لویزان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۶′ شمالی ۵۱°۳۰′ شرقی / ۳۵.۷۶۷°شمالی ۵۱.۵۰۰°شرقی / 35.767; 51.500

مه گرفتگی خیابان هنگام تقاطع اتوبان صدر- بابایی

لویزان واقع در منطقه ۴ شهرداری تهران از دهکده‌های قدیمی شمیران، از شمال به ازگل، از جنوب به تپه‌های شمس‌آباد، از غرب به حسین‌آباد و از شرق به شیان محدود می‌شود

لویزان در لغت به معنی محل غله کوفته و هنوز از کاه جدا نشده است. در ترکیب له آویزان به معنی محل تهیه شراب انگوری است و تلفظ آن به صورت لویشان در فرهنگ نامه‌های فارسی آمده است.

شغل اهالی محل در دوران گذشته علاوه بر زراعت و گاوداری، اشتغال در کارخانه اسلحه سازی و صنایع نظامی بوده و خانه‌های سازمانی لویزان، معروف به «چهارصد دستگاه»، مخصوص کارمندان ارتش و صنایع دفاع است که در شمال این منطقه واقع است. دکتر منوچهر ستوده دربارهٔ لویزان می‌نویسد:

لویزان از دهکده‌های قدیمی شمیران و در شمال شرقی مبارک‌آباد است. در شش کیلومتری شرق تجریش است و از شمال به ازگل و از جنوب به شمس‌آباد و از غرب به حسین‌آباد و از شرق به شیان محدود می‌شود. اراضی این ده متعلق به آقای هروی(بصیرالدوله) است. جمعیت این ده ۸۵۷ تن مرد و ۴۵۵ تن زن است که جمعاً به ۱۳۱۲ تن می‌رسند و بیشتر افراد بومی هستند. در جنوب شرقی ده تپه‌ای است که گورستان عمومی ده است و مرقد امام زاده‌ای بر بالای تپه است. محصولات این دهکده غلات و حبوبات است. توت فرنگی و گیلاس دارد. محلی‌ها به گاوداری مشغولند. آب بهاره رودخانه شاه آباد به این جا می‌رسد و اهالی از آن استفاده می‌کنند. در شرق این آبادی چهارصد دستگاه ساختمان برای کارمندان و درجه داران ارتش ساخته شده است (ستوده، ۱۳۷۴: ۷۴۳).

همچنین در کتاب تهران در گذشته و حال آمده است: اراضی لویزان قسمتی در محدوده ۲۵ ساله افتاده و قسمتی خارج از محدوده است. جمعیتش در فرهنگ جغرافیایی ایران ۵۰۸ تن، و در فرهنگ آبادی‌های کشور ۱۹۱۰ تن در۳۸۰ خانوار ذکر گردیده است. سبب این اختلاف توسعه روزافزون این آبادی است. شغل اهالی زراعت است و جمعی در مهمات سازی کار می‌کنند (کریمان، ۱۳۵۵ :۴۴۰).

دو رشته قنات موجود که باغ‌های منطقه را سیراب می‌کرده است، عبارت است از قنات مبارک‌آباد و حاج قاسمی. حمام قدیمی لویزان به صورت خصوصی بر پا است.

از مکان‌های مهم لویزان می‌توان از امامزاده پنج تن، درمانگاه وقفی مرحوم حاج محمد مرشد مبارکی ،پارک جنگلی لویزان و نام برد.

شهرکهای اطراف لویزان عبارتند از شهرک شهید فلاحی، شهرک نور و شهرک شهید دقایقی.

امام زاده لویزان در کتاب جغرافیای تاریخی شمیران این گونه معرفی شده است:

بر فراز تپه‌ای که در مشرق جاده بین تهران و کوه پایه‌های شمال شرقی شهر قرار دارد، آن جا که آبادی شمس‌آباد تمام می‌شود و خانه‌ها و باغ‌های لویزان آغاز می‌گردد، بقعه‌ای به نظر می‌رسد که ساختمان اصلی آن بنا ی چهارگوشی با پوشش گنبد ی است به طول و عرض خارجی قریب ده متر و محوطه داخلی آن از هر طرف بیش از هفت متر است. اصل بقعه یقیناً بنای قدیمی ساده بوده که تقریباً به همان حال نگهداری شده است و در عهد قاجاریه بر چهار طرف آن ایوان ساده افزوده روی تمام بنا را شیروانی زده‌اند. مطابق آنچه از زیارت نامه این بقعه به زحمت بر می‌آید. این جا مرقد چهار برادر به نام‌های سالم، ابوطالب، رضا و رحیم پسران شیث فرزند کاظم فرزند علی بن الحسین زین العابدین می‌باشد. ضریح مشبکی به طرز موسوم به جعفری و سبز رنگ به طول کمتر از سه و عرض بیش از دو متر دارد و اهمیت صنعتی و تاریخی در این بقعه مشاهده نمی‌شود ولی موقعیت زیبا و منظره دل پسند آن که مشرف به‌آبادی‌های مختلف شمیران است جلب توجه می‌نماید (ستوده، 1374: 744).[۱]

خطوط حمل و نقل عمومی[ویرایش]

در حال حاضر از میان این محله خطوط اتوبوس پایانه شهید بهشتی به انتهای بلوار ارتش، پایانه شهید حقانی به انتهای بلوار ارتش و از ضلع شمالی محله خطوط اتوبوس میدان رسالت به شهرک شهید محلاتی، پایانه شهید دستواره (نوبنیاد) به پایانه افق (حکیمیه)، شهرک شهید محلاتی به پایانه علم و صنعت؛ از بزرگراه امام علی (ع) خط ۹ اتوبوس‌های تندرو از مبدأ پایانه لاله به متروی جوانمرد قصاب، میدان رسالت به میدان قدس تردد دارند.

اتوبان امام علی (ع) (شمال به جنوب) که قسمت غربی لویزان را را از قسمت مرکزی آن جدا نمود.

اتو بان شهید بابایی (غرب به شرق) در شمال لویزان. اتوبان شهید همت (غرب به شرق) در جنوب لویزان از راه‌های ورودی و خروجی آن به شمار می‌روند.

امامزادگان پنج تن لویزان -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

این امامزاده که محل دفن پنج تن از نوادگان ائمه معصومین (ع) می‌باشد. تاریخ قدمت قبرستان لویزان به بیش از یک قرن با توجه به اموات دفن شده در این مکان می‌باشد. در ضمن محل بخاک سپاری حدود ۱۷۰ تن از دلاور مردان بخاک سپرده شده‌اند که حدود ۴۰ تن از این دلاور مردان از اهالی همین محل (لویزان) می‌باشند.

فرهنگی -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

با توجه به اسناد و مدارک موجود دبستان بوستان لویزان که از اولین واحدهای آموزشی دوره عمومی در لویزان را می‌توان نام برد که در سال ۱۳۰۶ شمسی در این محل آغاز به کار نمود. این مدرسه بعد از انقلاب اسلامی به دلیل فرسودگی بنا تخریب و بازسازی و به دلیل وسعت ملک به دو باب واحد آموزشی در مقطع متوسطه دوره اول دختران به نام رحمانعلی شعبانی و مقطع ابتدایی شعبانی (سازنده بنا) تغییر نام داد.

ازواحدهای آموزشی دولتی دیگر در این محل می‌توان به دبستان پسرانه عمار و دبستان دخترانه حقیقت و دبستان نمونه مردمی طلایه داران و دبیرستان غیرانتفاعی دوره اول و دوم پسرانه شهیدان رضائیان و مچتمع غیرانتفاعی پسرانه ادب اشاره نمود.

در قسمت آموزش عالی نیز می‌توان به دانشگاه تربیت دبیر رجایی اشاره نمود.

از چهره‌های شاخص فرهنگی این محل می‌توان به دکتر علی رضائیان که از چهره‌های ماندگار کشور که دارای مدرک دکترای مدیریت می‌باشد اشاره نمود (که تاکنون چندین کتاب و مقاله در نشریات داخلی و خارجی پیرامون مدیریت را به رشته تحریر به چاپ رسانده).

این مقاله در تاریخ ۳۱ / ۲ / ۱۳۹۶ توسط محمد رضائیان ویرایش گردید.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. شهرداری منطقه 4