طلبه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دو طلبه در مدرسه علمیه خان

به مردان و زنانی که در حوزه علمیه به تحصیل می‌پردازند طلبه گفته می‌شود.

تعریف واژه طلبه[ویرایش]

تعریف واژه طلبه در فرهنگ لغت و فرهنگ مردم و افراد حوزوی

فرهنگ لغت[ویرایش]

واژه‌ای است در زبان عربی که جمع مکسر واژه طالب به معنی خواهان و خواستار است؛ مانند واژه کاسب که جمع شکسته اش می‌شود کسبه

فرهنگ مردم و حوزویان[ویرایش]

از نظر مردم، به کسانی طلبه گفته می‌شود که در حوزه علمیه به تحصیل علوم اسلامی مشغول هستند؛ معادل دانش آموز و دانشجو در مدرسه و دانشگاه. اگر چه این واژه در زبان عربی جمع واژهٔ طالب است ولی در زبان فارسی به صورت مفرد به‌کار می‌رود و آن را به صورت طُلّاب جمع می‌بندند.

طبقه‌بندی کنونی نظام آموزشی حوزه علمیه در ایران[ویرایش]

پس از انقلاب اسلامی ایران حوزه‌های علمیه در ایران به صورت قانونمند درآمدند به این صورت که تحصیل در حوزه علمیه به دو نظام زیر گفته تقسیم شد:

  • بلند مدت (اجتهاد محور یا مجتهد پرور)
  • کوتاه مدت (تبلیغ محور یا مبلّغ پرور)
نوع دوره طول متوسط مدت زمان کل دوره حداقل مدرک ورودی هدف دوره
بلند مدت ۱۵ سال اتمام مقطع عمومی آموزش و پرورش (دوره اول دبیرستان) تربیت روحانی مجتهد، صاحب نظر یا استاد در حداقل یکی از رشته‌های علوم اسلامی
کوتاه مدت ۱۰ سال اتمام مقطع تخصصی آموزش و پرورش (دوره دوم دبیرستان) تربیت روحانی مبلغ دینی یا مدرس و محقق در رشته تبلیغات و ارتباطات اسلامی

دوره بلند مدت[ویرایش]

سطح پایه معادل دانشگاهی محتوا
۱ ۱ + ۲ + ۳ + ۴ + ۵ + ۶ کاردانی به صورت عمومی: یک دروه کامل تخصصی دستور زبان عربی (به مدت سه سال) + یک دروه کامل عمومی فقه و اصول (به مدت سه سال)
۲ ۷ + ۸ + ۹ کارشناسی به صورت تخصصی در یکی از رشته‌های علوم اسلامی (به مدت سه سال)
۳ ۱۰ + پایان‌نامه کارشناسی ارشد به صورت تخصصی در یکی از رشته‌های علوم اسلامی (به مدت دو سال)
۴ ۴ سال درس خارج فقه و اصول + پایان‌نامه دکترا به صورت تخصصی در یکی از رشته‌های علوم اسلامی (به مدت شش سال)
  • هر پایه تحصیلی معادل یک سال تحصیلی عادی نظام آموزشی ایران معاصر (از ابتدای مهر ماه تا انتهای خرداد ماه) متشکل از دو نیمسال

دوره کوتاه مدت[ویرایش]

سطح سال تحصیلی معادل دانشگاهی محتوا
۱ + ۲ به صورت پیوسته ۱ + ۲ + ۳ + ۴ + ۵ کارشناسی به صورت عمومی و تخصصی: یک دروه کامل عمومی دستور زبان عربی + علوم اسلامی + علوم و فنون تبلیغی (به مدت پنج سال)
۳ ۶ + ۷ + پایان‌نامه کارشناسی ارشد به صورت تخصصی در رشته تبلیغات و ارتباطات اسلامی (به مدت سه سال)
۴ ۸ + ۹ + پایان‌نامه دکترا به صورت تخصصی در رشته تبلیغات و ارتباطات اسلامی (به مدت چهار سال)

میزان اعتبار مدارک حوزوی[ویرایش]

مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دربارهٔ میزان اعتبار مدارک حوزوی

شماره جلسه تاریخ مصوبه موضوع مصوبه متن مصوبه
۳۶۸ ۱۳۷۴/۱۱/۰۳ مدارک تحصیلی صادر شده مدیریت حوزه علمیه قم ۱- طلاب و فضلاء حوزه علمیه که براساس مدرک صادرشده مدیریت حوزه علمیه قم، دوره «سطح ۱» را طبق برنامه گذرانده‌اند، از کلیه مزایای علمی و استخدامی فارغ التحصیلان دوره «کاردانی» دانشگاه‌ها برخوردار خواهند بود.

۲- طلاب و فضلاء حوزه علمیه که براساس مدرک صادرشده مدیریت حوزه علمیه قم، دوره «سطح ۲» را طبق برنامه گذرانده‌اند، از کلیه مزایای علمی و استخدامی فارغ التحصیلان دوره «کارشناسی» دانشگاه‌ها برخوردار خواهند بود.

۳- طلاب و فضلاء حوزه علمیه که براساس مدرک صادرشده مدیریت حوزه علمیه قم، دوره «سطح ۳» را طبق برنامه گذرانده‌اند، از کلیه مزایای علمی و استخدامی فارغ التحصیلان دوره «کارشناسی ارشد» دانشگاه‌ها برخوردار خواهند بود.

۴- طلاب و فضلاء حوزه علمیه که براساس مدرک صادرشده مدیریت حوزه علمیه قم، دوره «سطح ۴» را طبق برنامه در یکی از رشته‌های فقه و اصول، تفسیر و علوم قرآن، قضا، عقاید و کلام، ادیان و مذاهب و تربیت مبلّغ گذرانده‌اند، از کلیه مزایای علمی و استخدامی فارغ التحصیلان دوره «دکتری» دانشگاه‌ها برخوردار خواهند بود.

۵- فارغ التحصیلان دوره سطح دو می‌توانند در آزمون ورودی مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه‌ها با گرایش‌های پنج‌گانه رشته الهیات و معارف اسلامی و رشته زبان و ادبیات عرب شرکت کنند و در صورت پذیرفته شدن، ادامه تحصیل دهند.

۶- فضلاء و طلاب حوزه‌های علمیه فارغ‌التحصیل دوره سطح سوم می‌توانند در امتحان ورودی مقطع دکترای همه پنج رشته دانشکده الهیات و معارف اسلامی و نیز رشته زبان و ادبیات عرب شرکت کنند و در صورت پذیرفته شدن برحسب تشخیص گروه آموزشی، دروس پیش نیاز را تا سقف تعداد واحدهای مجاز در دو نیم سال تحصیلی بگذرانند.

رشته‌های پنجگانه دانشکده الهیات عبارتند از:

۱- علوم قرآن و حدیث ۲- تاریخ تمدن و ملل اسلامی ۳- ادیان و عرفان اسلامی ۴- فقه و مبانی حقوق اسلامی ۵- فلسفه و حکمت اسلامی

۵۴۸ ۱۳۸۳/۰۷/۲۸ لغو محدودیت ادامه تحصیل دارندگان مدارک تحصیلی حوزوی در دانشگاه‌ها ۱- با توجه به مصوبات اخیر شورای گسترش آموزش عالی، محدودیت ادامه تحصیل دارندگان مدارک حوزوی در گرایش‌های پنجگانه رشته الهیات و معارف اسلامی و رشته زبان و ادبیات عرب (مصوب جلسه ۳۶۸ مورخ ۱۳۷۴/۱۱/۰۳ شورای عالی) لغو شده و دارندگان مدارک مزبور می‌توانند پس از قبولی در آزمون سراسری درتمامی رشته‌های علوم انسانی در دانشگاه‌ها ادامه تحصیل دهند.

۲- گزینش دارندگان مدارک تحصیلی حوزوی برای عضویت در هیئت علمی دانشگاه‌ها مطابق ضوابط ناظر بر سایر متقاضیان عضویت در هیئت‌های علمی انجام شود.

عناوین و القاب طلاب و روحانیون[ویرایش]

اطلاق عناوین و القاب گوناگون به طلاب و روحانیون دارای رتبه‌بندی رسمی و قانونی نیست و این القاب به صورت تعینی و غیر تعیینی و رسمی صورت می‌گیرد، اما اگر یک بررسی به صورت معکوس صورت گیرد می‌توان تا حدودی میزان، درجه و رتبهٔ هر عنوانی را در ایران معاصر مانند تعریفات ذیل طبقه‌بندی کرد.

لقب تعریف
ثقه الاسلام طلبه مشغول تحصیل در سطح یک تحصیلات حوزوی (طبق جدول طبقه‌بندی کنونی نظام آموزشی حوزه علمیه در ایران)
حجةالاسلام طلبه مشغول تحصیل در سطح دو تحصیلات حوزوی (طبق جدول طبقه‌بندی کنونی نظام آموزشی حوزه علمیه در ایران)
حجةالاسلام و المسلمین طلبه مشغول تحصیل در سطح سه یا چهار تحصیلات حوزوی (طبق جدول طبقه‌بندی کنونی نظام آموزشی حوزه علمیه در ایران)
آیةالله روحانی مجتهد، صاحب نظر و استاد در یکی از رشته‌های علوم اسلامی
آیةالله العظمی روحانی مرجع تقلیدکه رساله توضیح المسایل دارد و مردم از او تقلید می‌کنند.
علّامه روحانی دارای تخصص فوق‌العاده در بیش از یک رشته از علوم اسلامی

لباس طلاب و روحانیون[ویرایش]

تاریخچه[ویرایش]

به‌طور کلی طلاب و روحانیون دارای پوشش مخصوصی نبوده‌اند. تا اواخر دوره قاجاریه با ورود مدرنیته به ایران و فرنگی شدن لباس عموم مردم ایران لباس پیشین مردم که تقریباً شبیه به همین لباس ویژه روحانیت می‌باشد از بین رفت و لباس روحانیون خاص شد و به چشم آمد. [نیازمند منبع]

شرایط کنونی[ویرایش]

پس از انقلاب اسلامی ایران که نظام آموزشی طلاب و روحانیون سامان یافت، برای استفاده از لباس ویژه روحانیت مقررات خاصی وضع شد؛ از جمله این که:

  • طلاب خواستار پوشیدن لباس روحانیت باید برای اخذ مجوز تلبس، حداقل پنج پایه را در دوره بلند مدت و حداقل یکصدو سی واحد را در دوره کوتاه مدت تمام کنند.
  • طلاب خواستار پوشیدن لباس روحانیت باید مورد گزینش علمی و اخلاقی از سوی معاونت تهذیب حوزه قرار بگیرند.
  • طلاب مجاز به پوشیدن لباس روحانیت ملزم به رعایت نکات اخلاقی هستند واگر از یک سری قوانین تخطی کنند طبق قانون حق پوشیدن لباس روحانیت را ندارند.
  • طلاب و روحانیون اجباری به پوشیدن لباس روحانیت ندارند، اما در مقابل، حق اخذ مدارک سطح سوم و چهارم تحصیلات حوزی (برابر مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای دانشگاهی) و حق استفاده کامل از شهریه (کمک هزینه تحصیل و زندگی) منوط به پوشیدن لباس روحانیت است.

از جمله فرصت‌های شغلی طلاب و روحانیون[ویرایش]

به صورت کلی فرصت‌های شغلی طلاب و روحانیون به سه دستهٔ: علمی، تبلیغی و حقوقی تقسیم می‌شود.

از جمله فرصت‌های شغلی طلاب و روحانیون
مشاغل علمی مثل :
تدریس و تحقیق با محوریت علوم اسلامی در حوزه و دانشگاه
مشاغل تبلیغی مثل :
تدریس دروس عمومی معارف در مقاطع کاردانی و کارشناسی در کلیهٔ دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی
تبلیغ سنتی به صورت موقت در ایام خاص مثل: ماه رمضان، دهه اول ماه محرم، ایام فاطمیه و…
تدریس دروس عمومی معارف و زبان عربی در مدارس راهنمایی و دبیرستان دولتی و غیردولتی
مسئولیت عقیدتی سیاسی نیروهای مسلح (نیروی انتظامی، ارتش و سپاه)
مسئولیت فرهنگی، اسلامی در نهادها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی
رایزنی فرهنگی در سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران
فعالیت فرهنگی در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
فعالیت فرهنگی در وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی
فعالیت فرهنگی در سازمان تبلیغات اسلامی
فعالیت فرهنگی در دفتر تبلیغات اسلامی
فعالیت فرهنگی در سازمان صداوسیما
امامت جمعه و جماعت
مشاغل حقوقی مثل :
قضاوت
وکالت
سردفتری
مشاوره و کارشناسی حقوقی

عوامل و موارد انگیزشی برای ورود به حوزه علمیه[ویرایش]

چند شخص روحانی در حال گفتگو در مدرسه بروجردی در شهر قم
چند شخص روحانی در حال گفتگو در مدرسه بروجردی در شهر قم

موارد ذیل بدون انجام تحقیق معتبر علمی، بدون ترتیب و تنها بر اساس نظرات بعضی از خود افراد طلبه و روحانی است و ممکن است این موارد یا مواردی به غیر از این موارد، به تنهایی یا با هم در یک نفر ایجاد انگیزه برای ورود به فضای حوزه علمیه و نظام روحانیت ایران معاصر کند.

از جمله عوامل و موارد انگیزشی برای افراد گوناگون در ورود به فضای حوزه علمیه و نظام روحانیت ایران معاصر
وقوع انقلاب اسلامی ایران
علاقه به دروس حوزوی مثل فقه، اصول، فلسفه و منطق و غیره
علاقه‌مندی به جایگاه و منش علمای دینی و مراجع تقلید
علاقه‌مندی به مباحث و رفتار اخلاقی، معنوی، عرفانی و دینی
تمایل خانواده به علت کار خانوادگی بودن روحانیت یا علاقه‌مندی خانواده به روحانیت
توهم آسان یا آسان‌تر بودن دروس حوزه علمیه نسبت به دروس دبیرستان و دانشگاه
علاقه‌مندی به مشاغل حقوقی فضای روحانیت از قبیل: قضاوت، وکالت، سردفتری و مشاوره و کارشناسی حقوقی
علاقه‌مندی به مشاغل علمی فضای روحانیت از قبیل: تحقیق و تدریس در علوم اسلامی در فضای حوزه علمیه
ورود به سیستم حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران از جمله: رهبری، مجلس خبرگان رهبری، شورای نگهبان، ریاست قوه قضائیه و غیره…
علاقه به فراگیری دین و تبلیغ آنچه فراگرفته‌است جهت هدایت و اصلاح خودش وجامعه
علاقه‌مندی به مشاغل تبلیغی و فرهنگی فضای روحانیت از قبیل: امامت جمعه و جماعت، کار فرهنگی در ارگان‌ها، مداحی، روضه خوانی، دعاخوانی، سخنرانی و غیره…
علاقه‌مندی به بعد معنوی یا غیر معنوی روحانیت از طریق افراد روحانی مطرح در جامعه از قبیل سید روح‌الله خمینی، مرتضی مطهری و غیره… یا فرد روحانی موجود در خانواده و خویشان

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]