تندیس هرکول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نقش برجسته هرکول
Bistoon Kermanshah.jpg
تندیس هرکول
نام نقش برجسته هرکول
کشور  ایران
استان استان کرمانشاه
اطلاعات اثر
نوع بنا تندیس
دورهٔ ساخت اثر دوره سلوکی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۴۴۸۲[۱]

مختصات: ۳۴°۲۳′ شمالی ۴۷°۲۶′ شرقی / ۳۴.۳۸۳° شمالی ۴۷.۴۳۳° شرقی / 34.383; 47.433

مجسمه هرکول، در کناره شاهراه شرقی-غربی جاده ابریشم یا جاده بزرگ خراسان در محوطه تاریخی بیستون نزدیک کرمانشاه از سنگ تراشیده شده‌است. این مجسمه در دوران سلوکی ساخته شده.

[۲]

مشخصات ظاهری[ویرایش]

این تندیس که بر سکویی به طول ۲/۲۰ متر به پهلوی چپ به طور نیم خیز به آرنج تکیه نموده و در دست چپ پیاله‌ای دارد که تا نزدیک صورت نگه داشته‌است و نیز دست راستش برروی پای راست قرار گرفته و پای چپ را تکیه گاه پای دیگر نموده‌است. طول مجسمه ۱/۴۷ متر که به طور برجسته از سنگ کوه تراشیده شده و از طرف پشت به کوه متصل است. در عقب مجسمه نقوش و کتیبه‌ای به زبان یونانی قدیم بر روی سنگ نقش شده‌است نقوش آن شامل درخت زیتونی است که از شاخه آن کماندان و تیردانی آویزان شده‌است. در کنار این درخت گرز مخروطی شکل گره داری حجاری شده که برجستگی آن نسبت به سایر نقوش بیشتراست. کتیبه به خط یونانی قدیم در هفت سطر بر روی لوحی به ابعاد ۳۳ × ۴۳ سانتیمتر که نمای آن به شکل معابد یونانی ساخته شده نوشته‌اند. در زیر تنه هرکول نقش شیری دیده می‌شود که درازای آن از سر تا دم ۲۰۰ سانتیمتر و بلندی دم آن ۱۱۴ سانتیمتر است.

ساخت[ویرایش]

زمان ساخت مجسمه سال آنطور که در کتیبه آن ذکر شده ۱۵۳ قبل از میلاد است این تاریخ با اواسط سلطنت مهرداد اول اشکانی (اشک نهم ۱۳۶-۱۷۴ ق. م) منطبق می‌باشد. نام سازنده این مجسمه «امن کل» و احتمالا از فرماندهانان محلی است. زمان ساخت این مجسمه با فتح ماد بزرگ توسط اشکانیان همزمان است.

کشف[ویرایش]

این مجسمه در سال ۱۳۳۷ به هنگام عملیات ساخت جاده همدان کرمانشاه کشف گردید.

دزدی و تخریب[ویرایش]

سر این مجسمه دو بار (بار دوم در سال ۱۳۷۰) کنده و دزدیده شد ولی کشف گردید. اما مسئولان میراث فرهنگی ترجیح دادند برای جلوگیری از خسارات بیشتر سر فعلی هرکول را هنرمندان جدید از جنس همان سنگ (سنگ آهک) ساخته‌ و نصب شود و سر اصلی در گنجینه میراث فرهنگی نگهداری گردد. همچنین از آنجا که در فرهنگ یونان و روم، بدن انسان به صورت برهنه زیباست، بسیاری از مجسمه ها را به صورت برهنه می‌ساخته‌اند. آلت مردی این مجسه طبق نظر اهالی شهرستان بیستون، در اوایل انقلاب شکسته و تخریب شد. همچنین پیاله شراب دست مجسمه نیز به همین صورت آسیب دید. تصاویر قدیمی از این مجسمه تفاوت های مجسمه را قبل و بعد از تعمیر مشخص می کند. درازای این تندیس ۱۴۷ سانتی متر است.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «پرئنده ثبتی مجسمه هرکول در فهرست آثار ملی ایران». دانشنامه تاریخ معماری ایران شهر. بازبینی‌شده در ۱۸ تیر ۱۳۹۱. 
  2. «مجسمه هرکول»(فارسی)‎. بیستون. بازبینی‌شده در ۵ فروردین ۱۳۸۹.