تیپ ۶۵ نوهد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تیپ ۶۵ نوهد
NOHED.svg
نشان رسمی
کنش ۱۳۴۹-تاکنون
کشور  ایران
رسته نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران
گونه هوابرد
نقش عملیات‌های ویژه
اندازه تیپ
پادگان پادگان افسریه
رهایی گروگان نوهد:افسریه و فرودگاه مهرآباد
نام مستعار کلاه سبزها
رژه ۲۹ فروردین هرسال[۱]
(روز ارتش جمهوری اسلامی ایران)
نبردها جنگ ظفار (پیش از انقلاب ۱۳۵۷)
جنگ ایران و عراق
(پیش از استقلال از لشکر ۲۳ تکاور)
درگیری‌های مرزی با گروه‌های تروریستی
فرماندهان
فرمانده کل نوذر نعمتی[۲]
هواگردها
ترابری سی-۱۳۰ هرکولس
بالگرد سی‌اچ-۴۷ شنوک
بل ۲۱۴
بل-۲۱۲

تیپ ۶۵ نیروهای ویژه هوابرد (با نماد اختصاری نوهد) زبده ترین نیروی ویژه ارتش جمهوری اسلامی ایران می‌باشد که در سال ۱۳۷۱ به تیپ ۶۵ تغییر یافت. ماموریت اصلی این تیپ جنگ نامتقارن تعریف شده است. پرسنل این تیپ افرادی گزیده از پرسنل لشکر ۲۳ نوهد سابق می‌باشد.[۳] این افراد با طی کردن آموزش‌های ویژه و تخصصی در طول خدمت، قادر به انجام عملیات‌های ویژه در داخل خاک ایران و خارج از آن می‌باشند.درواقع این تیپ در سال ۱۳۴۹ تحت نام تیپ ۲۳ نیروهای ویژه هوابرد (نوهد) توسط سرلشکر خلبان منوچهر خسروداد تاسیس گردید و هرساله نیروهای مخصوص زبده را تربیت و آماده خدمت از مرزهای زمینی و خاکی کشور مینمود و بعدها این یگان از تیپ به لشکر ارتقا یافت.

تاریخچه[ویرایش]

شکل‌گیری تا انقلاب ۱۳۵۷[ویرایش]

نخستین تلاش‌ها برای شکل‌دهی نیروهای مخصوص در ارتش ایران به سال ۱۳۳۲ بازمی‌گردد. در این سال ۱۰ نفر از کارکنان نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی برای طی دوره چتربازی به کشور فرانسه و ۲ سال بعد در بازگشت به کشور، واحد چتربازی را پایه‌گذاری کردند. این واحد در سال ۱۳۳۸ به گردان چتربازی ارتقاء یافت. در همان سال تیپ ویژه هوابرد با شماره ۲۳ به نام «تیپ نیروهای مخصوص» در قالب ۵ گردان عملیاتی، یک گردان پشتیبانی، یک دسته مخابرات و گروهان قرارگاه و آموزشگاه جنگ‌های نامنظم تشکیل شد. در سال ۱۳۴۹، نام این تیپ به تیپ ۲۳ نیروهای ویژه هوابرد تغییر یافت. ۱ سال پس از آن، دو یگان دیگر به نام‌های «رهایی گروگان» و گروهان «عملیات روانی» نیز به ساختار تیپ ۲۳ اضافه شد.[۴] مقر اصلی این تیپ در پادگان نظامی باغشاه (پادگان حر) قرار داشت.

نیرو های نوهد پایگاه مرزی کردستان در جنگ ایران و عراق

بعد از انقلاب تا امروز[ویرایش]

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تصمیم فرماندهان ارتش بر حفظ این نیرو و محول کردن مأموریت‌های خاص و ویژه به آن بود. بنابراین در درگیری‌های خوزستان، سیستان و بلوچستان و کردستان که در اویل انقلاب ایران بسیار شایع بود، به طور فراگیر از این نیرو استفاده شد.[۵] پس از افشای طرح کودتای نوژه که بر طبق اعترافات عاملین آن قرار بود تعداد قابل توجهی از نیروهای این تیپ نیز در تهران وارد عمل شده و کنترل نقاط حساس را در اختیار بگیرند،[۶] حسن روحانی، نماینده وقت مجلس شورای اسلامی، در جلسه مورخ ۲۳ تیر ۱۳۵۹ درخواست انحلال این نیرو را مطرح می‌کند که این امر با مخالفت مصطفی چمران، وزیر دفاع وقت مواجه شد.[۷]

جنگ ایران و عراق[ویرایش]

با شروع جنگ ایران و عراق نیاز به ارتقای اندازه این نیرو به لشکر احساس شد؛ بنابراین لشکر ۲۳ تکاور تشکیل و ماموریت‌های مختلفی توسط این لشکر در طول جنگ ایران و عراق انجام گرفت؛ از جمله حضور تیپ ۶۵ این لشکر در عملیات بیت‌المقدس و عملیات کربلای ۵.[۸] نیرو های نوهد در جنگ های چریکی و برون مرزی فعالیت داشتند٬عملیات تیپ نوهد بیشتر در خاک عراق انجام میشد.[۹] ولی حضور در نبرد های کلاسیک هم داشتند.درگیری های بسیاری با مجاهدین خلق و کومله در کردستان داشت ٬ کردستان ناآرام بود ولی هیچوقت تصرف نشد تیپ نوهد در کردستان و جنوب با مصطفی چمران عملیات های بسیاری انجام دادند.[۱۰] [۱۱]

پس از پایان جنگ، نیاز به حضور یک نیروی ویژه در کشور ایران احساس شد، بنابراین با دستور فرمانده کل قوا در سال ۱۳۷۰، تیپ ۶۵ (سومین تیپ از لشکر تکاور مشتمل به ۳ گردان ۷۴۵، ۷۴۸ و ۱۵۴) از لشکر ۲۳ جدا شده و به صورت مستقل درآمد. پس از جدایی، عنوان «تیپ ۶۵ نیروهای ویژه هوابرد» برای آن انتخاب شد و از سال ۱۳۷۱ فعالیت تخصصی خود را آغاز کرد. در همان زمان رنگ رسمی لباس سربازان سبز انتخاب شد که موجب شد این نیروها در ارتش ایران «کلاه سبزها» لقب بگیرند.بیشتر عملیات های این تیپ محرمانه است.[۵]

اعضای تیپ ۶۵ نوهد در کنارتیپ ۵۵ هوابرد شیراز

مانور تهران[ویرایش]

صیاد شیرازی با توجه به ماموریت‌های حساس نیروهای ویژه و عمدتاً برون مرزی تیپ ۶۵، پیشنهاد برگزاری یک مانور شهری را مطرح کردند تا هم نتیجه آموزش‌های جدید این تیپ مشخص شود و هم توانایی نیرو مخصوص‌های این تیپ که پس از پایان جنگ در هیچ رزمایشی شرکت نکرده بود، محک زده شود. لذا در سال ۷۱، بنا بر تدابیر خود صیاد شیرازی چند نقطه در شهر تهران به عنوان اهداف این مانور تعیین شد و نیرو مخصوص‌های این تیپ موظف شدند تا بدون در اختیار داشتن هرگونه سلاحی اهداف از پیش تعیین شده در تهران را در زمان مشخصی تسخیر کنند. اهداف در نظر گرفته شده همچون برخی کلانتری‌ها، پاسگاه‌ها، تعدای از ادارات، بعضی از پادگان‌ها و حتی سازمان رادیو و تلویزیون آن زمان، که جزو اهداف از پیش تعیین شده بودند به گونه‌ای انتخاب شده بودند که هم از حساسیت بالایی برخوردار بودند و هم در مواردی ورود به آن‌ها غیر ممکن به نظر می‌رسید این در حالی بود که در این مانور نیروهای شهری موظف شده بودند که از این محل‌ها در برابر هر نیروی متخاصمی، در طول برگزاری مانور به شدت محافظت کنند که خوشبختانه نیرو مخصوص‌های تیپ ۶۵ نوهد موفق شدند اهداف از پیش تعیین شده را در مدت زمانی کمتر از زمان تعیین شده به تسخیر خود درآورند. یکی از نقاط قوت نیرو مخصوص‌های تیپ ۶۵ در این مانور آموزش ویژه‌ای بود که به همت صیاد شیرازی و دیگر فرماندهان این تیپ، برای آن‌ها طراحی شده بود و این نیروهای مخصوص برای هرگونه نفوذ از بین بردن و تسخیر اهداف خود در عملیات‌های برون مرزی، از آن بهره‌مند بودند؛ آموزش‌هایی که طی آن نیروهای مخصوص این تیپ با لباس بومی هر منطقه و با لهجه و زبان خاص آن در پوششی از نیروهای محلی به اهداف مورد و نفوذ کنند.[۱۲]

آموزش به نیرو های مسلح[ویرایش]

غلام خلیلی به همراه تعدادی دیگر از نیرو مخصوص‌های زبده نوهد، دوره‌های اصلی و اولیه نیروی مخصوص را برای تعدادی از نیروهای مستعد سپاه پاسداران برگزار کرد و آموزش‌های لازم را در پادگان حر که مقر سابق لشکر 23 نوهد بود، به آن‌ها انتقال داد.[۱۳] به دلیل گروگان گیری ها در شهر تیپ نوهد به شکل گیری واحد رهایی گروگان در نیروی انتظامی آموزش و کمک بسیاری انجام داد تا در سال ۷۴ نوپو به شکل منسجم تری درآمد که کمیته بازنشستگان تیپ ۶۵ نوهد نیز در آموزش این نیروها، کمک بسیاری در ابتدای امر داشتند.[۱۴]

اعزام به خلیج عدن[ویرایش]

سرلشکر صالحی فرمانده ارتش برخی از کماندوهای تیپ نوهد را به خلیج عدن اعزام کرد تا در عملیات های نیروی دریایی حضور مستقیم داشته باشند.[۱۵]

رهایی گروگان[ویرایش]

با افزایش گروگان گیری ها در جهان نیاز به تشکیل تیم رهایی گروگان در نیروهای مسلح احساس شد. در ایران نیز ابتدا این ماموریت به ارتش و تیپ۶۵ نیروی ویژه هوابرد واگذار شد. دوره رهایی گروگان ۱۸ ماه طول میکشد. بعد از اتمام تمامی دوره ها در تیپ۶۵ فرد با آموزش دوره رهایی گروگان عضو یک واحد از تیم رهایی گروگان درمی آید.[۱۶]

دوره‌های آموزشی در تیپ نوهد[ویرایش]

آرم دوره رهایی گروگان ارتش تیپ۶۵ نوهد

مفاد آموزشی[ویرایش]

عمده‌ترین دوره‌های آموزشی در این تیپ عبارتند از:[۱۷]

  • دوره تخصصی الکترونیک و مخابرات
  • دوره چتربازی
  • ورزش‌های رزمی
  • رنجری و تکاوری
  • دوره سقوط آزاد
  • دوره رهایی گروگان
  • تروریست و ضد تروریست
  • دوره جنگ شهری
  • دوره کوهستان
  • جنگ‌های نامنظم
  • دوره پاراگلایدر
  • دوره پاراموتور
  • دافوس
  • دوره چریکی
  • دوره غواصی و نجات غریق
  • بهداری و عملیات روانی
  • خنثی‌سازی بمب
  • اغتشاشات و ضد اغتشاشات شهری

مدت آموزش[ویرایش]

در طول دوره آموزشی این نیرو، ۵ آموزش عمده به نیروها داده می‌شود: ۱-آموزشهای ویژه تخریب ۲-اطلاعات و عملیات ۳-بهداری ۴-مخابرات ۵-سلاحهای انفرادی و جمعی. در کنار این ۵ زمینه اصلی، آموزش‌های تخصصی‌تری که به «دوره نوهد» معروف می‌باشند و مدتی ۹ ماهه را به خود اختصاص می‌دهد، نیز به فراگیران داده می‌شود. در مرحله بعد نیروهای برتر گزیده شده و جهت آموزش دوره رهایی گروگان معرفی می‌شوند که این دوره نیز ۳۲۶ ساعت به درازا می‌انجامد.[۱۸][۱۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. نمایش آخرین دستاوردهای دفاعی کشور در مراسم روز ارتش/ از جنگنده‌های تیزپرواز تا موشک‌های بالستیک خبرگزاری مهر
  2. {{http://www.mashreghnews.ir/fa/news/374182/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B4}}
  3. تیپ ۶۵ نوهد وب‌گاه ارتشی
  4. ورود سلاح‌های جدید تک‌تیرانداز و جلیقه ضدگلوله ایرانی به سازمان رزم تکاوران ارتش خبرگزاری مشرق
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ تیپ نوهد سلاح هوشمند ایران در برابر دشمنان باشگاه خبرنگاران جوان
  6. عوامل کودتای نوژه بازداشت شدند تاریخ ایرانی
  7. روحانی: تیپ "نوهد" خطرناک است آن را منحل کنید دولت بهار
  8. Sepehr Zabir. The Iranian Military in Revolution and War. New York: Routledge، 2011. 196. شابک ‎۹۷۸-۰-۴۱۵-۶۱۷۸۵-۷. 
  9. الگو:Http://www.dsrc.ir/Contents/view.aspx?id=11324
  10. الگو:Http://www.aparat.com/v/j70AI
  11. الگو:Http://www.sajed.ir/detail/94265
  12. {{http://www.mashreghnews.ir/fa/news/355544/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-2-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%87%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF}}
  13. {{http://www.mashreghnews.ir/fa/news/355544/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-2-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%87%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF}}
  14. «نوپو»؛ سرزمین ناشناخته ناجا/مهارت «هدف‌گیری و شلیک در ۳ ثانیه» و تسلط به «تمام گویش‌ها» خبرگزاری تسنیم
  15. الگو:Http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13930916000931
  16. الگو:Http://www.aparat.com/v/ENj4G
  17. غلامرضا خلیلی شهانقی. آوای پنهانی. اورمزد گلیاری. چاپ اول. تهران: انتشارات رابعه، ۱۳۸۱. شابک ‎۹۶۴-۷۷۶۹-۰۳-۲. 
  18. کلاه سبزهای تیپ ۶۵ نوهد چه کسانی هستند؟ خبرگزاری الف
  19. آشنایی با نیروهای ویژه هوابرد ارتش ایرنا

پیوند به بیرون[ویرایش]