نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نیروی زمینی ارتش ایران
IRI.Army Ground Force Seal.svg
نشان رسمی نیروی زمینی ارتش ایران
Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg
پرچم رسمی نیروی زمینی ارتش ایران
کنش مادها–تاکنون
کشور ایران
وفاداری کشور و ملت ایران
رسته نیروی زمینی ارتش
نقش حفظ تمامیت ارضی کشور و دفاع از حقوق ملت ایران
اندازه ۳۵۰٬۰۰۰ پرسنل فعال
۳۵۰٬۰۰۰ نیروی ذخیره
بخشی از نیروهای مسلح ایران
نام مستعار نزاجا
شعار یکی برای همه، همه برای یکی، همه برای ایران، ملت برای ارتش ارتش فدای ملت
رنگ ها استتار خاکی و جنگلی
سالگرد ۲۹ فروردین
تجهیزات ۳٬۰۰۰ تانک
۱٬۵۰۰ خودروی زرهی
۲٬۱۱۸ واحد توپخانه
۳۶۵ توپ خودکششی
بیش از ۱٬۵۰۰ موشک‌انداز
۲۶۰ هلی‌کوپتر
بیش از ۸۰ هلی‌کوپتر رزمی
بیش از ۴۰۰ پهباد
نبردها اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
شورش ظفار
محاصره ابوموسی
جنگ ایران و عراق
جنگ داخلی کردستان عراق
جنگ داخلی سوریه
وب سایت http://nezaja.aja.ir
فرماندهان
فرمانده نزاجا Sartip.png سرتیپ کیومرث حیدری
جانشین فرمانده نزاجا Sartip.png سرتیپ نوذر نعمتی
معاونت هماهنگ‌کننده نزاجا Sartip.png سرتیپ علی جهانشاهی

نیروی زمینی ارتش ایران؛ بزرگترین نیرو در بین نیروهای مسلح ایران است. فرماندهی این نیرو به عهده امیر سرتیپ کیومرث حیدری است. نیروی زمینی ارتش به لحاظ تعداد پرسنل فعال و ذخیره، نهمین نیروی بزرگ دنیا می‌باشد. همچنین از نظر نیروهایی ویژه ارتش ایران تیپ ۶۵ نوهد یا همان کلاه‌سبزها که از نیروهایی ویژه هوابرد به‌شمار می‌روند امروزه به عنوان دهمین نیروی ویژه برتر دنیا فعالیت می‌کنند.

قدمت ۲۷۰۰ ساله نیروی زمینی ارتش[ویرایش]

تشکیل نیروی زمینی در ایران را می‌توان از لحاظ تاریخی با پیدایش مادها در ایران هم‌زمان دانست. در این دوران نیروی زمینی متشکل از دو گروه پیاده‌نظام و سواره نظام بوده‌اند. بعدها با تشکیل حکومت هخامنشیان این نیروها تحت فرماندهی یک نفر درآمده و رسته‌های پیاده، سواره، ارابه‌سواران، مهندسان، نفت اندازان، کارگزاران و گارد جاویدان شکل گرفت.

اشکانیان اما اهمیت بیشتری برای رسته سواران قائل بودند. در دوره ساسانیان پادگان‌های همیشگی ایجاد شد و هزینه نگهداری نیروها و مزد سربازان از سوی حکومت مرکزی پرداخت می‌گردید.

پس از حمله مسلمانان به ایران و فروپاشی حکومت ساسانیان، امیران عرب، نیروهایی از ایرانیان را در زیر فرمان خود داشتند و پس از مدتی همین نیروها علم استقلال برافراشتند و در گوشه و کنار ایران حکومت‌هایی تشکیل دادند که دارای ارتش مخصوص خود بود.

با روی کار آمدن صفویان، ارتش دارای سازمانی متشکل و هماهنگ‌تر شد و نیروی زمینی ارتش به چهار دسته: ۱-سواران ۲-پیادگان ۳-توپچیلر(توپخانه) ۴-نسقچیلر(راهدار و راهبان سپاهیان) تقسیم گشت.

با کشته شدن نادرشاه، آرامش و مرکزیت خاصی که او پدیدآورده بود، به یکباره از میان رفت و آشفتگی و بی سرو سامانی در ارتش تا نخستین دهه سیزدهم هجری و آغاز فرمانروایی آقا محمد خان قاجار ادامه یافت.

در دوره قاجاریه با همت و تلاش امیر کبیر و سپس عباس میرزا، سازمان ارتش ایران مجدداً به صورت منسجم و هماهنگی درآمد و ارتش ایران به ده تومان تقسیم شد که هر تومان متشکل از چهار تا یازده فوج و فرمانده هر فوج یک سرتیپ بود. بعد از شکست ایران از روسیه و تشکیل دیویزیون قزاق در ایران، به‌طور کلی نیروی زمینی ارتش را بخش‌های زیر تشکیل می‌دادند: ۱- قشون جنوب ایران ۲-دیویزیون قزاق ۳-بریگاد مرکزی ۴-نظام ایالات و ولایات ۵-قوای داوطلب شرقی ۶-ژاندارمری ۷-امنیه و قوای مشابه ۸-پلیس منظم ۹-پلیس ایالات و ولایات.[۱]

نیروی زمینی ارتش در دوران معاصر[ویرایش]

در دوره حکومت پهلوی اول ایران به پنج حوزه نظامی بزرگ تقسیم شد که باید آن را مبدأ تشکیل نیروی زمینی ارتش به صورت اصولی و تقریباً به شکل امروزی آن دانست. این پنج حوزه شامل لشکر مرکز، لشکر شمال غرب، لشکر شرق یا خراسان، لشکر جنوب و لشکر غرب می‌شد. سپس طی سال‌های ۱۳۱۴ تا ۱۳۲۰، تحولات اساسی دیگری در سازمان نیروی زمینی ارتش به وجود آمد و این سازمان شامل پنج لشکر، ۴ تیپ مستقل، ۲ واحد توپخانه ۱۰۵ بلند و ضدهوایی شد. در سال ۱۳۱۴ شمسی، درجات نظامی نیز تعیین و اعلام گردید. در این زمان، مدارس مختلف نظامی مانند مدرسه دیویزیون (برای دیویزیون قزاق)، مدرسه نظام مشیرالدوله (برای بریگاد مرکزی)، مدارس افسیه و سوزافسیه (برای ژاندارمری و کلاس‌های بیطاری) که قبلاً در زمان قاجاریه تشکیل شده بودند، در هم آمیخته شدند و برای اولین بار مؤسسه‌ای به نام مدارس نظام کل قشون ایجاد گردید، در ادامه، این مدارس به سه مدرسه جداگانه: ۱- مدرسه ابتدایی نظام، ۲- مدرسه متوسطه نظام و ۳- مدرسه عالی نظام تبدیل شدند، که نام این سه مدرسه نیز در سال ۱۳۱۴ به ترتیب به دبستان نظام، دبیرستان نظام و دانشکده افسری تغییر یافت.

در سالهای بعد مقطع بالاتر آموزش عالی نظامی بنام دافوس دانشکده فرماندهی و ستاد بوجود آمد.

در زمان پهلوی دوم بخصوص از ابتدای دهه ۵۰ شمسی سازمان نیروی زمینی با مستشاری آمریکاییها متشکل از لشکرها و چند تیپ مستقل بشرح زیر طراحی شد:

--چهار لشکر زرهی:

  • ۱۶قزوین،
  • ۸۱کرمانشاه،
  • ۸۸سیستان،
  • ۹۲خوزستان بعلاوه.

دو تیپ مستقل زرهی:

  • ۳۷شیراز،
  • ۳۸تربت جام

—شش لشکر پیاده:

  • ۲۱تبریز،
  • ۲۸ کردستان،
  • ۳۰گرگان،
  • ۶۴ارومیه،
  • ۷۷خراسان بعلاوه،
  • ۸۴لرستان،

سه تیپ مستقل پیاده:

  • ۴۰سراب اردبیل،
  • ۴۱قوشچی ارومیه.
  • ۱۷۷تربت حیدریه

--دو لشکر تکاور:

  • ۲۳پرندک تهران،
  • ۵۸شاهرود،

پنج تیپ مستقل تکاور:

  • ۲۵پیرانشهر آذربایجان غربی،
  • ۳۵سنقر کرمانشاه،
  • ۴۵شوشتر خوزستان،
  • ۵۵هوابرد شیراز،
  • ۶۵نوهد افسریه تهران، کلاه سبزها

--سه تیپ پیاده مکانیزه مستقل:

  • ۳۶میانه آذربایجان شرقی،
  • ۷۱سرپل ذهاب کرمانشاه،
  • ۷۲دوکوهه خوزستان.

--چند تیپ به‌علاوه مستقل مهندسی رزمی: لرستان و آمادگاه، مسجدسلیمان، اصفهان، قم.

--بیش از شش پایگاه هوانیروز بالگردهای رزمی و پشتیبانی

تغییرات[ویرایش]

بعد از انقلاب در جمهوری اسلامی آن سازمان حفظ شد ولی در سالهای ابتدایی انقلاب به دلیل پاکسازی از پرسنل وابسته به حاکمیت سابق پهلوی و سیاست‌های نادرست دولت موقت و در ادامه کودتای ناکام ارتش در پایگاه نوژه؛ پس کادر انسانی فرماندهان افسران دستخوش آسیبهای شدید و نابسامانی فراوان شد. در سرکوب شورش‌های کردستان گنبد بلوچستان با همین ساختار ناقص شرکت داشت، در جنگ هشت ساله سنگین با عراق همسایه غربی خیلی مؤثر با همه توانایی بکار گرفته شد.

اِعمال تغییرات طرح ثامن، سازمان رزم عملیاتی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران را تغییر داده، حتی در آمایش سرزمینی هم تغییراتی ایجاد خواهد شد کاهش تراکم نیرو در بعضی نقاط کشور و جانمایی جدید نیرو در مناطق خالی مرزی شرقی مثل بیرجند و ساحلی جنوب مثل سیرجان و مرزی غرب مثل ایلام، توان احاطه محیطی قدرت نظامی نیروی زمینی را افزایش می‌دهد.

نیروی زمینی در حال حاضر بنا به تغییر تهدیدات و لزوم استراتژی جدید نظامی، تغییر ساختاری داده بر طبق طرح ثامن، لشکرها از سازمان رزم حذف شده و بجایشان تیپ‌های مستقل هجومی چابک تقویت شده، بوجود آمده که بیش از ۴۴تیپ را بشرح زیر شامل می‌شود:

دو تیپهای نیروی ویژه:

  • تی ۵۵ هوابرد شیراز
  • تی ۶۵ نوهد تهران افسریه

هشت تیپ‌های مستقل تکاور:

  • تی ۱۲۱ تکاور تبریز
  • تی ۱۲۳ تکاور پرندک تهران
  • تی ۲۲۳ تکاور پرندک تهران
  • تی ۱۵۸ تکاور شاهرود
  • تی ۲۵۸تکاور کلاته خیج (شاهرود)
  • تی ۲۵ تکاور پسوه پیرانشهر
  • تی ۳۵ تکاور کرمانشاه
  • تی ۴۵ تکاور شوشتر

هفده تیپهای مستقل پیاده:

  • تی ۲۲۱ پیاده مراغه
  • تی ۳۲۱ پیاده مرند
  • تی ۱۲۸ پیاده سنندج
  • تی ۲۲۸ پیاده سقز
  • تی ۳۲۸ پیاده مریوان
  • تی ۱۳۰ پیاده بجنورد
  • تی ۲۳۰ پیاده گرگان
  • تی ۱۶۴ پیاده پیرانشهر
  • تی ۲۶۴ پیاده سلماس
  • تی ۳۶۴ پیاده مهاباد
  • تی ۱۷۷ پیاده تربت حیدریه
  • تی ۲۷۷ پیاده قوچان
  • تی ۳۷۷ پیاده مشهد
  • تی ۱۸۴ پیاده خرم‌آباد
  • تی ۲۸۴ پیاده ناوه کش درود
  • تی ۴۰ پیاده سراب
  • تی ۴۱ پیاده قوشچی ارومیه

هفت تیپ‌های مستقل مکانیزه (پیاده مکانیزه):

  • تی ۱۱۶ مکانیزه قزوین
  • تی ۲۱۶ مکانیزه زنجان
  • تی ۳۸۱ مکانیزه سرپل ذهاب
  • تی ۳۸۸ مکانیزه ایرانشهر
  • تی ۳۶ مکانیزه میانه
  • تی ۷۱ مکانیزه سرپل ذهاب
  • تی ۷۲ مکانیزه دوکوهه اندیمشک

ده تیپهای مستقل زرهی:

  • تی ۳۱۶ زرهی همدان
  • تی ۱۸۱ زرهی اسلام آبادغرب
  • تی ۲۸۱ زرهی کرمانشاه بیستون
  • تی ۱۸۸ زرهی زاهدان
  • تی ۲۸۸ زرهی خاش
  • تی ۱۹۲ زرهی اهواز
  • تی ۲۹۲ زرهی دزفول
  • تی ۳۹۲ زرهی دشت آزادگان
  • تی ۳۷ زرهی شیراز
  • تی ۳۸زرهی تربت جام

گروه‌های توپخانه: ۱۱ - ۲۲ - ۳۳ - ۴۴ - ۵۵

تیپ مهندسی رزمی بروجرد

آمادگاه‌ها

همچنین گردانهای رزمی واکنش سریع و پهپادی و موشکی و غیره نیز اضافه شده‌اند.[۱]

نیروهای انسانی نیروی زمینی ارتش[ویرایش]

علاوه بر افسران و درجه داران کادر نزاجا، قسمت عمده نیروی زمینی ایران پرسنل وظیفه هستند. رسته‌های متنوع رزمی و پشتیبانی و خدمات وجود دارند.

سربازان یا درجه‌داران و افسران وظیفه بعد از طی دوره آموزشی بسته به رشته تحصیلی یا تخصصشان تقسیم‌بندی و به رسته‌ها و یگان‌های مختلف نیرو معرفی می‌شوند که مراکز بسیاری دارد از جمله مرکز آموزش بهداری (مرابهی)، مرکز آموزش علوم فنون پیاده مکانیزه شیراز (مرا پیاده)، مرکز آموزش زرهی شیراز، مرکز آموزش تکاوری لشگرک، مرکز آموزش توپخانه اصفهان (مرا تو)، مرکز آموزش توپخانه شهرضا (گروه ۲۲ تو)، دانشکده پدافند هوایی شاهین شهر، مرکز آموزش مخابرات (مرامخ)، مرکز آموزش پشتیبانی (مراپش) و مرکز آموزش عقیدتی سیاسی به‌طور کلی تقسیم‌بندی وظیفه‌ها در این مراکز به تفکیک تخصص رشته تحصیلی در دوره کارشناسی و کاردانی (کارشناسی ارشد دوره کد ندارد) می‌باشد.

تجهیزات[ویرایش]

نوشتار وابسته: تجهیزات نیروی زمینی ارتش ایران
نشان‌وارهٔ سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نزاجا

وجود تانک‌های پیشرفته بومی کرار و ذوالفقار و تی۷۲ روسی و چیفتن انگلیسی و پاتون آمریکایی؛ توپ‌های کششی و خودکششی دوربرد کره شمالی چینی آمریکایی ۱۵۵ م م کانادایی؛ راکت انداز‌های کاتیوشا کره شمالی و بومی فجر نازعات زلزال؛ نفربر زرهپوشهای بی ام پی روسی و بومی؛ همچنین سامانه موشکی ضدتانک دهلاویه و توفان؛ ضدبالگرد دوش پرتاب میثاق؛ آر پی جی؛ ضدهوایی؛ خمپاره اندازها، تیربارها؛ تفنگ انفرادی ژ-۳ به همراه مهمات جدید هدایت شونده و انرژی جنبشی و غیره، که بسیاری از آنها ساخته داخل بومی ایران هستند نمونه‌هایی از توانمندی نیروی زمینی ارتش می‌باشد

سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نیروی زمینی ارتش از سال ۱۳۷۲ برای ایجاد خودکفایی شکل گرفته که ساخت و تولید تجهیزات بومی نیروی زمینی مانند تانک ذوالفقار را برعهده دارد.[۲]

هوانیروز[ویرایش]

هوانیروز ایران.

هواپیمایی نیروی زمینی، که به اختصار «هوانیروز» گفته می‌شود. هوانیروز ایران مدل غربی آمریکایی دهه هفتاد میلادی است. بالگردهای تهاجمی کبری، ترابری شینوک، پشتیبانی ۲۱۴بل؛ ستون فقرات هوانیروز ارتش ایران را تشکیل می‌دهند. بالگردهای کبری مجهز به موشک تاو ضدتانک تأثیر قدرتمندی در جنگ با زرهی عراق داشتند. ارتقاها تجهیز مانند تجهیزات پرواز شبانه و همچنین ساخت بومی هم در زمینه بالگرد کبری انجام شده‌است مانند بالگردهای شاهد و توفان

فرماندهی[ویرایش]

نیروی زمینی ارتش ایران که فرمانده آن توسط فرمانده کل قوا منصوب می‌شود، در سلسله مراتب نظامی بترتیب زیرمجموعه فرمانده کل قوا، فرمانده کل نیروهای مسلح و فرمانده کل ارتش ایران می‌باشد.

فرماندهی فعلی نیرو بعهده امیر سرتیپ کیومرث حیدری می‌باشد.

ستاد فرماندهی آن نیز در منطقه لویزان شمالشرق شهر تهران (چهار راه مینی سیتی) واقع بوده که محدوده وسیعی را شامل می‌شود.

فرماندهان[ویرایش]

نیروی زمینی ارتش با داشتن تجربه درگیریهای داخلی قومیتی گنبد و کردستان و جنگ هشت ساله با عراق، فداکاریها و شهدای بسیاری تقدیم کرده‌است، در رده فرماندهی اشخاصی مانند: سرتیپ ولی‌الله فلاحی، سرلشکر علی صیاد شیرازی، سرتیپ مسعود منفرد نیاکی، سرتیپ حسن آبشناسان و دیگران از آن جمله اند

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ پورتال ارتش جمهوری اسلامی ایران، بازدید ۱۵ آوریل ۲۰۱۰
  2. «پروژه‌های سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نزاجا دانشجو محور است». خبرگزاری دانشجو، ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۵. ۵۱۰۰۶۳. بازبینی‌شده در ۱۸ مرداد ۱۳۹۷. 

پیوند به بیرون[ویرایش]