گولاگ
 لوگوی تجاری (۱۹۳۹) برای محصولات تولید شده در اردوگاههای گولاگ  نقشه اردوگاهها بین سالهای ۱۹۲۳ تا ۱۹۶۱[الف] | |
|
| گولاگ |
گولاگ (Gulag) یک سیستم اردوگاههای کار اجباری در اتحاد جماهیر شوروی بود. واژهٔ گولاگ در اصل به بخشی از پلیس مخفی شوروی اشاره داشت که از دههٔ ۱۹۳۰ تا اوایل دههٔ ۱۹۵۰ در دوران حکومت ژوزف استالین مسئول ادارهٔ اردوگاههای کار اجباری بود، اما در ادبیات انگلیسی این اصطلاح معمولاً برای اشاره به کل سیستم کار اجباری در دوران شوروی بهکار میرود.
اختصار GULAG (ГУЛАГ) مخفف عبارت روسی «مدیریت اصلی اردوگاههای اصلاحی-کار» (به روسی: Гла́вное управле́ние исправи́тельно-трудовы́х лагере́й) است. البته نام رسمی این نهاد در طول زمان چندین بار تغییر کرد. گولاگ بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی سرکوب سیاسی در اتحاد شوروی شناخته میشود. این اردوگاهها میزبان مجرمان عادی و زندانیان سیاسی بودند؛ بسیاری از آنها از طریق روندهای سادهشدهای مانند «ترویکاهای انکاوهده» یا دیگر روشهای مجازات خارج از دادگاه محکوم میشدند. این نهاد در سال ۱۹۳۰ تأسیس شد و ابتدا تحت ادارهٔ OGPU (۱۹۲۳–۱۹۳۴) قرار داشت، سپس به NKVD (۱۹۳۴–۱۹۴۶) و در سالهای پایانی به وزارت امور داخلی (MVD) واگذار شد.
نام کامل و معنی
[ویرایش]
گولاگ (روسی: ГУЛАГ) سرواژهای از عبارت «Главное управление исправительно-трудовых лагерей» (اداره کل اردوگاههای اصلاح و کار)، نهادی بود که سامانهٔ اردوگاههای کار اجباری در اتحاد جماهیر شوروی را مدیریت میکرد (Wikipedia, Wikipedia). در ادبیات انگلیسی و بسیاری زبانهای دیگر، این نام برای کل سامانهٔ اردوگاههای کار اجباری بهکار میرود
زمینهٔ تاریخی و عملکرد
[ویرایش]گولاگ در دورهٔ حکومت ژوزف استالین گسترش یافت؛ ابتدا در سال ۱۹۳۰ تأسیس شد و توسط نهادهایی مانند OGPU، سپس NKVD و نهایتاً وزارت امور داخلی (MVD) هدایت میشد. این سامانه برای کار اجباری زندانیان سیاسی و عادی مورد استفاده قرار میگرفت. شرایط سخت، زندانیسازی گسترده، سرما، گرسنگی، فشار کاری، دشواریهای جغرافیایی، و مرگومیر بالا، ویژگیهای بارز گولاگ بودند.
ابعاد و مقیاس
[ویرایش]بین سالهای ۱۹۲۹ تا ۱۹۵۳، حدود ۱۴ میلیون نفر به گولاگ فرستاده شدند و پس از آن ۶ تا ۷ میلیون نفر دیگر نیز به این جمع افزوده شد تعداد زندانیان سالیانه بین حدود ۵۱۰٬۳۰۷ نفر در سال ۱۹۳۴ تا ۱٬۷۲۷٬۹۷۰ نفر در سال ۱۹۵۳ متغیر بود برخی برآوردهای دیگر مجموعه زندانیان را تا ۱۸ میلیون نفر نیز اعلام کردهاند، و مرگومیرهایی بین ۱٫۶ میلیون تا بیش از ۲٫۷ یا حتی ۶ میلیون نفر گزارش شده است
پروژههای کلان عمرانی توسط زندانیان
[ویرایش]
زندانیان گولاگ در پروژههای زیربنایی بسیار سخت شرکت داشتند؛ از جمله ساخت کانال دریای سفید–بالتیک (۱۹۳۱–۱۹۳۳)، کانال قرهقوم ترکمنستان، راهسازی در تایگا و سیبری، استخراج معدن زغالسنگ و اورانیوم، ساخت راهآهن، متروی مسکو، پناهگاههای زیرزمینی و مزارع همگانی (کلخوز)
پایان سامانه و افشاگری
[ویرایش]در شب ۲۴ فوریهٔ ۱۹۵۶، نیکیتا خروشچف در بیستمین کنگرهٔ حزب کمونیست، سخنرانیای محرمانه در محکومیت استالین و گولاگ انجام داد. به دنبال این اعلام، بازماندگان آزاد شدند و بازگشتشان به جامعه امکانپذیر گردید نهادی به نام گولاگ رسماً توسط دستور MVD شمارهٔ ۲۰ در ۲۵ ژانویهٔ ۱۹۶۰ منحل شد، اما اردوگاههای کار اجباری همچنان تا دههٔ ۱۹۸۰ ادامه یافتند
تحقیقات و منابع
[ویرایش]تأثیرگذارترین اثر دربارهٔ گولاگ، کتاب سهجلدی «مجمعالجزایر گولاگ» (The Gulag Archipelago) نوشتهٔ الکساندر سولژنیتسین است که بر پایهٔ تجربهها، شهادتها، اسناد و گزارشها نوشته شده و دورهٔ ۱۹۱۸ تا ۱۹۵۶ را بررسی میکند همچنین کتاب «تاریخ گولاگ» (Gulag: A History) اثر آن آناپل بابام است که در سال ۲۰۰۳ منتشر و جایزهٔ پولیتزر گرفت. این کتاب با اتکا به اسناد آرشیوی، خاطرات زندانیان و گزارشها، تاریخ گولاگ را روایت میکند
گولاگ در زمان معاصر
[ویرایش]در سال ۲۰۰۹، اتحادیهٔ حمایت از زندانیان سیاسی در کرهٔ جنوبی وجود اردوگاههایی مشابه گولاگ را در کرهٔ شمالی تأیید کرد و گزارش داد که دستکم ۲۰۰٬۰۰۰ زندانی سیاسی در آنجا وجود دارد
عملیات عمرانی
[ویرایش]- ساخت کانال دریای سفید-بالتیک سال ۱۹۳۱–۱۹۳۳
Central shop in Norilsk built by prisoners of the Norillag - ساخت کانال بزرگ بیابان قرهقوم ترکمنستان بطول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر که فاز اول در سالهای ۵۹–۱۹۵۴ به طول ۴۰۰ کیلومتر بهدست زندانیان گولاگ اجرا گردید.
- جاده و راهسازی در باتلاقهای تایگا و سیبری بطول ۲۰۰۰ کیلومتر
- استخراج معادن زغالسنگ و اورانیوم
- راهآهن سراسری اتحاد شوروی
- متروی مسکو
- پناهگاههای زیرزمینی
- تأسیس و راه اندازی کلخوزها (مزارع شوراها)
ادبیات گولاگ
[ویرایش]مجمعالجزایر گولاگ مجموعه تحقیقاتی هنری-تاریخی آلکساندر سولژنیتسین دربارهٔ اردوگاههای کار اجباری در ۱۹۱۸–۱۹۵۶ است.
چند کتاب به فارسی، از جمله کتاب اجاق سرد همسایه نوشته اتابک فتحاللهزاده در مورد خاطرات زندانیان اردوگاههای شوروی منتشر شده است.
یادداشت
[ویرایش]- ↑ Based on data from مموریال (جامعه), a human-rights group.
- ↑ Some disputed[۱] estimates range from over 2.7[۵] to 6[۶] million.[۱]
منابع
[ویرایش]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامHealeyوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Wheatcroft, Stephen G. (1999). "Victims of Stalinism and the Soviet Secret Police: The Comparability and Reliability of the Archival Data. Not the Last Word" (PDF). Europe-Asia Studies. 51 (2): 320. doi:10.1080/09668139999056.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامRosefielde7677وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Getty, Arch; Rittersporn, Gábor; Zemskov, Viktor (October 1993). "Victims of the Soviet penal system in the pre-war years: a first approach on the basis of archival evidence" (PDF). American Historical Review. 98 (4): 1017–1049. doi:10.2307/2166597. JSTOR 2166597.
- ↑ Pohl, The Stalinist Penal System, p. 131.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامalexgulaوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
| تاریخ |
|  | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| جغرافیا |
| ||||||||||||||
| سیاست |
| ||||||||||||||
| اقتصاد | |||||||||||||||
| علم | |||||||||||||||
| جامعه اتحاد شوروی |
| ||||||||||||||
 الگوها | |||||||||||||||
 | این یک مقالهٔ خرد اتحاد جماهیر شوروی است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |