شهرستان گیلانغرب

شهرستان گیلانغرب از توابع استان کرمانشاه با جمعیت ۷۰ هزار نفر که بیشتر آن در روستا و مناطق عشایرنشین سکونت دارند. این شهرستان در جنوب استان کرمانشاه واقع شده‌است و مرکز آن شهر گیلان غرب است. سرمست دیگر شهر آن است. بیشترین معادن قیر طبیعی ایران در گیلانغرب است. شغل اصلی مردم گیلانغرب به خاطر موقعیت خاص آب و هوایی منطقه و همچنین زمین‌های حاصلخیز. کشاورزی و دامداری است.

موقعیت جغرافیایی

شهرستان گیلان غرب در غرب استان کرمانشاه بین ۳۳ درجه و ۴۹ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۵ درجه و ۵۱ دقیقه تا ۴۶ درجه و ۳۷ دقیقه طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ واقع شده‌است. این شهرستان از شمال به شهرستانهای سر پل ذهاب، و قصر شیرین از جنوب به شهرستان ایوانغرب، از شرق به شهرستان اسلام آباد غرب و از غرب به شهرستان قصر شیرین محدود می‌شود. ارتفاع این شهرستان ۸۰۰متر از سطح دریا می‌باشد. فاصله گیلان‌غرب تا تهران ۷۰۰ کیلومتر، تا مرکز استان ۱۴۰ کیلومتر، تا شهرستان اسلام آباد ۹۰ کیلومتر، با شهرستان قصر شیرین ۵۲ کیلومتر، با سر پل ذهاب ۵۰ کیلومتر و با مرکز استان ایلام ۱۲۰ کیلومتر می‌باشد.

تقسیمات کشوری

• بخش مرکزی
  • دهستان چله

دهستان چله از دو راهی ایوانغرب گیلان غرب یا سرچله آغاز می‌گردد وتا ۵کیلومتری شهر گیلانغرب ادامه دارد. از جمله روستاهای مسیر چله می‌توان به تازه آباد در 20 کیلومتری شهر و قمرالی مرکز دهستان و شیرآباد و سه گانه کلاه دراز اشاره کرد که در۱۵ کیلومتری شهر قرار دارد.علیا، وسطی وسفلی سه قسمتی هستند که الان تقریبا به هم متصلند وکلاه دراز واحد را به وجود آورده‌اندوروستای الگو:وارگه سفلی که در40کیلومتری شهرقرار داردروستای زیباوخوش اب وهواومردمی خون گرم است

• • دهستان حومه
  • دهستان دیره
  • دهستان ویژنان
• بخش گوار
  • دهستان حیدریه
  • دهستان گوآور

شهرها: سرمست

وجه تسمیه

نام این ناحیه در گذشته امله بوده‌است در زمان رضا شاه به واسطه شباهت جنگل‌های انبوه و وجود برنج زارهای آن به جنگل‌ها و برنج‌های گیلان نام آن به گیلان غرب تغییر یافت(البته این نام سندیت ندارد چون قبل از آن هم به دشتی که شهر گیلان غرب در آن واقع شده است گیلان می گفته اند اما به نقطه ای که شهر در آن قرار دارد امله می گفته اند علاوه براین اسامی هم وزن مانند نیان قیلان ویژنان تنگه حاجیان بانمیان و... در منطقه وجود دارد که نشان دهنده این است که قدمت نام گیلان به خیلی بیشتر از زمان رضاخان برمیگردد). این شهربعدازتبدیل شدن به بخش درتقسیمات سال ۱۳۱۶کشوری تابعی ازشهرستان اسلام آبادغرب بوده‌است.

فعالیت فرهنگی درزمینه زبان کردی: از مهم ترین شهرها در زمینه زبان و ادبیات کردی خصوصا کردی کلهری می‌باشد.

نام و پیشینه

ارتفاع این شهر از سطح دریا بین 200 تا 300 متر است و دهستان چله که در نزدیکی این شهر قرار دارد ارتفاعی حدود 1000 متر از سطح دریا دارد که هوای خنکتر و مطلوبتری نسبت به مرکز شهر گیلان غرب دارد. مردم این شهرستان اکثریت شیعه هستند و با زبان کردی و گویش کلهری صحبت می‌کنند. در باره تاریخ پیدایش شهر اطلاعات کامل و جامعی در دست نیست اما بنابر اظهار نظر بزرگان از اواخر دوره قاجار این منطقه دارای تجمع سکونت و شهرداری بوده‌است اما سرزمین گیلان غرب از گذشته‌های بسیار دور به عنوان یکی از مراکز زندگی ایلی بشمار می‌آمده‌است. این شهرستان با شهرستان ایوانغرب در استان ایلام از لحاظ گویش و فرهنگ مردم شباهت بیشتری دارد. به گونه‌ای که جمعیت قابل توجهی از مردم شهرستان گیلان غرب دارای اصالت کلهر ایوان غرب می‌باشند، که نشان از وجود یک ریشه مشترک قومی و ایلی میان این دو شهرستان می‌باشد. نام قدیم این شهرستان امله(به معنای محل تجمع قبایل و طوایف ایل کلهر) می‌باشد که در گویش جاری مردم منطقه نیز به چشم می‌خورد. این اسم را ناصرالدین شاه در زمان سفر خود و عبورش از کرند به شکل گه.ی.لان ضبط کرده است. پس از توطئه‌ی ترورو ناموفق رضا خان توسط خوانین منطقه و ورود رضاخان به این منطقه و ایجاد نظام جدید و شهر کنونی گیلانغرب به دلیل وجود رود خانه‌ها و همچنین چشمه‌های فراوان و سرسبزی این منطقه دستور داد نام آن را به گیلان غرب تغییر دهند. شهر گیلان غرب به دلیل وجود درختچهٔ مورت که یکی از درختچه‌های مقدس درایران باستان است از دیرباز محل عبادت زردشتیان بوده‌است . به گونه‌ای که تازگی‌ها قصر و عبادتگاهی در شهر گیلان غرب از دل خاک بیرون کشیده شده‌است که به نظر می‌رسد متعلق به دورهٔ ساسانیان است.

مشاهیر گیلانغرب

• میرزا رضا کلهر
• داودخان کلهر
• امیر مخصوص کلهر

منابع

1. ^  گودرزی، علیرضا: ایل کلهر در دوره مشروطیت.
2. ^  اردشیر کشاورز. گرد کرد.
3. ^  چابکسوار، سام: مدیر سایت گیلانغرب من.

جستارهای وابسته

• ایل کلهر
• چله
• تازه آباد
• گورسفید

پیوند به بیرون

• سایت گیلانغرب امروز