سنقر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سنقر
سنقر
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان کرمانشاه
شهرستان سنقر
بخش مرکزی
سال شهرشدن ۱۳۰۹[۱]
مردم
جمعیت ۴۳۱۸۴
مذهب شیعه
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۳۸۴۲۲

سنقر یکی از شهرستان‌های استان کرمانشاه در غرب ایران است. این شهر در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه و در طول جغرافیایی ۴۷ درجه و ۳۶ دقیقه شرقی و عرض ۳۴ درجه و ۴۷ دقیقه شمالی واقع شده‌است که ارتفاع آن از سطح دریا ۱۷۰۰ متر است.

وجه تسمیه[ویرایش]

سنقر کلمهٔ ای ترکی است که به نام نوعی پرنده شکاری است و به‌تنهایی یا در ترکیبات مختلف در نام شهرها و روستاهای متعدد وجود دارد؛ به عنوان مثال روستای سنقر واقع در دهستان میان‌کوه بخش چاپشلو در شهرستان درگز و سنقرآباد که نام روستاهایی در اطراف کرج، باخرز و کندوان است.[۲]

زبان[ویرایش]

زبان ترک‌های سنقر، ترکی آذربایجانی با لهجه سنقری است[۳] که به سبب وضعیت زندگی مردم اختلاط زیادی با زبان فارسی و کردی پیدا کرده‌است. کردهای منطقه به گویش کردی کلیائی سخن می‌گویند که از شاخه‌های گویش کردی جنوبی است. این گویش در میان گویش‌های کردی جنوبی نزدیکی بسیاری با گویش کردی صحنه و نیز کردی فیلی منطقهٔ ایلام نشان می‌دهد و از سوی دیگر همانند کردی سورانی در هنگام صرف فعل حال و گذشتهٔ استمراری پیشوند "ئه" می‌گیرد. تفاوت عمدهٔ این گویش با کردی سورانی که این دو را از هم متمایز می‌کند، ارگاتیو نبودن کردی کلیائی است که آن را در گروه گویش‌های کردی جنوبی قرار می‌دهد. این گویش همچنین با گویش کردی گروسی نیز شباهت بسیاری دارد.

تاریخ[ویرایش]

در دوره صفویه اسدآباد جزء منطقه سنقر شمرده می‌شده‌است. در زمان شاه عباس صفوی، فرماندار سنقر عثمانیان را از مرز بیرون راند. در دوره افشاریه و زندیه سران ایل کلیایی که خود را از اعقاب صفی خان از خانهای دوره صفوی می‌دانند به حکومت سنقر منصوب بوده‌اند. و از نام قسمت کردنشین این ناحیه از اسم ایل کلیایی ماخوذ و به کلیایی معروف شد. مردم کلیایی اصالتاً از ایل کلهر ایوان‌غرب «هفت مالهٔ بانه سیری ئه یوان» می‌باشند که در سده‌های اخیر به این منطقه آمده‌اند و دلیل محکم تر بر این مدعا، تشکیل حکومت کلهر و سنقر در زمان صفویه در این منطقه می‌باشد. چون دو قسمت سنقر و کلیایی شهرستان را تشکیل دادند این شهرستان سنقر و کلیایی نامیده شد.
البته بخش دیگری از روستاهای این شهرستان در عنوان دهستان فیله کری تقسیم بندی شده‌اند. روستاهای این شهرستان از نظر قدمت باستان شناسی بسیار غنی می‌باشند. یکی از مهمترین آثار باستانی کمتر مورد توجه قرار گرفتهٔ این شهرستان کو مادیان کوه می‌باشد. این کوه دارای عجایب خاص خود می‌باشد که از جمله می‌توان به یک چشمهٔ دایمی در بالای کوه و حدود پنج متر پایین تر از خط الراًس جغرافیایی این کوه‌است. در اطراف این چشمه آثار یک قلعهٔ قدیم و حمامبه چشم می‌خورد. دور تادور قلهٔ این کوه دارای سنگر بندی و دیوار کشی می‌باشد. به گفتهٔ ساکنان محلی مردم این شهرستان از حمله مغل به این کوه پناه برده و ماه‌ها در برابر حملهٔ ترک تازی‌های چنگیز خان مغول مقاومت کرده‌اند که این گفته‌ها با آثار بجا مانده همخوانی دارد. همچنین در واپسین روزهای جنگ جهانی دوم جمعی از سربازان فراری آلمانی به این کوه پناه برده‌اند و بگفتهٔ ساکنان محلی نظلمیان تعقیب کننده آلمانی‌ها در دامنهٔ کوه با توپخانه کوه و پناه جویان آن را به توپ بسته‌اند که آثار سنگرهای توپخانه‌های مذکور در ناحیه‌ای به نام بانتخت (به معنی بالای تخت) در شمال روستای سهنله هنوز برجا می‌باشد. دیگر شگفتی این کوه آثار بجامانده از یک آتشکده و یا معبد و مربوط به دوران هخامنشیان می‌باشد که دلیل ان وجود خشتهای گلی بسیار بزرگ دیوارها و خاکستر سیاه کف این معبداست که در آخرین دستبرد دزدان آثار بستانی آشکار شده بودند. آثار باستانی بسیار زیادی از این کوه به تاراج رفته و شاهدانی وجود دارند که سکه‌های نقره‌ای با علامت هخامنشیان، گورهای جنینی، سکه‌هایی با خط کوفیو همچنین استخوانهایی مربوط به انسانهای ناندرتال (جمجمه‌های بسیار بسیار بزرگ و استخوان ساق پا (تیبیا) با طولی حدود یک متر و نیم) پیدا شده در این کوه را به چشم خود دیده‌اند همچنین شاهدان مجموعه داران انگلیسیی را به خاطردارند که درجستجوی این آثار قبل از انقلاب به روستای سهنله مراجعه و با اشتیاق فراوان ساکنان را ترقیب به راهنمایی و کمک جهت یافتن عتیقه‌های بیشتر می‌نمودند. در این کوه غارهای متعددی و جود دارد که عمده آثار باستانی و استخوانهای ناندرتال ذکر شده در آنها پیدا شده‌است ولی تماماً به تاراج رفته‌اند. خوشبختانه اکنون این کوه تحت حفاظت می‌باشد و با راه سازی جهت تاسیسات مخابرات به آسانی و با اتومبیل قابل دسترسی است. منظرهٔ بسیا ر بسیار زیبای گندمزارها، روستاهی اطراف و آثار سنگربندی‌های قدیمی و آب بسیار خنک وگوارای چشمهٔ این کوه و گلهای لالهٔ واژگون (در خرداد ماه) و تنوع بسیار زیاد فسیلهای دریایی و سنگ آهن پراکنده در نقطه نقطه کوه ارزش بارها و بارها دیدن و سفر کردن را دارد. سرمای شدید و وزش باد بسیار سهمگین در بالای این کوه دیدن از آن را به فصول گرم سال محدود کرده‌است.

جغرافیا[ویرایش]

شهرستان سنقر و کلیایی در جلگه همواری واقع شده و اطراف آن را رودخانه، سبزه زار، باغات و بیشه‌زار و کوه‌های دالاخانی (به معنی آشیانه عقاب‌ها) مادیان کوه؛، کمر زرد، بوسوار، زن مرد و.... فراگرفته‌است که تا اواخر تابستان از برف زمستانی پوشیده‌است. ه

این شهرستان از مناطق، سراب، فعله گری، کلیایی، کیونانات و فارسینج تشکیل شده‌است. از روستاهای آن سطر، باوله، فارسینج، گردکانه، حسین اباد، شمسک، قوریچای، تپه رش و غیره می‌توان نام برد.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

  • بخش مرکزی
    • دهستان آب باریک
    • دهستان باوله
    • دهستان هزارخانی
    • دهستان سراب
    • دهستان گاورود
    • دهستان زیوه
    • دهستان پارسینه (فارسینج)
  • بخش کلیائی ده الیاس
    • دهستان آگاهان
    • دهستان سطر
    • دهستان کونات
    • دهستان سهنله بزرگترین روستای اطراف سنقر مباشدکه در 8کیلومتری آن قرار دارد

شهرها: سنقر

شهرها: سطر که در زمان‌های گذشته اقوامی به نامهای آزادبخت و امجدی بر نواحی شهری و روستایی سنقر حکومت داشته‌اند.

اماکن دیدنی[ویرایش]

بقعه تاریخی مالک، و امامزاده احمد و همچنین قسمتی به نام سراب در سنقر واقع شده‌اند. در اطراف سنقر چشمه‌های آب سرد فروانی وجود دارد. چشمیه شامکه (کینی شامکه) که در حوالی دهستان زیوه قرار دارد.

مشاهیر سنقر[ویرایش]

  • دکتر سجاد حشمتیاز اساتید بنام رشته حسابداری ایران.

روح الله اميري سنقري متخلص به « امير»- متوفي12 مهر ماه 1۳84 .

انجمن مخترعین و مبتکرین سنقر در آبان ماه سال 1386 مجوز فعالیت ” انجمن مخترعین و مبتکرین سنقر ” از طرف عالی ترین مقام اجرایی شهرستان؛ فرمانداری محترم، صادر گردید.

پانویس[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران. بازبینی‌شده در امرداد ۱۳۹۲. 
  2. هفته‌نامهٔ سینا، سال هفتم، ش.۱۶۴-۱۳۸۷
  3. Michael Knüppel. TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW. In Encyclopædia Iranica. Bibliotheca Persica Press, April 15, 2010. Retrieved July 26, 2013. 

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.
جستجو در ویکی‌واژه معنای واژهٔ «سنقر» را در ویکی‌واژه ببینید.