جوانرود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جوانرود
جوانرو
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان کرمانشاه
نام(های) دیگر قلای جوانرو
نام(های) قدیمی جوانرو
سال شهرشدن ۱۳۳۹[۱]
مردم
جمعیت ۵۱٬۴۸۳ تن در سال ۱۳۹۰ [۲]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۳۳۹ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۳۲

جَوانرود نام قدیم منطقه‌ای است متشکل از شهرستان‌های جوانرود(قلعه جوانرود)، , بخش‌های از روانسر در استان کرمانشاه است.[۳] با اضافه شدن بخش‌هایی از اورامان لهون به مرکزیت شهر نوسود در تقسیمات کشوری زمان پهلوی دوم، در مجموع این منطقه اورامانات خوانده می‌شد.

امروزه جوانرود نام یکی از شهرهای استان کرمانشاه می‌باشد. جوانرود از شمال به اورامان لهون و پل دو آب، از جنوب به شهرستان ثلاث باباجانی از شرق به کرمانشاه و از غرب به خاک عراق متصل است. زبان مردم این منطقه کُردی (سورانی با گویش جافی و گویش اورامی) است.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

نام جوانرود برگرفته از قلعه‌های حکومتی متعددی است که در این منطقه در چند قرن اخیر توسط حکومت‌ها بنا نهاده شده‌است. آثار و شواهد مکتوب بدست آمده در منطقه تاریخ و قدمت جوانرود و نامش را به بیش از ۷۰۰ سال می‌رسانند. حمدالله مستوفی در کتاب خویش ازاین منطقه با نام «الانی» یاد می‌کند.[۴]

محمدبیگ یکی از کُردهای جوانرود

حکومت جوانرود که جزء بلوک هجده‌گانه سنندج است[۵] و آیت‌الله مردوخ کردستانی در کتاب خود بلوک جوانرود را متشکل از قریه آباد پاوه و نیز قلعه جوانرود و محال روانسر ذکر می‌کند بیشتر در دست والیان اردلان بوده اما حاکمان اصلی جوانرود که مشروعیت خود را از عامه مردم می‌گرفتند سید احمد بیگ جاف و فرزندان وی بوده‌اند. پس از او رستم بیگ وکیل بنا بر وصیت پدر سید احمدبیگ و نظر ریش‌سفیدان مسئولیت رهبری ایل را برعهده گرفت. بعد از او اولاد ارشد وی به این مقام می‌رسیدند. این یاسای ایلی با فوت محمد بیگ وکیل درسال ۱۳۶۳ ه. ش به پایان رسید. ایل غالب در جوانرود همواره جافها، به سرکردگی بیگ زادگان جوانرودی بوده‌اند.[۶]

اماکن تاریخی[ویرایش]

غار کاوات[ویرایش]

غار کاوات از جمله غارهای دیدنی و معروف استان است که در سلسله کوه‌های شاهو در شمال دره باصفای قوری قلعه روستای شبانکاره از توابع پاوه واقع شده. دهانه غار در ارتفاع ۱۶۶۰ متری از سطح دریا قرار دارد. در انتهای این محوطه بزرگ، شاخه اصلی غار، با دهانه کوچکتری شروع شده و از قسمت چپ شاخه اصلی، نهر کوچکی به اعماق سنگ‌ها فرو می‌ریزد. پس از ۴۰ متر پیشروی، برکه‌ای به طول ۱۵ متر و عمق ۷۰ سانتی‌متر وجود دارد که در بعضی جاها، عمق آن به ۵٫۱ می‌رسد. در این قسمت غار به دوشاخه تقسیم می‌شود. این غار آب مورد نیاز شهرستان جوانرود و روستاهای توابع را فراهم می‌کند.[نیازمند منبع]

غار قوری قلعه[ویرایش]

علت نامگذاری غار به نام قوری قلعه وجود آبادی‌ای در ۷۰۰ متری غار است. در ایام قدیم اطراف این آبادی را قلعه‌های مختلفی در بر گرفته بود که شکل یکی از این قلعه‌ها شبیه قوری بوده‌است.[نیازمند منبع]

سرشناسان[ویرایش]

  • مولوی تاوگوزی (ملقب به معدومی) شاعر، عالم دینی و عارف
  • خانای قبادی، شاعر-شهر ازگله
  • حسین بیگ وکیلی جوانرودی از رهبران سیاسی اجتماعی، زندانی سیاسی زمان رضا شاه، پیشمرگه، فعال در مبارزات کُوردها در ایران و عراق، شاعر
  • استاد سید محمد طاهر هاشمی (سیدزاده هاشمی) شاعر، مورخ و استاد خوشنویسی کشور
  • محمد بیگ وکیل جوانرودی، از رهبران سیاسی اجتماعی، زندانی سیاسی زمان رضاشاه، پیشمرگه، فعال در مبارزات کُردها در ایران و عراق
  • محمدبیگ رستمی، زندانی سیاسی زمان رضا شاه، شاعر
  • علامه ملّا عبد المجید موحّد نادری ((مجتهد مشهور و به نام جوانرودی))
  • میرزا احمد محمدی (ملقب به میرزا احمد دهباشی) شاعر
  • علامه ملا محمد امین کلاش
  • میرزا عبدالقادر پاوه‌ای، شاعر
  • محمدعلی سلطانی، نویسنده و مورخ
  • محی الدین صالحی، شاعر و نویسنده و مورخ
  • شیخ محمد سعید نقشبندی، عالم دینی، شاعر و عارف



منابع[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در امرداد ۱۳۹۲. 
  2. «جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰». مرکز آمار ایران، ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  3. مردوخ کردستانی، کتاب تاریخ کردستان
  4. فاتح رشیدی رستمی: ناگفته‌های از تاریخ جوانرود
  5. آیت الله مردوخ کردستانی: کتاب تاریخ کردستان
  6. فاتح رشیدی رستمی: ناگفته‌های از تاریخ جوانرود
  • ۱ - کریمی، آیت؛ ۱۳۹۱، مطالعه و تحلیل ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی موثر در پایداری بستر شهر جوانرود با استفاده از داده ماهواره‌های کارتوست p5 و لندست؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران.
  • ۲ - برزگر، صالح؛ ۱۳۸۱، بررسی وضعیت اقتصادی شهرستان جوانرود باتاکید بر بخش کشاورزی؛ پایان‌نامه کارشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
    • برزگر، صالح؛۱۳۸۲، بررسی تحولات شهر و شهرنشینی جوانرود با تاکید بر توسعه کالبدی از ابتدای پیدایش تا سال ۱۳۸۲؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.

۳- رحیمی دهچراغی، معصومه؛ عرفانزاده، رضا؛ جنیدی جعفری، حامد؛ ۱۳۹۲، اثر تغییر کاربری اراضی مرتعی به دیمزار بر برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعه موردی حوزه آبخیز لیله، روانسر و رازآور)؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

۴- رحیمی دهچراغی، معصومه؛ عرفانزاده، رضا؛ جنیدی جعفری، حامد؛ ۱۳۹۱، بررسی رابطه خصوصیات خاک با پراکنش گونه‌های گیاهی (مطالعه موردی: مراتع شهرستان جوانرود)، سومین همایش ملی دانشجویی مرتع، آبخیز و بیابان.