عملیات ثامن‌الائمه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عملیات ثامن‌الائمه
بخشی از جنگ ایران و عراق، حصر آبادان
Shatt al arab.png
تاریخ ۱۳۶۰/۷/۵
27 - 29 September 1981
(۲ روز)
مکان آبادان، استان خوزستان، جنوبغرب ایران
نتیجه Decisive Iranian victory
  • Iraqi siege of Abadan is broken
طرفین درگیر
 عراق  ایران
فرماندهان و رهبران
عراقصدام حسین
عراقGen. Saad Sheeteh  اعدام‌شده
ایران محمدعلی رجایی
ایران مصطفی چمران
بخش‌های درگیر
لشکر ۷۷ خراسان
36th Armoured Brigade of Shiraz
تیپ یکم تفنگداران دریایی ایران[۱]
Separate brigades from سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
Local volunteers
هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران
نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
قوا
50,000-60,000 troops
Numerous armoured vehicles
200 artillery pieces
15,000 troops inside Abadan, 20-30,000 troops outside
تلفات
1,500+ killed
2,500 captured
90 tanks and APCs and 100 vehicles destroyed.

3 aircraft and 1 helicopter destroyed.
100 tanks, 40 APCs, 3 loaders and 150 vehicles captured.[۲]

3,000 killed or wounded
150 tanks destroyed
۹ بل ای‌اچ-۱ سوپرکبرا downed
۲ بوئینگ سی‌اچ-۴۷ شنوک downed
۳ بل ۲۱۴ downed

عملیات ثامن‌الائمه یکی از عملیات‌های مهم در طی جنگ ایران و عراق است که با رمز نصر من الله و فتح قریب در محور آبادان - شرق کارون به صورت گسترده در تاریخ ۵ مهر ۱۳۶۰ به فرماندهی نیروی زمینی ارتش و لشکر ۷۷ خراسان انجام شد و منجر به شکسته شدن حصر آبادان و بازپس گیری بیش از ۱۵۰ کیلومتر مربع از خاک ایران شد.[۳][۴][۵]

پس از برکناری بنی صدر از فرماندهی کل قوا، امکان همکاری مشترک سپاه و ارتش میسر شد. با صدور پیام روح‌الله خمینی در جهت شکسته شدن حصر آبادان، نیروی زمینی ارتش با طراح این عملیات و محول کردن آن به لشکر ۷۷ خراسان، در ساعت یک بامداد ۵ مهر ۱۳۶۰ با نام عملیات ثامن‌الائمه و با رمز نصر من الله و فتح القریب در سه محور دارخوین، فیاضیه و جاده آبادان به ماهشهر به اجرا درآمد. در این عملیات چند گردان از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، لشکر ۷۷ خراسان و تیپ ۳۷ زرهی شیراز از ارتش جمهوری اسلامی ایران و یک گردان تانک از تیپ ۲ لشکر ۱۶ زرهی قزوین و یک گردان از ژاندارمری به مصاف حدود ۳۰ گردان دشمن رفتند که تا ساعت ۱۴ ضمن شکستن محاصره آبادان، دو جاده مهم آبادان - اهواز و آبادان - ماهشهر را آزاد کردند. محوریت ا اصلی عملیات با لشکر ۷۷ خراسان بوده و پس از آن با نام لشکر ۷۷ پیروز خراسان شناخته می‌شود.[۶][۷][۸]

آغاز جنگ و محاصره شهرآبادان[ویرایش]

جزیره آبادان در دورترین نقطه جنوب غربی ایران، قرار دارد که از جنوب، آب‌های خلیج فارس و از شمال و مشرق رودخانه‌های کارون و بهمنشیر و از غرب، اروندرود آن را دربرگرفته‌اند. اروندرود در غرب آبادان تنها رودخانه قابل کشتیرانی ایران است که تا پیش از جنگ ایران و عراق، دو بندر بزرگ خرمشهر و آبادان از مسیر این آبراه به خلیج فارس و دریاهای آزاد متصل می‌شدند. آبادان به سبب وجود پالایشگاه نقش بسیار مهمی در صنعت نفت آن روز ایران داشت. خرمشهر نیز یکی از مهمترین بنادر مبادلاتی ایران محسوب می‌شد که از طریق راه‌آهن سراسری به سایر نقاط ایران متصل می‌شد.

پس از حمله عراق در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ و اشغال سریع بخش‌هایی از خاک ایران، خرمشهر مهمترین شهر بندری ایران پس از ۴۰ روز مقاومت، سرانجام با عقب‌نشینی نیروهای ایرانی به دست نیروهای عراقی افتاد. پس از سقوط خرمشهر، عراق تلاش کرد تا از طریق شرق کارون و شمال بهمنشیر، آبادان را نیز اشغال کند که با این وضعیت آبادان در یک محاصره ۳۳۰ درجه‌ای قرار می‌گرفت.

شرح عملیات ثامن‌الائمه[ویرایش]

طرح عملیات ثامن‌الائمه در ۱۵ شهریور ۱۳۶۰، تکمیل و سرانجام در ساعت ۱ بامداد روز پنجم مهر ۱۳۶۰ نیروهای ایران با رعایت اصل غافلگیری کامل و پس از گسترش روی خط، به‌طور ناگهانی بر مواضع مقدم عراق هجوم برده و خاکریزهای اولیه عراق را بدون زد و خورد اشغال کردند.

با سپری شدن تاریکی، نیروهای هوایی طرفین وارد کارزار شده و هلیکوپترها نیز به پرواز درآمدند و پشتیبانی آتش‌های توپخانه هر دو طرف با شدت هر چه تمامتر به مرحله اجرا درآمد، و عراق نیروهای احتیاط خود را در منطقه شمال محور ماهشهر آبادان وارد عمل نمود.

نیروهای ایرانی با وجود گرمای شدید، مقاومت سرسختانه عراق را در هم شکستند و بعد از ۴۲ ساعت تلاش مداوم لشکر ۷۷ خراسان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گروه فداییان اسلام و نیروهای مردمی، عملیات با موفقیت کامل به پایان رسید و نیروهای عراق در منطقه عملیاتی خسارات سنگینی را متحمل شدند و جزیره آبادان از محاصره آنان خارج شد.

نتایج عملیات ثامن‌الائمه[ویرایش]

  1. ساحل شرقی رودخانه کارون تصرف گردید.
  2. آبادان از محاصره یک ساله خارج شد.

۳) بیش از ۱۵۰ کیلومتر مربع از اراضی اشغال شده ایران آزاد گردید. ۴) تلفات این عملیات برای طرف عراقی: بیش از ۱۵۰۰ نفر کشته و در حدود ۲۵۰۰ نفر نیز به اسارت درآمدند. تعداد ۹۰ دستگاه تانک و نفربر، ۱۰۰ دستگاه انواع خودروی منهدم گردید و تعداد ۳ فروند هواپیما و یک فروند هلیکوپتر نیز سرنگون شدند. همچنین ۱۰۰ دستگاه تانک، ۶۰ دستگاه نفربر، ۳ دستگاه لودر و ۱۵۰ دستگاه خودرو به غنیمت گرفته شد.

۵) از نیروهای ایرانی ۳۰۰۰ نفر کشته و زخمی شدند و همچنین ۱۵۰ تانک، نه بالگرد تهاجمی از نوع بل ای‌اچ-۱ کبرا، دو بالگرد ترابری بوئینگ سی‌اچ-۴۷ شنوک، و سه بالگرد بل ۲۱۴ ایرانی منهدم شدند.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]