تپه چغا گاوانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تپه چغا گاوانه
نام تپه چغا گاوانه
کشور Flag of Iran.svg ایران
شهرستان اسلام‌آباد
اطلاعات اثر
کاربری تپه
دیرینگی دوران پیش از تاریخ ایران باستان
دورهٔ ساخت اثر دوران پیش از تاریخ ایران باستان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۸۳۸
تاریخ ثبت ملی ۱۹ تیر ۱۳۴۸

تپه چغا گاوانه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در اسلام‌آباد غرب، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۹ تیر ۱۳۴۸ با شمارهٔ ثبت ۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

مشخصات تپه[ویرایش]

تپه چغاگاوانه با ارتفاعی حدود 25 متر در وسط شهر اسلام آباد غرب بین خانه های مسکونی قرار دارد . 9 قسمت از 10 قسمت تپه ضمن خیابان کشی و خانه سازی از بین رفته است. وسعت کنونی آن حدود 000/10 متر مربع می باشد. در کاوشهای انجام شده در تپه دو طبقه مختلف پیدا شده که حدود 100 تا 150 سال با هم اختلاف زمانی دارند. ساختمان هر دو طبقه با خشت خام بنا شده است و تنها بر حسب ضرورت گاهی از آجر برای کف اتاقها و پلکانها استفاده کرده اند. اتاقهای طبقه اول وابسته به طبقه پائینی بود. ظاهراً ساکنان طبقه اول با اندک دخل و تصرفی از اتاقهای طبقه بالا استفاده کرده اند. از نظر اصول فنی ساختمان طبقه دوم پیشرفته تر از طبقه اول است. ساختمان با 45 درجه انحراف در جهت شمالی – جنوبی پی ریزی گردیده، دیوارهای آنها با روکشی از گچ می باشد ولی در طبقه دوم در برخی از دیوارها به جای گچ رنگ قرمز را با ترکیبی از گل اّخرا مورد استفاده قرار داده اند. در مرکز هر طبقه اتاق بزرگی با 5 درگاه ورودی وجود دارد. در اتاقهای طبقه اول یک درگاه بیشتر وجود ندارد.

تصویر جلد بروشور راهنمای چغا گاوانه

مشخصات ساختمان های موجود در تپه[ویرایش]

این بنا شامل مجموعه ای از اتاق ها است که احتمالاً بخش‎ ‎شرقی آن محل سکونت حاکم و بخش غربی آن مرکزی برای کارهای اداری و صنعتی بوده است‎. ‎در داخل برخی از اتاق ها، کوره های سفالگری شناسایی شد. همچنین در داخل یکی از اتاق‎ ‎ها (اتاق شماره پنج) تعدادی لوح گلی با خط میخی بابلی به دست آمد‎.‎برخی از‎ ‎این لوح ها خام و برخی دیگر حرارت دیده بودند. در پای دیوار شمالی این اتاق، سه‎ ‎اجاق در یک ردیف قرار داشت. احتمالاً این اجاق ها برای پختن لوح ها ساخته شده‎ ‎بودند. در اتاق های شماره شانزده و‎ ‎هفده نیز تعدادی مهر از جنس عقیق، استخوان، سنگ و ... به دست آمده . با لایه نگاری که در سال 78-1377 ش توسط کامیار‎ ‎عبدی صورت گرفت. آثاری از دوره های نوسنگی جدید و مس و سنگ قدیم و عصر آهن تا دوره‎ ‎اشکانی شناسایی شد‎.‎

حفاری های انجام شده[ویرایش]

در سال 1936 م، «اریک‎ ‎اشمیت» طی بررسی غرب ایران موفق به تهیه عکس هوایی از این محوطه تاریخی‎ ‎شد‎. ‎پس از آن در سال 1346 خورشیدی هیأتی از مرکز باستان شناسی ایران اقدام به‎ ‎گمانه زنی این تپه نمود. در نتیجه این گمانه زنی آثاری از دوره مس و سنگ تا عصر آهن‎ ‎شناسایی شد‎.‎ در سال 1349 خورشیدی نیز هیأتی به سرپرستی محمود کردوانی اقدام به کاوش در‎ ‎این محوطه نمود. با انجام این کاوش ها، مجموعه بنایی از عصر آهن‎ II ‎ ( حدود 900 – 800‎ ‎ق. م) شناسایی شد‎. این مجموعه چهار هزار ساله به تازگی توسط کامیار عبدی بازنگری و مطالعه شده و نتایج آن به همراه ترجمه الواح توسط گری بکمن، متخصص زبان‌های باستانی منتشر شده‌است. طبق اظهار باستانشناسان این مجموعه شامل ۵۶ لوح گلی نسبتاً سالم و ۲۸ قطعه شکسته‌است که به (خط میخی) نوشته شده و مربوط به دوره بابل قدیم (حدود ۳۸۰۰سال پیش) است. این مجموعه ارزشمند پس از ۳۰سال فراموشی، در جریان کاوش‌های جدید در منطقه چغاگاوانه در سال‌های ۷۶تا ۷۹مجدداً مورد بازنگری و مطالعه قرار گرفت.

حفاری در مرکز تپه[ویرایش]

حفاری در مرکز تپه یا شهر باستانی که محل سکونت حاکم یا سلطان بود صورت گرفته است زیرا یک عدد تیغه مفرغی با خط میخی بابلی در قسمت شرقی تپه در طبقه اول بدست آمده که روی آن نوشته «کاخ دای» که کلمه دای آخر نام صاحب کاخ است. گویا قسمت غربی مرکز کارهای اداری و صنعتی و قسمت شرقی محل سکونت بوده است. ساکنان در طبقه اول دو کوره سفالگری احداث کرده اند که در نوع خود قابل توجه است.

اشیاء یافت شده در تپه[ویرایش]

در کف یکی از اتاقها تعدادی لوح گلی با خط میخی بابلی بدست آمده تعدادی از آنها حرارت دیده و تعدادی هم خام بودند. در اتاق مذکور مجسمه سفالی حیوانی شبیه گرگ به طول 4 سانتیمتر و مجسمه سفالین کوچک دیگری احتمالاً « الهه کریشنا » به طول 7 سانتیمتر و یک پیکان مفرغی به طول 6 سانتیمتر پیدا شده یک آویز طلا به نقش خورشید و یک مهر استوانه ای با 3 ردیف خط میخی بابلی مربوط به هزاره دوم ق.م پیدا شده که بر روی آن نقش زنی با لباس چین دار بلند و کلاه مدور که در برابر یکی از خدایان ایستاده و خدای مزبور دارای لباس بلند و بر روی چهار پایه نشسته است. متن نوشته مهر چنین است: «سامی توم دختر تالری خدمتگزار خدای اداد»

آثار آتش سوزی در تپه[ویرایش]

آثار سوختگی سراسری در روی تپه هویداست، که باید ناشی از حملات آشوریان باشد . گویا شهر خالی از سکنه و مردم بوده و در زمان حملات آشوریان احتمالاً از حمله آگاه بوده اند.

شباهت با دیگر تمدن ها[ویرایش]

اشیاء بدست آمده با اشیاء شوش شباهت فراوان دارد و ظروف سفالین با سفالهای لرستان متعلق به قوم کاسی مقایسه می شود. در کل تمدن چغاگاوانه با در نظر گرفتن جوانب مختلف با تمدن عیلام گرایش بیشتری دارد که نمونه آن کشف چند مجسمه عیلامی (الهه کریشنا)، دلیل بر این مدعاست..[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  2. پورتال استانداری کرمانشاه http://www.portal-ks.ir