هوانیروز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نشان هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران
نشان رسمی هوانیروز شاهنشاهی ایران در زمان حکومت پهلوی
ارتش جمهوری اسلامی ایران
شاخه های نظامی

Iran Air Force roundel.svg نیروی هوایی
Iran Air Force roundel.svg نیروی زمینی
Iran Air Force roundel.svg نیروی دریایی
Iran Air Force roundel.svg قرارگاه پدافند هوایی

نیروها

درجات نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران

تاریخ
تاریخ ارتش ایران

فرماندهان کل
افسران ارشد


تجهیزات
تجهیزات ارتش ایران
زیر مجموعه ها
هوانیروز

هوانیروز (مخفف هواپیمایی نیروی زمینی) است که در زمان حکومت پهلوی سازمانی مستقل بود و مانند نیروی هوایی شاهنشاهی و یا نیروی دریایی و نیروی زمینی شاهنشاهی ایران به "هوانیروز شاهنشاهی ایران" نامیده می‌شد. درحال حاضر هوانیروز از زیرمجموعه‌های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران است که وظیفه جابه‌جایی و پشتیبانی نیروهای زمینی را به عهده دارد.[۱]

در تاریخ سوم اسفند ماه 1394 شمسی آیت الله خامنه ای رهبر ایران دستور تشکیل هوانیروز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را نیز صادر کرد.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

هسته اولیه هوانیروز در سال ۱۳۴۱ پایه‌گذاری گردید. در این سال ۱۰ نفر از افسران فنی و خلبانی از بین داوطلبان برگزیده و به منظور فراگیری و آموزش به ایالات متحده اعزام شدند. پس از آن تا سال ۱۳۴۲ به ترتیب هر ۴ ماه ۶ نفر برای آموزش اعزام می‌شدند.

در آغاز سال ۱۳۴۱ هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران با شش فروند هواپیمای یک موتوره سسنا ۱۸0(U-17)و شش خلبان در شهر اصفهان تشکیل شد. شمار وسایل پرندهٔ این نیرو تا سال ۱۳۴۵ به ۳۰ فروند رسید. پس از آن هوانیروز که یک گردان هوایی بود به یک گردان هواپیمایی و یک گروهان نگهداری تقسیم شد. تا اینکه در سال ۱۳۴۵ ۱۷ فروند هلیکوپتر H-۴۳ نیز به گردان افزوده و در سال ۱۳۴۸ گردان هواپیمایی به هنگ هواپیمایی که محل آن در اصفهان بود تبدیل شد. برای تکمیل و تجهیز آن شماری هلیکوپتر آگوستا- بل ۲۰۵ و بل ۲۰۶ به ایتالیا سفارش داده شد و همزمان با آن نیروهای مورد نیاز برای گذراندن دوره خلبانی و فنی به آن کشور اعزام شدند. در سال ۱۳۵۰ گروهی از مستشاران آمریکایی به ایران آمدند و پس از بازدید و ارزیابی مناطق گوناگون ایران از دیدگاه موقعیت جغرافیایی وسعت سرزمینی و شرایط اقلیمی تصمیم گرفته شد که هواپیمایی نیروی زمینی به سه گروه رزمی یک گروه پشتیبانی عمومی و یک مرگز آموزش خلبانی و فنی گسترش یابد.

در چارچوب اجرای این طرح ۲۰۲ فروند هلیکوپتر کبرا و بیش از ۳۰۰ فروند بل ۲۱۴ از کشور آمریکا خریداری شد. اندک اندک گروههای کرمانشاه مسجد سلیمان کرمان گروه پشتیبانی عمومی اصفهان و مرکز آموزش (پایگاه وطن پور) به ترتیب در شهرهای یاد شده پایه‌گذاری گردید.

پس از سال ۱۳۵۰ شمار بسیاری از متخصصان آمریکایی برای آموزشهای نخستین در مرکز آموزش اصفهان و در پایگاههای تکمیل شده همانند کرمانشاه مشغول به کار شدند و تصمیم گرفته شد که گروههای هوانیروز یاد شده به سرعت تشکیل و تا سال ۱۳۵۷ عملیاتی گردد ولی به علل گوناگون تاریخ پایان این طرح برای سال ۱۳۶۰ برنامه ریزی شده بود که با وقوع انقلاب اسلامی ایران به فراموشی سپرده شد.

اهداف اولیه هوانیروز[ویرایش]

به دنبال اندیشه گسترش هوانیروز و مجهز نمودن هواپیمایی نیروی زمینی به سه گروه رزمی و یک گروه آن با نمونه‌های گوناگون وسایل پرنده در آغاز در سال ۱۳۵۰ بررسیهای لازم انجام شد. نتیجه این بررسیها آن بود که هوانیروز نیروی زمینی بتواند:

  • ۱-در منطقهٔ هر سپاه دو گردان پیاده را جا به جا کند.
  • ۲-عملیات یگانهای زمینی را پشتیبانی کند.
  • ۳-فراهم آوری تدارکات و تخلیه مجروحان را از راه هوا انجام دهد.

برپایهٔ این اندیشه نیروی کنونی هوانیروز به شرح زیر تکمیل گردید:

  1. قرارگاه فرماندهی در تهران
  2. گروه پشتیبانی عمومی در اصفهان
  3. گروه رزمی پشتیبانی شمارهٔ ۱ در کرمانشاه
  4. گروه رزمی پشتیبانی مستقیم شمارهٔ ۲ در مسجد سلیمان
  5. گروه رزمی پشتیبانی مستقیم شماره ۳ در کرمان
  6. گردان هواپیمایی پشتیبانی فرماندهی در تهران
  7. یگان پشتیبانی در تهران
  8. مرکز آموزش خلبانی و فنی در اصفهان
  9. گروهان عملیات و مخابرات در تهران
  10. شرکت پنها (شرکت پشتیبانی و نوسازی هلیکوپترهای ایران) وابسته به سازمان صنایع هوایی(زیر مجموعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)
  11. پایگاه پنجم رزمی مشهد مقدس
  12. پایگاه ششم رزمی تبریز
  13. پایگاه رزمی شهید امینی آبیک

هوانیروز در جنگ ایران و عراق[ویرایش]

نمونه ای از بالگرد کبرای هوانیروز که در جنگ ایران و عراق ماموریت های موفق بسیاری را انجام داد.

امیر سرتیپ دوم خلبان غلامرضا فرزین از فرماندهان پیشین هوانیروز ارتش درباره فعالیت های این یگان می گوید: هوانيروز تمام جبهه طويل را كه از كردستان تا كرمانشاه،ايلام و خوزستان كشيده شده بود پشتيباني مي‌كرد به طوري كه از بدو انقلاب تا پايان جنگ كه نزديك به 60 عمليات انجام شد، در 58 عمليات آن حضور داشت كه آخرين آن نيز عمليات مرصاد بود كه هوانيروز نقش بسيار كليدي داشت و منافقين را همان ابتدا به طور كلي منهدم كرد. زيرا هوانيروز يگاني است كه امتيازش داشتن هلي‌كوپتر است. هلي‌كوپتر‌ يك وسيله‌ همه كاره است و مي‌تواند هرجا برود، بايستد، بنشيند و هركاري انجام دهد. به طوري كه نيرو‌هاي زميني مي‌گفتند وقتي هلي‌كوپتر‌ را در بالاي سرشان مي‌ديدند احساس مي‌كردند كه آسمان مال ماست و روحيه‌ بهتري براي پيروزي و مقاومت پيدا مي‌كردند. [۳]

در اوايل جنگ عراقي‌ها توپي بزرگ داشتند كه گلوله وقتي از لوله خارج مي‌شد، توسط خرج دوم هدايت مي‌شد و برد گلوله را بيشتر مي‌كرد و با همان توپ شهر دزفول را مورد هدف قرار مي‌داد. من در يكي از پروازها اين توپ را در دوربين هلي‌كوپتر ديدم به گونه‌اي كه باورم نمي‌شد عراقي‌ها چنين توپ بزرگي داشته باشند، همين امر باعث شد كه يك موشك به سمت او شليك كنم و از آن به بعد آنها فهميدند كه موضع آنها كشف شده و به همين منظور براي مدت‌ها موشك‌باران و گلوله‌باران دزفول تعطيل شد. [۴]

امیر سرتیپ خلبان فرزین همچنین با اشاره به اینکه انهدام ادوات و تجهيزات نظامي ارتش عراق بر عهده هوانيروز بود می افزاید: هوانيروز در دوران جنگ ضمن اين‌كه وظيفه‌ پشتيباني از نيروهاي زميني را برعهده داشت، نقش مهمي در انهدام ادوات و تجهيزات نظامي ارتش عراق داشت كه در اين نقش تنها خلبانان نقش نداشتند، بلكه نقش خدمه تامين و نگهداري كه همراه با خلبانان به جبهه مي‌رفتند و در همانجا مستقر مي‌شدند و با زحمت شبانه‌روزي هلي‌كوپتر را براي عمليات آماده مي‌كردند بسيار بااهميت و حياتي بود. [۵]

تجهیزات[ویرایش]

بالگردهای موجود در هوانیروز ایران:

بالگرد کاربرد تعداد خریداری‌شده مدل تعداد براساس آمار FlightGlobal[۶] تعداد براساس آمار GlobalSecurity[۷]
بل-۲۰۶ جت‌رنجر هلیکوپتر سبک و چندمنظوره ۱۷۰ فروند ای‌بی-۲۰۶آ
شباویز ۲۰۶
۳ ۱۰
بل-۲۰۵ هلیکوپتر چندمنظوره ۱۰۲ فروند ای‌بی-۲۰۵آ
شباویز ۲-۷۵
نامعلوم ۶۸
ای‌اچ-۱ سوپرکبرا
(بل ۲۰۹)
هلیکوپتر تهاجمی ۲۰۲ ای‌اچ-۱جی (با موشک تاو)
ای‌اچ-۱جی (فاقد موشک تاو)
پنها ۲۰۹۱
طوفان (بالگرد)
۶ ۵۰
بل-۲۱۲ هلیکوپتر چندمنظوره ۲۰ یواچ-۱ان تویین هیویی نامعلوم نامعلوم
بل-۲۱۴ هلیکوپتر ترابری متوسط ۳۰۰ اصفهان ۵۰ نامعلوم
میل-۱۷ هلیکوپتر ترابری می-۱۷
می-۱۷۱اس‌اچ
۲۵
سی‌اچ-۴۷ شنوک بالگرد ترابری سنگین ۸۱ فروند سی‌اچ-۴۷ سی ۱۵ ۲۰
داسو فالکن ۲۰ هواپیمای ترابری وی‌آی‌پی ۳ فروند فالکن ۲۰اف نامعلوم ۱
ایرکماندر ۵۰۰ هواپیمای ترابری سبک ۱۱ فروند ۵۰۰اس
۶۹۰ای
۶۸۱بی
۵ ۴
فوکر اف۲۷ فرندشیپ ترابری تاکتیکی ۲ فروند اف۲۷-۴۰۰ام
اف۲۷-۶۰۰
۲ ۲

ماموریت‌های هوانیروز[ویرایش]

ماموریتهای کلی[ویرایش]

  1. هدایت آتش توپخانه و خمپاره
  2. فرماندهی و کنترل
  3. دیده بانی
  4. شناسایی با آتش
  5. به تاخیر انداختن تحرک دشمن
  6. همراهی هلیکوپتر نفربر
  7. همراهی ستونهای نظامی
  8. تامین حفاظت جناحها در درون میدان نبرد
  9. جابه جایی نیروها و تجهیزات
  10. تخلیهٔ مجروحان
  11. پشتیبانی آتش از آسمان
  12. تصویربرداری هوایی
  13. روشن کردن میدان نبرد
  14. عملیات امداد رسانی
  15. عملیات ویژه
  16. آموزش خلبانی و فنی در مرکز آموزش شهیذ منصور وطنپور اصفهان

ماموریتهای تاکتیکی و پشتیبانی[ویرایش]

  1. تک هوایی ضد یگانهای دشمن
  2. عملیات هجوم هوایی
  3. عملیات پوششی
  4. شناسایی
  5. پهلوداری
  6. عملیات تاخیری
  7. پشتیبانی آتش
  8. تقویت
  9. عملیات نفوذی
  10. عملیات ویژه
  11. نیروبری
  12. تخلیه و بازیافت
  13. فراهم آوری تدارکات و تجهیزات

فرماندهان[ویرایش]

منابع[ویرایش]