زبان یهودی-عربی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یک صفحه از متن گنیزه که بخشی از آن به زبان یهودی عربی نوشته شده است

زبان یهودی-عربی یه زبان عده ای از یهودی مذهبان عرب زبان اطلاق می شود که در گذشته در خاورمیانه و شمال آفریقا زندگی می کردند. از آن سو، عده ای عرب زبان نیز به ویژه در سده های میانه برای کتابت زبان خود از الفبای عبری استفاده می کرده اند که می توان آن زبان را نیز یهودی عربی نامید.

بسیاری از آثار مهم تاریخ یهود، از جمله برخی نوشته های مذهبی سعید فیومی، موسی ابن میمون و یهودای لاوی در اصل به این زبان نوشته شدها ست که زبان اصلی آن مردم در آن دوران بوده است. 

ویژگی های این زبان[ویرایش]

طریقه تکلم یهودیان عرب زبان از مردم عرب تفاوت داشت. نخست به این دلیل که تحت تاثیر ساخت آوایی زبان خود یعنی عبری بودند و دوم به این دلیل هر کدام از منطقه ای مهاجرت کرده بودند و لهجه آن را با خود داشتند. از جمله یهودیان عرب زبان مصر که از اسکندریه آمده بودند همه جا از جمله در قاهره لهجه اسکندری داشتند [۱] و یهودیان عرب‌زبان عراق نیز اغلب زبان عربی را به لهجه مردم موصل تکلم می کردند[۲].

لهجه های زبان یهودی عربی[ویرایش]

  • عراقی
    • بغدادی
  • مراکشی
  • ترابلسی
  • تونسی
  • یمنی

تاریخچه[ویرایش]

یهودیان کشورهای عربی و اسلامی در مواردی برای نوشتن از الفبای عبری خود استفاده می کردند ولی در آن موارد نیز برای نشان دادن فونم هایی که در الفبای عبری وجود نداشت از نشانه ها و نقطه هایی استفاده می کردند که در الفبای عربی بود. 

برخی از مهمترین کتابهای جامعه یهودی نظیر تفسیر کتاب مقدس و نوشته‌های هلاخایی در سده های میانه به زبان یهودی عربی نوشته شده است. بعدها این آثار به عبری سده‌های میانه ترجمه شد تا عبری زبان های سایر نقاط جهان نیز بتوانند آنها را بخوانند. عمده کتاب هایی که به زبان یهودی عربی نوشته شده است: 

  • سعید فومی: کتاب الامانات و الاعتقادات تفسیر کتاب مقدس و ترجمه آن، کتاب سیدور
  • سلیمان بن جبیرول: تیکون میدوت ها نفش (به معنای خودسازی اخلاقی) 
  • بهیه ابن باکودا: کتاب الهدایه لفراید القلوب 
  • کوزاری از یهودای لاوی
  • تفسیر میشنه از موسی ابن میمون

پس از خواندن "ترجمه" های کتاب مقدس از زبان آرامی، کلمه ترجمه در میان عبری زبانان به معنای زبان آرامی شد. به همین ترتیب پس از خواندن "شرح" هایی به زبان عبری یهودی که بر کتاب مقدس نوشته شده کلمه شرح مشخصا برای اشاره به زبان یهودی عربی به کار می رود. 

در حال حاضر [ویرایش]

پس از حمله اسرائیل در سال ۴۸ به فلسطین، پایان جنگ الجزایر و استقلال مراکش و تونس، بیشتر یهودی های شرق و اسپانیا، از کشورهای عربی اسلامی خارج شدند و به فرانسه و اسرائیل رفتند. آنان پس از مهاجرت به زبان‌های فرانسوی و عبری جدید صحبت کردند و زبان یهودی به طور کامل در انقراض قرار گرفت، در حالی که در سده های میانه متکلمان این زبان از زبان ییدی بیشتر بودند. امروز عده انگشت‌شماری در الجزایر، مراکش، تونس، لبنان، یمن، اسرائیل و آمریکا به این زبان صحبت می کنند.

تدریس کسری[ویرایش]

  1. [نیازمند منبع]For example, in Cairene Arabic, as in Classical Arabic, "I write" is aktub.[نیازمند منبع] In Egyptian Judeo-Arabic, in western Alexandrian Arabic and in the Maghrebi Arabic dialects (Moroccan, Algerian, Tunisian) it is nektob, resembling a first person plural.
  2. For example, "I said" is qeltu in the speech of Baghdadi Jews and Christians, as well as in Mosul and Syria, as against Muslim Baghdadi gilit (Haim Blanc, Communal Dialects in Baghdad). This however may reflect not southward migration from Mosul on the part of the Jews, but rather the influence of Gulf Arabic on the dialect of the Muslims.