استان کرمانشاه
مختصات: شرقی′۴°۴۷ شمالی′۱۸°۳۴ / ۴۷٫۰۶۷غرب ۳۴٫۳جنوب
| کرمانشاه | |
|---|---|
 |
|
| مرکز | کرمانشاه |
| مساحت | ۲۴٬۹۹۸ کیلومترمربع |
| جمعیت | ۱٬۹۳۸٬۰۶۰ |
| پراکندگی | ۷۷٫۵ |
| تعداد شهرستانها | ۱۴ |
| منطقه زمانی | IRST (گرینویچ+۳:۳۰) |
| -تابستان (دیاستی) | IRDT (گرینویچ+۴:۳۰) |
| زبان(های) گفتاری | کردی (کرمانشاهی، زنگنه، کلهری، سنجابی، گورانی و جافی)، لکی، و فارسی کرمانشاهی |
| استاندار | حجتالله دمیاد |
استان کرمانشاه (
آوا راهنما·اطلاعات) (به کردی: کرماشان) در غرب ایران واقع شدهاست. جمعیت این استان بنا بر برآوردهای سال ۲۰۰۶[۱] ۱٬۹۰۲٬۷۶۰ نفر است. مرکز این استان شهر کرمانشاه است که دارای حدود ۷۸۴٬۶۰۲ نفر جمعیت است[۲] که ۱٬۴۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
در طی سدههای گوناگون به دلیل جایگاه ویژه راهبردی کرمانشاه، این شهر دارای اهمیت ویژهای بودهاست. امروزه نیز از مهمترین شهرهای غرب ایران به شمار میرود.
محتویات |
تقسیمات کشوری [ویرایش]
استان کرمانشاه شامل ۱۴ شهرستان، ۲۹ مرکز شهری، ۸۳ دهستان و ۲۷۹۳ آبادی دارای سکنه میباشد.[۳]
تاریخ استان [ویرایش]
این استان در گذشته یکی از مراکز ساسانیان بودهاست و از همین دوره آثار بسیار زیاد و ارزشمندی در این استان مانند تاق بستان(طاق وسان)، کتیبه بیستون و معبد آناهیتا باقی ماندهاست و در طی سدههای گوناگون نیز به دلیل جایگاه ویژه راهبردی کرمانشاه، این شهرستان دارای اهمیت ویژهای بودهاست. امروزه نیز از مهمترین شهرهای غرب ایران به شمار میرود.
در سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ با روی کار آمدن رضاشاه حکومت مرکزی توانست تا اندازهای نفوذ و قدرت خود را در سراسر ایران تأمین نماید. در این زمان سنندج بخشی از استان پنجم (استان کرمانشاهان) بود. از سال ۱۳۴۰ به بعد استان کرمانشاه تقسیم شد به استان کردستان و استان کرمانشاهان و سنندج به عنوان مرکز سیاسی و اداری استان کردستان، مهمترین و بزرگترین شهر استان جدید التاسیس کردستان بود.
از سال ۱۳۴۶ نیز فرمانداری کل لرستان تاسیس گردید و شهرهای لک نشین، استان کرمانشاهان (جنوب رود سیمره) به فرمانداری جدید به مرکزیت خرم آباد پیوستند، که بعدها تبدیل به استان مستقلی به نام استان لرستان گردید.
مردمشناسی [ویرایش]
استان کرمانشاه یکی از استانهای کردنشین کشور است.[۴] برخی از بزرگترین ایلهای کرد ایران نظیر ایل کلهر، ایل زنگنه و ایل سنجابی در استان کرمانشاه زندگی میکنند. گویشهای گوناگون زبان کردی نظیر کلهری، جافی، کردی کرمانشاهی، لکی، سورانی، پاوهای، ژاو رودی، لهونی، بالاجوبی، اورامی و گوران از رایج ترین گونههای گویشی در استان کرمانشاه هستند.[۵] در این استان قومیتهای گوناگون دیگری نیز زندگی میکنند.
آب و هوا [ویرایش]
کرمانشاه از دید گوناگونی آب و هوائی دارای تنوع زیادی است از لحاظ آب و هوایی دارای چهار فصل در یک زمان است برای نمونه قصر شیرین دارای آب و هوای گرم و سنقر و پاوه دارای آب و هوای سرد و کرمانشاه و اسلام آباد غرب دارای آب و هوای معتدل هستند.
مذهب [ویرایش]
استان کرمانشاه از دیدگاه مذهبی نیز دارای گونهگونی بسیار زیادی است. به طور مثال پیروان کیشهای شیعه، سنی، اهل حق (یارسان)، مسیحی (ارمنی)، آشوری، و یهودی در این استان در کنار هم زندگی میکنند.
زبان [ویرایش]
زبان کردی[۶] و فارسی کرمانشاهی[۷][۸] در شهر کرمانشاه از رایجترین زبانها میباشند. و در استان گویشهای کلهری، کردی کرمانشاهی، زنگنهای، سنجابی، گورانی، لکی، فارسی کرمانشاهی.[۹] جافی در شهرهای جوانرود، روانسر، ثلاث باباجانی، بخشهایی از پاوه و سرپل ذهاب[۱۰] و ترکی آذربایجانی نیز در سنقر رواج دارد و همچنین زبان لکی درشهرستان هرسین، شهرستان صحنه و شهرستان کنگاور رواج دارد.[۱۱][۱۲]
- نظرسنجی سال ۱۳۸۹
طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در استان کرمانشاه به قرار زیر بود: ۴٫۲ فارس (۱٫۹% مرد، ۶٫۲% زن)، ۹۲٫۵ کرد (۹۵٫۲% مرد، ۹۰٫۴% زن)، ۰٫۲ عرب (۰٫۵% مرد)، ۰٫۷ لُر (۰٫۵% مرد، ۰٫۵% زن)، ۰٫۵ سایر و ۱٫۹ بدونجواب بودند.[۱۳]
پوشاک [ویرایش]
-
پوشاک مردم پاوه، جوانرود، ثلاث باباجانی
-
پوشاک مردم گیلان غرب
-
پوشاک مردم هرسین
-
پوشاک مردهای اسلام آبادغرب
-
پوشاک زنهای اسلام آبادغرب
-
-
-
جاذبهها [ویرایش]
جاذبههای تاریخی [ویرایش]
 |
این بخش نوشتار نیازمند گسترش است. |
در استان کرمانشاه ۳۰۰۰ اثر تاریخی برآورد شدهاست که ۷۱۶ اثر آن به ثبت آثار ملی و یک اثر به ثبت اثر جهانی رسیدهاست.[۱۴] در این میان بیستون به ثبت جهانی رسیدهاست و در همه جای استان اثار گرانبهایی دیده میشود از جمله طاق بستان کرمانشاه -طاق گرا معبد اناهیتا کنگاور
جاذبههای طبیعی [ویرایش]
استان کرمانشاه که دارای آب و هوای متنوعی در مناطق مختلف است در حدود ۷۷۰ چشمه و ۷۴ سراب را در خود جای دادهاست که آن را بستر مناسبی برای رودخانههای فصلی و دائمی تبدیل کردهاست.[۱۵]
|
این بخش نوشتار نیازمند گسترش است. |
فرهنگ [ویرایش]
آثار فرهنگی استان کرمانشاه را بازار کرمانشاه، تکیه معاون الملک، تکیه بیگلربیگی، بقعه بابا یادگار، اویس قرنی، مقبره احمدبن اسحاق قمی، امامزاده احمدبن محمدباقر وآرامگاه میرعبیدالله، مسجد عمادالدوله مقبره حضرت خلیفه حیدر حیدری باینگانی در بخش باینگان از توابع پاوه و سایر مساجد کهن و زیبا تشکیل میدهند.
جغرافیا [ویرایش]
کوه [ویرایش]
بیش از نیمی از وسعت استان کرمانشاه را کوههای مرتفع پوشاندهاست. رشته کوه زاگرس، به صورت مجموعهای از رشتههای موازی، با دشتهای مرتفع کوهستانی در بین آنها، پوشش گیاهی متنوعی به وجود آوردهاست.
جنگل [ویرایش]
۱. جنگلهای بلوط ۲. جنگلهای ون
ناهمواریها [ویرایش]
| شهرستان | سرابها | غارها | کوهها | رودخانهها | دشتها |
|---|---|---|---|---|---|
| کرمانشاه | نیلوفر تاق بستان خزر الیاس یاوری بیستون |
پراو شکارچیان دو اشکفت |
پراو میوله سفیدکوه بیستون |
قرهسو آبشوران چمبشیر |
ماهیدشت بیستون |
| اسلام آبادغرب | سراب شرف آباد | - | - | برف آباد | اسلام آبادغرب |
| کنگاور | - | - | - | - | کنگاور |
| دالاهو | - | - | دالاهو | - | - |
| هرسین | هرسین | - | - | - | - |
| سرپل ذهاب | گرم | - | - | - | - |
| گیلانغرب | گیلانغرب | - | - | - | - |
| روانسر | روانسر | - | - | - | - |
| صحنه | صحنه | - | - | - | - |
| پاوه | - | کاوات قوری قلعه |
شاهو | سیروان | - |
پناهگاه حیات وحش [ویرایش]
۱.بیستون ۲. نواه کوه ۳.کچل ۴.هشیلان ۵. بدر و پریشان ۶. بوزین ۷. مرهخیل ۸. زلهزرد
حیوانات [ویرایش]
۱.آهو ۲. کل ۳. بز وحشی ۴. پلنگ ۵. خرس ۶. گربه وحشی ۷. شوکا
موقعیت [ویرایش]
استان کرمانشاه در موقعیت ۳۴ درجه شرقی و ۴۷ درجه شمالی شمالی قرار دارد.
 |
کردستان | |
||
| لرستان، همدان |  |
عراق | ||
 کرمانشاه  |
||||
 |
||||
| ایلام |
صنایع [ویرایش]
کرمانشاه ۵/۱ درصد مساحت کل ایران را تشکیل میدهد و از لحاظ رتبه صنعتی در بین ۳۰ استان ایران هجدهم است. ۶۰ درصد صنعت استان در شهرستان کرمانشاه متمرکز است.[۱۶]
پتروشیمی کرمانشاه، مجتمع شیمیایی بیستون، باختر بیوشیمی و کیمیای غربگستر، سیمان غرب، چینی کرد، کاشی بیستون کاشی کازه سیمان سامان و کاشی کرد از مهمترین واحدهای صنعتی استان است.[۱۶]
پالایشگاه آناهیتا، پلیمر کرمانشاه، ذوب آهن فرامان، کاغذ کاوه و از جمله طرحهای در دست احداث استان میباشد.[۱۶]
موقعیت اقتصادی و اجتماعی [ویرایش]
استان کرمانشاه یکی از مناطق عشایری ایران است و به علت شرایط اقلیمی محصولات کشاورزی متعددی تولید میشود. صنایع این استان به دو گروه صنایع دستی و ماشینی تقسیم میشود که بزرگترین صنعت کارخانهای این استان تصفیه خانه نفت میباشد. از نظر ذخائر معدنی نیز این استان حائز اهمیت میباشد که عمدهترین آنها عبارتند از آهن، سرب، گوگرد، آلومیت، کوارتزیت و غیره.
مراکز آموزشی [ویرایش]
|
|||||||||||||||||||||||||||||
جستارهای وابسته [ویرایش]
نگارخانه [ویرایش]
-
طبیعت استان کرمانشاه
پانویس [ویرایش]
- ↑ http://www.gazetteer.de/wg.php?x=1135935517&men=gpro&lng=en&gln=xx&des=gamelan&dat=200&geo=-1916&srt=ndpn&col=aohdqcfbeimg
- ↑ درگاه آمار ایران
- ↑ اداره راه و ترابری استان کرمانشاه بازدید در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰
- ↑ مرگ مردی که نام کرمانشاه را به آن بازگرداند
- ↑ «مرگ لهجهها». روزنامهٔ ابتکار، ۶ بهمن ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۰.
- ↑ «kermanshah». Iran Chamber Society. بازبینیشده در مارس ۲۰۱۰.
- ↑ وزارت کشور، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور: مرجع شهرهای ایران. بازدید: مارس ۲۰۱۰.
- ↑ مرجع شهرهای ایران، بازدید: فوریه ۲۰۱۰.
- ↑ دانشگاه آزاد کرمانشاه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
- ↑ «روزنامه سلام کرمانشاه». بازبینیشده در مارس ۲۰۱۰.
- ↑ گردشگری استان کرمانشاه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
- ↑ ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی انتشارات کرمانشاه، ۱۳۸۱
- ↑ طرح بررسی و سنجش شاخصهای فرهنگ عمومی کشور (شاخصهای غیرثبتی){گزارش}:استان کرمانشاه/به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور؛ مدیر طرح و مسئول سیاست گذاری:منصور واعظی؛ اجرا:شرکت پژوهشگران خبره پارس -شابک:۱-۵۷-۶۶۲۷-۶۰۰-۹۷۸ *وضعیت نشر:تهران-موسسه انتشارات کتاب نشر ۱۳۹۱ *وضعیت ظاهری:۲۹۶ ص:جدول (بخش رنگی)، نمودار (بخش رنگی)
- ↑ «دیار شیرین و فرهاد» (فارسی). وبگاه آفتاب، ۱۱ دی ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۲ اوت ۲۰۱۰. «مجله خانواده سبز»
- ↑ ابوالحسن باقری نسب. «کرمانشاه گهواره تمدن دارای بیشترین تنوع آثار تاریخی است» (فارسی). خبرگزاری آفتاب، ۸ فروردین ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ اوت ۲۰۱۰. «روزنامه اطلاعات»
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ ایرنا، کد خبر: ۳۳۰۰۲۹ زمان مخابره: ۱۲/۱۱/۱۳۸۷. بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
|
||||||||||||||||
|
|||||||
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ استان کرمانشاه موجود است. |
