عملیات قادر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عملیات قادر
بخشی از جنگ ایران و عراق
تاریخ۲۴ تیر ۱۳۶۴
تا
۱۸ شهریور ۱۳۶۴
مکاناستان اربیل، عراق
نتیجه تصرف بخش‌هایی از استان اربیل توسط ایران
طرفین درگیر
 عراق  ایران
فرماندهان و رهبران
عراق صدام حسین ایران علی صیاد شیرازی
ایران محسن رضایی

عملیات قادر عملیات تهاجمی نیروهای مسلح ایران، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که در ۳ مرحله جداگانه، به‌مدت ۲ ماه، از ۲۴ تیرماه تا ۱۸ شهریور ۱۳۶۴ بصورت مشترک توسط ارتش و سپاه پاسداران، در استان اربیل، عراق انجام گرفت.[۱] این عملیات به‌طور مشترک توسط نیروی زمینی ارتش و سپاه پاسداران، همچنین با پشتیبانی هوانیروز و نیروی هوایی ارتش، اجرا گردید.[۲]

پیشینه[ویرایش]

در عملیات بدر که در اسفندماه ۱۳۶۳ در منطقه هورالهویزه، به مورد اجرا گذاشته شد، نیروهای ایرانی طی یک نبرد سنگین، موفق شدند از عرض رودخانه دجله عبور کنند و در جاده بغداد-بصره مستقر شوند، ولی در نتیجه به‌کارگیری سلاح شیمیایی توسط ارتش عراق، این عملیات به نتایج مورد نظر فرماندهان ایرانی نرسید. به دنبال این وضعیت جدید و به منظور حفظ موقعیت آفندی، برنامه‌ریزی برای اجرای عملیات قادر در منطقه شمال‌ِ غربی ایران، در دستور کار نیروهای مسلح ایران قرار گرفت و در پی آن، اقدامات لجستیکی و تدارکاتی آغاز گردید.[۳]

اهداف[ویرایش]

عملیات بدر آخرین عملیات مشترک سپاه و ارتش در طول جنگ ایران و عراق بود و از عملیات قادر تا انتهای جنگ، این دو سازمان نظامی، هر یک به‌طور مستقیم، طرح‌ریزی و اجرای عملیات می‌کردند. اولین عملیات مستقل ارتش پس از انجام عملیات بدر، عملیات قادر بود، که با فرماندهی علی صیاد شیرازی در جایگاه فرمانده نیروی زمینی ارتش و بصورت مشترک توسط یگان‌های ارتش و سپاه، در منطقه اشنویه، اربیل و نیز منطقه سیدکان، طرح‌ریزی شده بود و با اهدافی چون؛ تصرف ارتفاعات منطقه، قطع خطوط ارتباطی و تدارکاتی نیروهای نظامی و شبه‌نظامی مخالف با نظام جمهوری اسلامی در داخل، انهدام نیروهای عراقی، تصرف بخشی از خاک عراق، نزدیک شدن به راه‌های اصلی و خطوط مواصلاتی ارتش عراق، طراحی گردید.[۴]

عملیات قادر در سال پنجم از جنگ ایران و عراق و در شمال کردستان عراق، به مورد اجرا گذاشته شد. این عملیات ۲ ماهه، طی ۳ مرحله و با نام‌های؛ قادر ۱، ۲ و ۳ اجرا شد و هدف از انجام آن در غرب کشور، تسلط بر شهر سیدکان، استان اربیل، عراق و تصرف بلندی‌های این منطقه توسط نیروهای ایرانی، بود.[۵]

طراحی و اجرا[ویرایش]

طرح‌ریزی و اجرای عملیات قادر در ۳ مرحله جداگانه انجام گرفت. در مرحله اول عملیات، در تاریخ ۲۳ تیرماه ۱۳۶۴ با هدایت و کنترل قرارگاه حمزه، بصورت مشترک توسط ارتش و سپاه پاسداران، با فرماندهی علی صیاد شیرازی؛ فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش، در منطقه سیدکان، واقع در ۳۵ کیلومتری عمق خاک عراق، آغاز شد و پس از دستیابی به اهداف محدود نیروهای ایرانی، در تاریخ ۸ مردادماه ۱۳۶۴ به پایان رسید.[۶]

مرحله دوم عملیات قادر پس از آمادگی لازم و اعزام نیروهای تقویتی و تکمیل عملیات شناسایی و با استفاده از تجربیات بدست آمده از اجرای مرحله اول، در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۶۴، در سطحی وسیع‌تر از مرحله نخست، به مورد اجرا گذاشته شد. قرارگاه حمزه مستقر در شمال‌غربی ایران، در برنامه‌ریزی مرحله دوم، ترکیب یگان‌های عمل‌کننده ارتش و سپاه پاسداران را در قالب ۶ قرارگاه فرعی، به نام‌های «حمزه ۱» تا «حمزه ۶»، با پشتیبانی هوانیروز و نیروی هوایی ارتش، تقسیم‌بندی کرد. در این مرحله از عملیات با توجه به اینکه در منطقه کوهستانی صعب‌العبور انجام شد، یگان‌های هوانیروز در طول ۴ روز حمله، نقش اساسی را در پشتیبانی از نیروهای عمل‌کننده ایرانی برعهده داشتند، به گونه‌ای که در عملیات قادر ۲، تکِ قرارگاه فرعی حمزه ۴ به‌طور کامل از طریق هوابرد انجام گرفت.[۷]

خلاصه نبرد[ویرایش]

نیروهای ایرانی در ساعت ۲ بامداد ۲۴ تیرماه ۱۳۶۴ خطوط پدافندی ارتش عراق را شکافته و از غرب شهر اشنویه، ایران، به سوی بلندی‌های کلاشین، عراق پیشروی کردند. در هر یک از مراحل این عملیات هدف‌هایی تأمین شد، اما عواملی هم‌چون پاتک‌های سنگین، سبب گردید تا سرانجام این عملیات در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۶۴ با عدم موفقیت کامل روبرو گردد و تنها به انهدام نیروها و ماشین جنگی عراق اکتفا شود. سرهنگ حسن آبشناسان؛ فرمانده تیپ ۲۳ نوهد از نیروی زمینی ارتش، در خلال این عملیات کشته شد. در نتیجه این عملیات، ارتفاعات حصار دوست، بربزین روست، کارگزین، لولان، گردشوان و باشکین، تا عمق ۳۵ کیلومتری از خاک عراق و مناطق وسیعی از سیدکان، دیانا، به تصرف نیروهای ایرانی درآمد.[۸]

نتایج[ویرایش]

در نتیجه انجام عملیات قادر، ۲ هزار نفر از نیروهای عراقی کشته و ۳ هزار نفر نیز مجروح شدند و ۳۰ نفر نیز به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند، همچنین در خلال این عملیات ۶ فروند هواپیمای جنگنده نیروی هوایی عراق و ۳ فروند هلی‌کوپتر ارتش عراق، توسط نیروهای ایرانی، سرنگون شدند و در خلال ۳ مرحله از عملیات قادر در مجموع شمار۲۲ دستگاه تانک، ۲۷۴ دستگاه خودروی سبک و سنگین و ۲۵ عراده توپ نیز توسط نیروهای ایرانی منهدم گردید.[۹]

نتیجه این عملیاتِ پیوسته، برای نیروهای ایرانی؛ آزادسازی بلندی‌های سرسپندار، کلازرده و بربرزیندوست، آسیب ۳ گردان پیاده کماندویی از سپاه پنجم ارتش عراق، همچنین کشته و زخمی شدن ۱٫۰۲۰ نفر از نیروهای عراقی بود.[۱۰]

منابع[ویرایش]

  1. «عملیات قادر». وبگاه آوینی.
  2. «مروری بر عملیات قادر». همشهری آنلاین.
  3. «خروج رکود از جبهه‌ها». خبرگزاری دفاع.
  4. «عملیات قادر». صداوسیمای خراسان جنوبی.
  5. «عملیات قادر، نبردی دو ماهه در غرب». وب‌گاه کلمه.
  6. «شرح عملیات قادر». معارف جنگ.[پیوند مرده]
  7. «به مناسبت سالروز عملیات قادر». خبرگزاری تابناک.
  8. «عملیات قادر». خبرگزاری عاشورا.
  9. «نخستین عملیات مستقل ارتش پس از عملیات بدر». دانش‌نامه جهاد.
  10. «عملیات «قادر» در یک نگاه». ایسنا.