اسلامآباد غرب
مختصات: ۳۴°۰۷′ شمالی ۴۶°۳۲′ شرقی / ۳۴.۱۱۷° شمالی ۴۶.۵۳۳° شرقی
| اسلامآباد غرب شاه آباد |
|
|---|---|
| کشور |  ایران |
| استان | کرمانشاه |
| شهرستان | اسلامآباد غرب |
| نام(های) قدیمی | ئاروینیاوا، هارونآباد، شاهآباد |
| مردم | |
| جمعیت | ۹۴،۶۹۹ نفر[۱] |
| زبان گفتاری | کردی کلهری[۲] |
| مذهب | شیعه[۲] |
| جغرافیای طبیعی | |
| مساحت | ۴٫۲ کیلومتر مربع |
| ارتفاع از سطح دریا | ۱۳۳۵ متر از سطح دریا |
| اطلاعات شهری | |
| وبگاه | اسلام آبادتایمز |
 اسلامآباد غرب
|
|
اسلامآباد غرب یکی از شهرهای استان کرمانشاه است.[۳] شهرستان اسلام آبادغرب دومین شهرستان استان کرمانشاه از نظر وسعت و جمعیت میباشد.
محتویات |
نام[ویرایش]
شهر اسلام آباد در گذشته روستایی به نام ئارون آباد بود و یکی از آبادیهای بخش باوندپور محسوب میشد. در سال ۱۳۱۴ نام آن به شاه آباد تغییر یافت و پس از انقلاب ۵۷، اسلام آباد نامیده شد.[۴] در حال حاضر شهرستان اسلام آباد غرب بعد از شهرستان کرمانشاه بزرگترین شهرستان استان می باشد
پیشینه تاریخی[ویرایش]
اسلام آبادغرب دارای تاریخی بسیار کهن میباشد که اسناد و منابع بسیاری این قدمت را ثابت میکنند. که یکی از این ادله نام ئاروینیاوا میباشد که به اشتباه «هارون آباد» خوانده میشود. طبق نوشتههای عمادالدین دولتشاهی در «کوههای ناشناخته اوستا» این نام زمانی بر این شهر نهاده شده که سرداری به نام «سولوسونو» در این شهر زندانی بوده و پس از رهایی از زندان دست به عمران این شهر زده و نام او به افتخار خدماتش بر این شهر میماند. دولتشاهی اشاره دارد لقب این سردار «ئاروینیا» بوده. همچنین منبع دیگری که به این مطلب اشاره دارد و بسیار از نظر محققان و تاریخدانان حائز اهمیت است کتیبههای آشوری است. که در آنها به نقل از کتاب تاریخ ماد [۵] اشاره به شهری دارد به همین نام«ئاروینایاوا» که محل آن را جنوب شهر تاریخی الی پی (حوالی کرماشان کنونی در شرق کردستان) خبر داده و به اهمیتش در آن زمان اشاره میکند.عمادالدین دولتشاهی با آموختن الفبای اوستایی و ترجمه تازهای از یشتها نکات جالبی از زوایای تاریک منطقه غرب ایران را روشن میکند. وی با ترجمه متنهایی از اوستا منطقه کردنشین غرب ایران از قصر شیرین تا ایلام بویژه ایوان غرب و اسلامآباد که مرکز ایل کلهر هستند محل زنگی اقوام اسطورهای ایران معرفی میکند.
همانگونه که در بالا نیز اشاره شد قدمت نام این شهر در الواح و سنگ نوشتههای آشوری آمده اما دلایل زیاد دیگری برای اثبات این قدمت نیز وجود دارد مثلاً «تپه چقاگاوانه» در مرکز این شهر که به گفته باستان شناسان و طبق اعلام میراث فرهنگی قدمت لایههای مکشوفه آن به حداقل هشت هزار سال پیش بر میگردد. از مهم ترین آثاری که از این تپه بدست آمده لوحههای گلی این تپه باستانی میباشد. الواح گلی طی کاوشهای شادروان محمود کردوانی در تپه باستانی چغاگاوانه در سال ۱۳۴۹ خورشیدی کشف و به موزه ملی ایران منتقل شد. این مجموعه چهار هزار ساله به تازگی توسط کامیار عبدی بازنگری و مطالعه شده و نتایج آن به همراه ترجمه الواح توسط گری بکمن، متخصص زبانهای باستانی منتشر شدهاست. طبق اظهار باستانشناسان این مجموعه شامل ۵۶ لوح گلی نسبتاً سالم و ۲۸ قطعه شکستهاست که به (خط میخی) نوشته شده و مربوط به دوره بابل قدیم (حدود ۳۸۰۰سال پیش) است. این مجموعه ارزشمند پس از ۳۰سال فراموشی، در جریان کاوشهای جدید در منطقه چغاگاوانه در سالهای ۷۶تا ۷۹مجدداً مورد بازنگری و مطالعه قرار گرفت. موضوع بیشتر این نامهها مرتبط با کشاورزی و دامداری از جمله ارسال یا دریافت محمولههایی چون جو، روغن و پارچه محاسبه کار انجام شده توسط کارگزاران و حیوانات بارکش است. همچنین در این گل نبشتهها نام اشخاص زیادی دیده میشود که بسیاری از آنان زنانی هستند که در کارگاههای پارچه بافی مشغول فعالیت بودهاند. علاوه بر گل نبشتهها، به همراه این بایگانی یک مهر استوانهای با نقش یک نیایشگر در مقابل ربالنوعی دیده میشود که بر تخت نشسته و عصای سلطنتی به شکل دو رعد در دست گرفتهاست. متن میخی روی این مهر اطلاعات مهمی را در زمینه نقوش آن در اختیار باستان شناسان قرار میدهد که از جمله آنها میتوان به شمی توم، دختر نوری ری، خدمتگزار خدای رعداشاره کرد. تپه باستانی چغاگاوانه حاوی بقایای سکونت انسان از حدود هشت هزار سال پیش تاکنون است.[۶]
در دوران پس از اسلام میتوان به ورود کریم خان به اسلام آباد و پیشواز علی خان ایوانی خان وقت کلهر و ازدواج دخترش شاه پسند(قدم خیر)با کریم خان اشاره کرد که نشان از از اهمیت استراتژیک اسلام آباد دارد.که این مکان هنوز با نام چشمه شاهپسند (تیهنی شاپسن)در نزدیکی اسلام آباد قرار دارد.
نژاد، طوایف و زبان[ویرایش]
نژاد ساکنین شهر کرد و از ایل کلهر میباشد. تمامی ساکنین شهر به زبان کردی سخن میگویند. البته در ترکیب جمعیتی شهر از طوایف دیگری چون: گوران، زنگنه، سنجابی و... زندگی میکنند که کمتر از 10% جمعیت شهر را شامل میشوند و اکثریت قریب به اتفاق جمعیت شهر از تیره و طایفههای مختلف ایل کلهرند.از ساکنان اصلی این شهرستان می توان به طایفه های:خالدی،سیاسیاه همچنین منصوری یامسیوری، نوادگان خانمنصور ایوانی کلهر، مومه ای، قوچمی،چالاوبکر ، باسکله ای، زینلخانی، و ....که از ایل کلهر ایوان غرب و بیشتر از هفت ماله بان سیری می باشند، که از گذشته های دور در این ناحیه حضور دارند .زبان تمامی ساکنین شهر کردی است و به گویش و لهجههای مختلف آن صحبت میکنند. همانگونه که اشاره شد غالب جمعیت شهر کلهرند و بالطبع با گویش کلهری صحبت میکنند، اما با توجه به وجود طوایف دیگر که به آنها اشاره شد اقلیتی از مردم شهر به لهجههای دیگر این گویش چون گورانی و... که از لهجههای کردی کلهری محسوب میشوند سخن میگویند.
دین و آئین[ویرایش]
اکثر مردمان شهر مسلمان و بر آئین شیعه اثنی عشری اند. اما اقلیتی از شهر نیز پیرو آئین یا دین یارسان میباشند که عموماً جزء طوایف گوران، قلخانی و سنجابی میباشند و همچنین برخی از ساکنان اهل سنت و تعداد انگشت شماری نیز یهودی و مسیحی میباشند. اقوام لک زبان نیز در اسلام اباد زندگی می کنند مثل روستای گراوند که لک زبان هستند وجزع شهر حمیل از توابع اسلام اباد است که مردمانی خون گرم وصمیمی ومهمان نواز هستندوحدود500خانوار راتشکیل می دهندکه یکی از بزرگترین روستا های همجوار خود می باشدونیز شیعه میباشند
نامهای دیگر این شهر[ویرایش]
همانگونه که اشاره شد قدیمی ترین نامی که بر این شهر بوده همان «ئاروینیاوا» میباشد که هم اکنون نیز بزرگان و ریش سفیدان شهر و منطقه آن را با همان نام میخوانند. اما این شهر با توجه به اسقرار حکومتهای مختلف در این شهر و کلاً منطقه در دوران مختلف تاریخی نامهای دیگری را نیز تجربه کرده و بر خود داشته که هیچگاه ماندگار نبوده و تنها از طرف حاکمان بر آن گذاشته شده و مورد اقبال مردم نبوده. از جمله این نامها میتوان به «مَنَلی» یا «ری مَنَلی» در اوایل اسلام، «زیدیه» در دوران خلافت عباسیان، «شاه آبادغرب» (به کردی = شاباد)، در دوران قاجار یعنی زمان حکومت ناصرالدین شاه، «اسلام آبادغرب» پس از انقلاب ۱۳۵۷ اشاره کرد.
دوران جنگ ایران و عراق[ویرایش]
با آغاز جنگ ایران و عراق، اسلام آباد به لحاظ موقعیت جغرافیایی و سوقالجیشی خود، از اهمیت بالایی در تدارکات نیروهای نظامی ایران در جبهه های جنگ در محورهای جنگی استان کرمانشاه تبدیل شد. همه مهمات و نیروی انسانی نظامی که به سرپل ذهاب، قصر شیرین، گیلان غرب و ... ارسال می شد، از این شهر می میگذشت. به دلیل نزدیکی این شهر به جبهه ها، این شهر در واقع به محل انباشت نیرو و مهمات تبدیل گشت. نیروهای عراقی با توجه به نقش این شهر در تدارک نیروهای ایرانی، از همان روزهای آغاز جنگ به بمباران مناطق نظامی، صنعتی و مسکونی این شهر با هواپیما و موشکهای زمین به زمین اسکاد روسی پرداختند. این شهر بر اثر بمبارانها تلفات جانی و مالی بسیار داده است. در روزهای پایانی جنگ، که نیروهای سازمان مجاهدین خلق با پشتیبانی نیروهای عراقی، در عملیات موسوم به فروغ جاویدان در استان کرمانشاه پیشروی کردند، در دشت حسن آباد که از توابع اسلام آباد غرب است، با نیروهای ایرانی برخورد کردند و شکست خورند. ترکیب جمعیتی اسلام آباد غرب بر اثر جنگ تغییراتی کرد و آوارگان شهرهای مرزی استان کرمانشاه بدین شهر پناه آورند و نیز بسیاری از مردم بومی شهر از ترس بمبارانهای هوایی به شهرهای مرکزی ایران گریختند و پس از جنگ نیز دیگر هرگز به وطن خود بازنگشتند.
مراکز اقتصادی[ویرایش]
منطقه ویژه اقتصادی اسلام آباد غرب (زاگرس)
منابع[ویرایش]
- ↑ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، 19 اردیبهشت 1392. بازبینیشده در 19 اردیبهشت 1392.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ «فرمانداری شهرستان اسلام آباد غرب». پورتال استان کرمانشاه. بازبینیشده در 31 آگوست 2010.
- ↑ بختیاری، سعید. اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چاپ یکم. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، 1383 خورشیدی. شابک: ۹۶۴-۳۴۲-۱۶۵-۱.
- ↑ کتاب سبز (بانک اطلاعات استان کرمانشاه)، سید ضیاء الدین خرمشاهی، کانون تبلیغاتی دالاهو، دی ۱۳۷۵، صفحه ۱۶۵
- ↑ ا. م. دیاکونوف، ترجمه کریم کشاورز، تاریخ ماد، چاپ ششم، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، ۱۳۸۰.
- ↑ پورتال استانداری کرمانشاه - http://www.portal-ks.ir
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون ایران است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
