هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از هوانیروز)
پرش به: ناوبری، جستجو
هوانیروز
Havaniruz.svg
نشان هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران
کنش
کشور  ایران
وفاداری  ایران
رسته نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران
گونه هوانوردی نیروی زمینی
رژه ۲۹ فروردین هرسال[۱]
(روز ارتش جمهوری اسلامی ایران)
نشان
نشان شناسایی Roundel of Iran.svg
نشان رسمی هوانیروز شاهنشاهی ایران در زمان حکومت پهلوی
ارتش جمهوری اسلامی ایران
شاخه های نظامی

Roundel of Iran.svg نیروی زمینی
Roundel of Iran.svg نیروی هوایی
Roundel of Iran.svg نیروی دریایی
Roundel of Iran.svg قرارگاه پدافند هوایی

نیروها

درجات نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران

تاریخ
تاریخ ارتش ایران

فرماندهان کل
افسران ارشد


تجهیزات
تجهیزات ارتش ایران
زیر مجموعه ها
هوانیروز

هوانیروز (مخفف هواپیمایی نیروی زمینی) است که در زمان حکومت پهلوی سازمانی مستقل بود و مانند نیروی هوایی شاهنشاهی یا نیروی دریایی و نیروی زمینی شاهنشاهی ایران به «هوانیروز شاهنشاهی ایران» نامیده می‌شد. درحال حاضر هوانیروز از زیرمجموعه‌های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران است که وظیفه جابه‌جایی و پشتیبانی نیروهای زمینی را به عهده دارد.[۲]

در تاریخ سوم اسفند ماه ۱۳۹۴ شمسی آیت الله خامنه‌ای رهبر ایران دستور تشکیل هوانیروز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را نیز صادر کرد.[۳]

تاریخچه[ویرایش]

هسته اولیه هوانیروز در سال ۱۳۴۱ پایه‌گذاری گردید. در این سال ۱۰ نفر از افسران فنی و خلبانی از بین داوطلبان برگزیده و به منظور فراگیری و آموزش به ایالات متحده اعزام شدند. پس از آن تا سال ۱۳۴۲ به ترتیب هر ۴ ماه ۶ نفر برای آموزش اعزام می‌شدند.

در آغاز سال ۱۳۴۱ هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران با شش فروند هواپیمای یک موتوره سسنا ۱۸0(U-17)و شش خلبان در شهر اصفهان تشکیل شد. شمار وسایل پرندهٔ این نیرو تا سال ۱۳۴۵ به ۳۰ فروند رسید. پس از آن هوانیروز که یک گردان هوایی بود به یک گردان هواپیمایی و یک گروهان نگهداری تقسیم شد. تا اینکه در سال ۱۳۴۵ ۱۷ فروند هلیکوپتر H-۴۳ نیز به گردان افزوده و در سال ۱۳۴۸ گردان هواپیمایی به هنگ هواپیمایی که محل آن در اصفهان بود تبدیل شد. برای تکمیل و تجهیز آن شماری هلیکوپتر آگوستا- بل ۲۰۵ و بل ۲۰۶ به ایتالیا سفارش داده شد و همزمان با آن نیروهای مورد نیاز برای گذراندن دوره خلبانی و فنی به آن کشور اعزام شدند. در سال ۱۳۵۰ گروهی از مستشاران آمریکایی به ایران آمدند و پس از بازدید و ارزیابی مناطق گوناگون ایران از دیدگاه موقعیت جغرافیایی وسعت سرزمینی و شرایط اقلیمی تصمیم گرفته شد که هواپیمایی نیروی زمینی به سه گروه رزمی یک گروه پشتیبانی عمومی و یک مرکز آموزش خلبانی و فنی گسترش یابد.

در چارچوب اجرای این طرح ۲۰۲ فروند هلیکوپتر کبرا و بیش از ۳۰۰ فروند بل ۲۱۴ از کشور آمریکا خریداری شد. اندک اندک گروه‌های کرمانشاه مسجد سلیمان کرمان گروه پشتیبانی عمومی اصفهان و مرکز آموزش (پایگاه وطن پور) به ترتیب در شهرهای یاد شده پایه‌گذاری گردید.

پس از سال ۱۳۵۰ شمار بسیاری از متخصصان آمریکایی برای آموزشهای نخستین در مرکز آموزش اصفهان و در پایگاه‌های تکمیل شده همانند کرمانشاه مشغول به کار شدند و تصمیم گرفته شد که گروه‌های هوانیروز یاد شده به سرعت تشکیل و تا سال ۱۳۵۷ عملیاتی گردد ولی به علل گوناگون تاریخ پایان این طرح برای سال ۱۳۶۰ برنامه‌ریزی شده بود که با وقوع انقلاب اسلامی ایران به فراموشی سپرده شد.

اهداف اولیه هوانیروز[ویرایش]

به دنبال اندیشه گسترش هوانیروز و مجهز نمودن هواپیمایی نیروی زمینی به سه گروه رزمی و یک گروه آن با نمونه‌های گوناگون وسایل پرنده در آغاز در سال ۱۳۵۰ بررسیهای لازم انجام شد. نتیجه این بررسیها آن بود که هوانیروز نیروی زمینی بتواند:

  • ۱-در منطقهٔ هر سپاه دو گردان پیاده را جابه‌جا کند.
  • ۲-عملیات یگانهای زمینی را پشتیبانی کند.
  • ۳-فراهم آوری تدارکات و تخلیه مجروحان را از راه هوا انجام دهد.

برپایهٔ این اندیشه نیروی کنونی هوانیروز به شرح زیر تکمیل گردید:

  1. قرارگاه فرماندهی در تهران
  2. پایگاه یکم رزمی هوانیروز کرمانشاه
  3. پایگاه دوم رزمی هوانیروز مسجد سلیمان (پایگاه آسیایی)
  4. پایگاه سوم رزمی هوانیروز کرمان
  5. پایگاه چهارم پشتیبانی عمومی اصفهان
  6. پایگاه پنجم رزمی هوانیروز مشهد مقدس
  7. پایگاه ششم رزمی هوانیروز تبریز
  8. پایگاه رزمی شهید امینی آبیک
  9. گردان هواپیمایی پشتیبانی فرماندهی در تهران
  10. یگان پشتیبانی در تهران
  11. مرکز آموزش خلبانی و فنی در اصفهان
  12. گروهان عملیات و مخابرات در تهران
  13. شرکت پنها (شرکت پشتیبانی و نوسازی هلیکوپترهای ایران) وابسته به سازمان صنایع هوایی (زیر مجموعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)

هوانیروز در جنگ ایران و عراق[ویرایش]

نمونه‌ای از بالگرد کبرای هوانیروز که در جنگ ایران و عراق ماموریت‌های موفق بسیاری را انجام داد.

امیر سرتیپ دوم خلبان غلامرضا فرزین از فرماندهان پیشین هوانیروز ارتش دربارهٔ فعالیت‌های این یگان می‌گوید: هوانیروز تمام جبهه طویل را که از کردستان تا کرمانشاه، ایلام و خوزستان کشیده شده بود پشتیبانی می‌کرد به طوری که از بدو انقلاب تا پایان جنگ که نزدیک به ۶۰ عملیات انجام شد، در ۵۸ عملیات آن حضور داشت که آخرین آن نیز عملیات مرصاد بود که هوانیروز نقش بسیار کلیدی داشت و منافقین را همان ابتدا به طور کلی منهدم کرد. زیرا هوانیروز یگانی است که امتیازش داشتن بالگرد است. بالگرد یک وسیله همه‌کاره است و می‌تواند هرجا برود، بایستد، بنشیند و هرکاری انجام دهد. به طوری که نیروهای زمینی می‌گفتند وقتی بالگرد را در بالای سرشان می‌دیدند احساس می‌کردند که آسمان مال ماست و روحیه بهتری برای پیروزی و مقاومت پیدا می‌کردند.[۴]

در اوایل جنگ عراقی‌ها توپی بزرگ داشتند که گلوله وقتی از لوله خارج میی شد، توسط خرج دوم هدایت میی شد و برد گلوله را بیشتر می‌کرد و با همان توپ شهر دزفول را مورد هدف قرار می‌داد. من در یکی از پروازها این توپ را در دوربین بالگرد دیدم به گونه‌ای که باورم نمیی شد عراقی‌ها چنین توپ بزرگی داشته باشند، همین امر باعث شد که یک موشک به سمت او شلیک کنم و از آن به بعد آنها فهمیدند که موضع آنها کشف شده و به همین منظور برای مدت‌ها موشک باران و گلوله‌باران دزفول تعطیل شد.[۴]

امیر سرتیپ خلبان فرزین همچنین با اشاره به اینکه انهدام ادوات و تجهیزات نظامی ارتش عراق بر عهده هوانیروز بود می‌افزاید: هوانیروز در دوران جنگ ضمن این‌که وظیفه پشتیبانی از نیروهای زمینی را برعهده داشت، نقش مهمی در انهدام ادوات و تجهیزات نظامی ارتش عراق داشت که در این نقش تنها خلبانان نقش نداشتند، بلکه نقش خدمه تأمین و نگهداری که همراه با خلبانان به جبهه می‌رفتند و در همان‌جا مستقر می‌شدند و با زحمت شبانه‌روزی بالگرد را برای عملیات آماده می‌کردند بسیار با اهمیت و حیاتی بود.[۴]

تجهیزات[ویرایش]

بالگردهای موجود در هوانیروز ایران:

بالگرد کاربرد تعداد خریداری‌شده مدل تعداد براساس آمار FlightGlobal[۵] تعداد براساس آمار GlobalSecurity[۶]
بل-۲۰۶ جت‌رنجر هلیکوپتر سبک و چندمنظوره ۱۷۰ فروند ای‌بی-۲۰۶آ
شباویز ۲۰۶
۳ ۱۰
بل-۲۰۵ هلیکوپتر چندمنظوره ۱۰۲ فروند ای‌بی-۲۰۵آ
شباویز ۲–۷۵
نامعلوم ۶۸
ای‌اچ-۱ سوپرکبرا
(بل ۲۰۹)
هلیکوپتر تهاجمی ۲۰۲ ای‌اچ-۱جی (با موشک تاو)
ای‌اچ-۱جی (فاقد موشک تاو)
پنها ۲۰۹۱
طوفان (بالگرد)
۶ ۵۰
بل-۲۱۲ هلیکوپتر چندمنظوره ۲۰ یواچ-۱ان تویین هیویی نامعلوم نامعلوم
بل-۲۱۴ هلیکوپتر ترابری متوسط ۳۰۰ اصفهان ۵۰ نامعلوم
میل-۱۷ هلیکوپتر ترابری می-۱۷
می-۱۷۱اس‌اچ
۲۵
سی‌اچ-۴۷ شنوک بالگرد ترابری سنگین ۸۱ فروند سی‌اچ-۴۷ سی ۱۵ ۲۰
داسو فالکن ۲۰ هواپیمای ترابری وی‌آی‌پی ۳ فروند فالکن ۲۰اف نامعلوم ۱
ایرکماندر ۵۰۰ هواپیمای ترابری سبک ۱۱ فروند ۵۰۰اس
۶۹۰ای
۶۸۱بی
۵ ۴
فوکر اف۲۷ فرندشیپ ترابری تاکتیکی ۲ فروند اف۲۷–۴۰۰ام
اف۲۷–۶۰۰
۲ ۲

ماموریت‌های هوانیروز[ویرایش]

ماموریتهای کلی[ویرایش]

  1. هدایت آتش توپخانه و خمپاره
  2. فرماندهی و کنترل
  3. دیده بانی
  4. شناسایی با آتش
  5. به تأخیر انداختن تحرک دشمن
  6. همراهی هلیکوپتر نفربر
  7. همراهی ستونهای نظامی
  8. تأمین حفاظت جناحها در درون میدان نبرد
  9. جابه جایی نیروها و تجهیزات
  10. تخلیهٔ مجروحان
  11. پشتیبانی آتش از آسمان
  12. تصویربرداری هوایی
  13. روشن کردن میدان نبرد
  14. عملیات امداد رسانی
  15. عملیات ویژه
  16. آموزش خلبانی و فنی در مرکز آموزش شهید منصور وطن پور اصفهان

ماموریتهای تاکتیکی و پشتیبانی[ویرایش]

  1. تک هوایی ضد یگانهای دشمن
  2. عملیات هجوم هوایی
  3. عملیات پوششی
  4. شناسایی
  5. پهلوداری
  6. عملیات تأخیری
  7. پشتیبانی آتش
  8. تقویت
  9. عملیات نفوذی
  10. عملیات ویژه
  11. نیروبری
  12. تخلیه و بازیافت
  13. فراهم آوری تدارکات و تجهیزات

فرماندهان[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]