان آب ایرانیان
«آناهیتا» به معنای پاک و دور از آلودگی در اعتقاد ایرانیان باستان الهه آب، فرشته نگهبان چشمهها و باران و همچنین نماد باروی، عشق و دوستی بوده است. این اعتقاد از دوران پیش از زرتشت در ایران وجود داشته و در دورانهای بعدی هم مورد توجه قرار گرفته است. نام این فرشته در اوستا اردوی سورا آناهیتا آمده است. اردوی به معنی بالنده و فزاینده بوده و سور هم ریشه است با نام خاص سورنا در زبان فارسی پهلوی و به معنی نیرومند است.
آناهیتا از نظر واژه شناسی از پیشوند منفی ساز آن (یعنی نا) به همراه واژه آهیتا (یعنی آلوده) ساخته شده است و معنی نیالوده، بی آلایش و پاک را می دهد؛ و این درمجموع صفت آبها و رودهاست که پاک و فزاینده و زورمند هستند.
درختان همیشه سبز مانند: سرو و کاج، گل های سوسن و زنبق و نیلوفر، رنگ سپید، نشان دایره و مثلث از دیگر نماد های آناهیتا می باشند.
واژه های دیگر او آناهید ، آناهیت و ناهید می باشد. گذشتگان میترا (ایزد یا فرشته مهر) را فرزند ایزد آناهیتا می دانستند. در روزگار باستان آناهیتا را با لقب بغدخت (به معنی دختر خدا) می آوردند. این پیشوند با گذشت زمان تبدیل به بیدخت شده است که گاهی به تنهایی به جای سیاره ناهید یا زهره بکار می رفته است. در آبان یشت اوستا توصیف این فرشته بسیار دقیق و شاعرانه آمده است: در آنجا آمده است که در کنار هر یک از رودها و دریاها، کاخ باشکوهی که بر روی هزار پایه قرار گرفته است و هزار ستون زیبا و یکصد پنجره درخشان دارد، بر روی صفحه ای، بستری زیبا و خوشبوی، آراسته به پالش ها گسترده شده است. این کاخ بلند و با شکوه از آن دختری زیبا، جوان، برومند و خوش اندام است؛ که کمری زرین بر میان بسته است.
در بخشهای دیگر آبان یشت ناهید را بصورت دختری برنا، سپیدروی، سپیدبازو، راست کردار، بلندبالا و خوش صورت و آزاده نژادی می بینیم که کمربند بر میان بسته و کفشهای درخشان پوشیده و با بندهای زرین آنها را بسته است و زینتهای فراوان دارد.
در جای دیگر همان زن سروقامت و زیباپیکر را می بینیم که پوششی زرین و پرچین دربرکرده و نیک ایستاده است. گوشواره های چهارگوش زرین به گوش و گردن بندی بر گردن آویخته است و تاج زرین هشت پری که زینتی جقه مانند در جلو دارد، آراسته به گوهرهایی که همچون ستاره می درخشد برسر دارد.
در جای دیگر او را به کردار دختری دلاور و گردونه ران می بینیم که بر گردونه ای سوار است و لگام چهار اسب بزرگ و سفید و یک رنگ و یک نژاد را که نمودار باد و باران و ابر و تگرگ هستند در دست دارد و به سوی دشمن می تازد.
توجه به آناهیتا از دوره اردشیر دوم هخامنشی در ایران مرسوم شده و در دورههای تاریخی بعدی یعنی اشکانی و ساسانیان هم ادامه داشته است. در کتیبههای بهجا مانده از این دورههای تاریخی اشارهها و تصاویری از آناهیتا در کنار نام اهورا مزدا به چشم میخورد. در نوشته های بازمانده از پارسی باستان نام او در نوشته های اردشیر دوم پادشاه هخامنشی بسیار است. پیکره های او در سراسر ایران زمین (زیباترین آنها در نقش رستم) در دوران هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان و سکه های آن دوران دیده می شود. بنابر سنتی بازمانده، پادشاهان ایران از زمان اردشیر هخامنشی تا پایان ساسانیان بایستی در پرستش گاه ناهید تاج گذاری می کردند. افزون بر پادشاهان، مردم نیز به نام او سوگند یاد می کردند «در نقش برجسته تاق بستان، خسرو پرویز پادشاه ساسانی در میان اهورامزدا و آناهیتا ایستاده است. در این نقش برجسته، آناهیتا که در سمت راست شاه ایستاده، تاجی همانند اهورا برسر و در یک دستش حلقه فر ایزدی را نگه داشته و در دست دیگرش کوزهای است که از آن آب میریزد.» به احترام این الهه ایرانی معابد و تندیسهای فراوانی در دورههای تاریخی پیش از اسلام در سرزمین ایران ساخته شده است. از آناهیتا یادوارههایی (شامل معابد و کتیبهها) در همدان، شوش، کازرون و آذربایجان، اردبیل (گوزل آخوندی)،کرمانشاه و کنگاور بهجای مانده است. معبد آناهیتا در کنگاور مشهورترین معبد منسوب به آناهیتا در ایران است. البته بسیاری از آنها نیز پس از اسلام تبدیل به زیارتگاه اسلامی گشته اند.
در تقویم ایرانی روز دهم ماه آبان باستانی برابر با چهارم آبان فعلی به عنوان جشن آبانگان مشخص شده است. آبانگان جشن آناهیتا(آناهید)، الهه آب است. در جشن آبانگان، ایرانیان به ویژه زنان در کنار دریا یا رودخانهها، الهه آب را نیایش میکردند
[ویرایش] پیشینه تاریخی معبد آناهیتا
بنای معبد آناهیتا در شهر کنگاور از شهرستانهای استان کرمانشاه قرار دارد. این بنا بر روی تپهای با ارتفاع ۳۲ متر و در ابعاد ۲۰۹ متر در ۲۲۴ مترساخته شده است. ارتفاع ستونهای این بنا نسبت به قطر آنها سه به یک است و این باعث شده در میان تمام معابد دنیا بی نظیر و منحصر به فرد باشد. معبد آناهیتا دومین بنای سنگی ایران پس از تخت جمشید است. هرچند در مورد ماهیت این بنا اختلاف نظر وجود دارد و برخی آنرا کاخ ناتمام خسرو پرویز دانستهاند ولی نظریه معروفتر بنا را معبدی برای الهه آناهیتا میداند. نخستین حفاریهای باستانشناسانه سال ۱۳۴۷ انجام شد و طبق تحقیقات اولیه، بنا را مکانی برای پرستش الهه آناهیتا در دوره اشکانی دانستند. در سال ۱۳۵۴ کاوشهای بعدی و پیدا شدن سنگکنگرهای مشابه تاق گرا در سرپل ذهاب این نظریه را مطرح کرد که ممکن است این بنا باقیمانده یکی از کاخهای خسرو پرویز در دوره ساسانی باشد که البته وجود شواهد دیگر به نظریه اول قوت بیشتری میبخشد. این معبد از دوران اشکانی قابل احترام بوده و تیریداتها (تیردادها - تعدادی از پادشاهان اشکانی) در معبد آناهیتا تاج گذاری میکردهاند. معبد آناهیتا در دوره ساسانیان هم مورد استفاده بوده و بازسازی شده است. کاوشها نشان داده این معبد در دوران سلجوقی، ایلخانی، صفویه و قاجار به منظورهای دیگر مورد استفاده قرار میگرفته و از هر کدام از این دورانهای تاریخی اثری در معبد بهجا مانده است. در نیمه اول قرن یکم بعد از میلاد مسیح ایزیدور خاراکسی جغرافیدان یونانی اولین کسی که معبد آناهیتا را در کتاب خود قید نموده است آن را معبد آرتمیس نامیده است. از قرن نهم تا چهاردهم مورخان اسلامی از این منطقه دیدن نموده و مشاهدات خود را در گزارشهایشان ثبت کردهاند.یاقوت حموی در کتاب مشهور معجم البلدان نوشته است: «هیچ ستونی شگفت انگیز تر از ستونهای معبد آناهیتا کنگاور نیست.» معبد آناهیتا به تدریج در طول سالیان دراز به تدریج تخریب شده است. آثار معماری متشکل از گچ و آهک را مردم محلی برای تهیه گچ و آهک تازه استفاده میکردند. در طول هزاران سال مردم کنگاور با ذوب گچ و آهک موجود در محوطه تاریخی، بقایای ساختمانی معبد آناهیتا را نابود کردهاند. معبد پس از زلزله کنگاور در سال ۱۳۳۶ و ساخت و سازهای مردم تقریبا به یک ویرانه تبدیل شده است .
[ویرایش] وضعیت فعلی معبد آناهیتا
بدون شک معبد آناهیتا به لحاظ ارزش تاریخی از جمله برجستهترین آثار و میراثهای فرهنگی سرزمین ایران است. همچنین ویژگیهای منحصر به فرد این محوطه تاریخی میتواند در جذب گردشگر داخلی و خارجی و رونق اقتصادی منطقه هم تاثیر گذار باشد. در حالی که این اثر سالهاست در انتظار ثبت در فهرست جهانی یونسکو قرار دارد هنوز اراده لازم برای آماده شدن بنا به منظور ثبت جهانی وجود ندارد. یکی از موانع ثبت این اثر در فهرست جهانی یونسکو کامل نشدن پژوهش در مورد سابقه بنا و قطعی نشدن نظریههای مربوط به سابقه تاریخی آن است. البته نه تنها سالهاست فعالیت پژوهشی در این منطقه متوقف شده، بلکه اقدامات لازم برای حفظ و نگهداری آثار بدست آمده و آمادهسازی محوطه تاریخی معبد هم انجام نمیشود. معبد آناهیا در سالهای اخیر با انوع و اقسام مشکلات مواجه بوده است. محاصره شدن در حصار کانتینرهای میوه و تره بار، مشکل بوی فاضلاب که محوطه تاریخی را فرا میگرفته، تبدیل شدن به محلی برای جمع شدن اراذل و اوباش و معتادان، تبدیل شدن به محلی برای چسباندن پوسترهای تبلیغاتی ایام انتخابات تنها بخشی از مشکلات چند سال اخیر این محوطه تاریخی هستند. نگاهی به این لیست مشکلات ابتدایی نشان دهنده بیتوجهی مسئولان به حفظ این بنای تاریخی است. در دو-سه سال اخیر هرچند اوضاع کمی بهتر شده اما هنوز تا تبدیل شدن معبد آناهیتا به یک محل مناسب گردشگری راه زیادی مانده است. پاکسازی محوطه کامل نشده و مسیر مناسب برای گردشگران در نظر گرفته نشده است، بقایای شعارهای تبلیغاتی، انقلابی و انتخاباتی و یادگاریهای شخصی بر روی آثار تاریخی به چشم میخورد، محوطه تاریخی گاهی روزها محل بازی کودکان محلی و شبها محل گردهمآمدن افراد دیگری است و از وجود امکانات اولیه رفاهی برای گردشگران در منطقه هنوز خبری نیست.
[ویرایش] پانویس
- ↑ کتاب سبز (بانک اطلاعات استان کرمانشاه)، سید ضیاء الدین خرمشاهی، کانون تبلیغاتی دالاهو، دی ۱۳۷۵، صفحه ۴۶۸
[ویرایش] منابع
- ایرانویچ، دکتر بهرام فره وشی، انتشارات دانشگاه تهران
- لغت نامه دهخدا، عتی اکبر دهخدا
- دیار شهریاران، دکتر احمد اقتداری، انجمن آثار ملی، صص ۹۷۹- ۹۹۳ – ۹۹۶ – ۱۰۱۸
- جستار درباره مهر و میترا، محمد مقدم، هیرمند، صص۲۹ - ۳۰
- برهان قاطع، محمدحسین بن خلف تبریزی
- اوستا، آبان یشت، کرده های ۱۰۱ - ۱۰۲و۶۴ – ۷۸ - ۱۲۶ تا ۱۲۹و۱۲۳ و ۱۹۸و۱۱- ۱۳ – ۲۰
- خاتون هفت قلعه، دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی
- معجم البلدان نوشته: یاقوت حموی
- مختصات و ارتفاع
- اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران: ۱۳۸۳.
 |
|
|---|---|
| مرکز | |
| شهرستانها |
اسلامآباد غرب • پاوه • ثلاث باباجانی • جوانرود • دالاهو • روانسر • سرپل ذهاب • سنقر • صحنه • قصر شیرین • کرمانشاه • کنگاور • گیلان غرب • هرسین |
| شهرها |
ازگله • اسلامآباد غرب • باینگان • بیستون • پاوه • تازهآباد • جوانرود • حمیل • رباط • روانسر • سرپل ذهاب • سرمست • سطر • سنقر • سومار • صحنه • قصر شیرین • کرمانشاه • کرند غرب • کنگاور • کوزران • گهواره • گیلان غرب • میانراهان • نودشه • نوسود • هرسین • هلشی |
| جایهای دیدنی |
دخمه مادها • غار پراو • کتیبه بیستون • تاق بستان • غار دو اشکفت • تکیه معاون الملک • دکان داوود • نیایشگاه آناهیتا • طاق گرا • سراب نیلوفر • غار پرو • غار قوریقلعه • خانه خواجه باروخ • تپه چیا جانی • گوردخمه اسحاقوند • گوردخمه سرخ ده • مجسمه هرکول • مسجد عمادالدوله • تکیه بیگلر بیگی • غار شکارچیان • مسجد جامع کرمانشاه • گودین تپه • کتیبه گودرز |
