باشو، غریبه کوچک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
باشو غریبهٔ کوچک
باشو.jpg
کارگردان بهرام بیضایی
تهیه‌کننده کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
نویسنده بهرام بیضایی
بازیگران سوسن تسلیمی
عدنان عفراویان
پرویز پورحسینی
فرخ‌لقا هوشمند
اکبر دودکار
رضا هوشمند
اعظم رهبر
محمد فرخواه
معزز بنی دخت
عزیزاله سلمانی
موسیقی بهرام بیضایی
(انتخاب و تدوین موسیقی)
تدوین بهرام بیضایی
توزیع‌کننده کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
تاریخ‌های انتشار
۱۳۶۹
کشور ایران
زبان فارسی

باشو غریبهٔ کوچک فیلمی است به کارگردانی و نویسندگی بهرام بیضایی در سال ۱۳۶۴. این فیلم در سال ۱۳۶۹ پس از پنج سال توقیف بر پرده رفت.[۱] این فیلم سه دهه پس از ساخت در بهار ۱۳۹۴ هم دوباره اکران شد.[۲]

چگونگی شکل‌گیری داستان فیلم[ویرایش]

بهرام بیضایی در مصاحبه‌ای با «ماهنامه سینمایی فیلم» دربارهٔ چگونگی شکل‌گیری ایده اولیه فیلم می‌گوید که در جریان سالهای جنگ، هرگاه به شمال کشور سفر می‌کرده و پناهندگان و مهاجران جنگی را که از جنوب کشور بدان‌جا مهاجرت کرده بودند، می‌دیده؛ از خود می‌پرسیده که اولین جنوبی که به شمال آمده، چه احساسی داشته، چه افکاری در ذهن او گذشته، چگونه حرفهایش را به دیگران منتقل کرده و چطور با آن محیط سازش پیدا کرده‌است؟ وی در همان مصاحبه می‌گوید که ایده اصلی فیلم «باشو غریبه کوچک» متعلق به سوسن تسلیمی است که مضمون اولیه فیلم باشو غریبه کوچک را در طرح کوتاهی، با بیضایی در میان می‌گذارد و بیضایی از او می‌خواهد که خودش داستان آن را بنویسد. سوسن تسلیمی داستان کوتاهی می‌نویسد که تفاوت‌هایی با فیلم‌نامه فعلی داشته و از جمله، تأکید بیشتری بر وقایع جنگ جنوب داشت. بیضایی که تصور می‌کرده در آن برهه، نیازی به چنین داستانی نیست، بر اساس همان طرح اولیه، داستان دیگری می‌نویسد و به کانون پرورش می‌دهد که مورد تصویب واقع می‌شود.[۱]

خلاصه داستان[ویرایش]

در یکی از بمباران‌های جنوب کشور در جریان جنگ ایران و عراق، پسرکی به نام «باشو» که ویرانی خانه و خانواده خود را به‌چشم دیده، خود را به کامیونی در حالِ کوچ می‌اندازد و در آن خوابش می‌برد و زمانی که چشم می‌گشاید، کامیون به شمال کشور رسیده‌است. او از ترس انفجارهایی که برای عملیات راه‌سازی است، می‌گریزد و در آن سوی جنگل، به مزرعه زنی به نام «نایی‌جان» می‌رسد که با دو فرزندش و در غیاب شوهری که برای کسب درآمد به سفر رفته، زندگی و کار می‌کنند. نایی‌جان به باشو نان و آب می‌دهد و می‌کوشد بداند کیست و زبان او را بفهمد. اما زبان پسرک جنوبی برای او قابل فهم نیست؛ همچنان که باشو هم نمی‌تواند زبان محلی او را دریابد. باشو در عوضِ محبتهای نایی‌جان می‌کوشد به او در کارها کمک کند و تصور می‌کند این خواستِ شویِ در سفرِ نایی‌جان هم هست؛ غافل از آن که شوهر نایی‌جان با حضور او که غریبه‌ای بیش نیست، در خانه‌شان مخالف است. باشو با کشف این موضوع، از خانه می‌رود ولی نایی‌جان او را زیر باران می‌یابد و با کتک بازمی‌آورد. کمی بعد، نایی‌جان بیمار می‌شود و باشو به‌جای او، خانه را می‌گرداند و چون از بهبود نایی‌جان نگران است، برای او به شیوهٔ جنوبی خودش، تشت می‌زند. نایی‌جان در نامه‌ای به شوهرش می‌گوید باشو را به جای پسر پذیرفته و نان او را از غذای خود خواهد داد. روزی سرانجام شوهر بازمی‌گردد و باشو با او روبرو می‌شود. پدر که دست راستش را در سفر از دست داده، می‌پذیرد که باشو به جای دست او باشد و همهٔ خانواده یک‌صدا می‌روند که جانورانِ مزاحم محصول را برانند.

بازیگران[ویرایش]

. . . من اونجا دستِ آقای بیضایی رو می‌بوسم با فیلم باشو، غریبه کوچکاش. یعنی می‌آد وارد این بحث می‌شه اتّصال این دو تا رو به هم معنی می‌کنه. اونم به شمال می‌ره، ولی از جنوب می‌آد به شمال می‌رسه. معنی داره اون موقع. اون می‌گم روشنفکری که . . .

ابراهیم حاتمی‌کیا، در گفتگو با فریدون جیرانی
گفتگوی فریدون جیرانی با ابراهیم حاتمی‌کیا در برنامه اینترنتی سی‌وپنج. یوتیوب، ۲۰۱۶. بازبینی‌شده در ۲۵-۸-۱۳۹۶. 

  • سوسن تسلیمی در نقش «نایی جان»
  • عدنان عفراویان در نقش «باشو»
  • پرویز پورحسینی در نقش «قسمت شنبه‌سرایی»
  • اعظم رهبر در نقش «ئوشین»
  • محمد فراخواه در نقش «گل‌به‌سر»
  • معزز بنی دخت در نقش «مادر باشو»
  • نعمت یمینی در نقش «پدر باشو»
  • خدیجه نجات در نقش «خواهر باشو»
  • اکبر دودکار در نقش «مرحمت»
  • فرخ‌لقا هوشمند در نقش «خواهرشوهر نایی‌جان»
  • رضا هوشمند در نقش «شوهر او»
  • ذبیح‌الله سلمانی در نقش «لقمان»
  • گلشن انوشه در نقش «زن لقمان»
  • لیلا سبحانی در نقش «دختر لقمان»
  • محترم خوشرو
  • گلشن کلانتری

دیگر عوامل فیلم[ویرایش]

حواشی فیلم[ویرایش]

این فیلم به مدت پنج سال پس از ساخت، توقیف بود و در سال ۱۳۶۹ اکران شد.[۱]

جوایز[ویرایش]

  • کاندیدای بهترین پوستر از هشتمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۸
  • برنده جایزه بهترین فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم هنر و تجربه اوبرویلیه فرانسه ۱۹۹۰
  • برنده جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم آدانا ترکیه ۱۹۹۱
  • برنده دیپلم افتخار منتقدان حرفه‌ای بلژیک به خاطر انتخاب به عنوان یکی از پنج فیلم برتر سال ۱۹۹۲
  • جایزه ویژه جشنواره فیلم پروین اعتصامی ۱۳۷۰

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «گفتگو با بهرام بیضایی: غریبه‌ای در پی تفاهم» - ماهنامه سینمایی فیلم، شماره ۸۷، سال هشتم - اسفند ۱۳۶۸، صفحهٔ ۴۴
  2. http://www.aecinema.ir/movie/باشو-غریبه-کوچک/
  3. «پرونده یک فیلم: باشو غریبه کوچک» - ماهنامه سینمایی فیلم، شماره ۸۷، سال هشتم - اسفند ۱۳۶۸، صفحهٔ ۴۰

منابع[ویرایش]