وگنیسم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خوراکهای وگان
Ailin10VeganRiceAndSauce.JPGAilin9VeganSamosa.JPG
Ailin12VeganDolma.JPGAilin11VeganFalafel.JPG
Ailin14VeganGhormehSabzi.JPGAilin13VeganRiceAndLentil.JPG
Ailin16VeganAshReshteh.JPGAilin15VeganRiceWithTahdig.JPG
از بالا سمت چپ: سمبوسه با خورش لپه, بلغور با خورش بادمجان,
فلافل با سبزیجات, دلمه با سیب‌زمینی سرخ‌کرده, برنج با عدس,
قورمه‌سبزی بدون گوشت با برنج, تهدیگ, آش رشته بدون کشک

وگنیسم یا وگانیسم (به انگلیسی : Veganism) یک روش تغذیه و زندگی است که هدف آن حذف هر نوع محصول حیوانی چه در غذا و چه در مواد مصرفی است.[۱] مهمترین دلایل وگان (وگن) شدن افراد (کسانی که به وگنیسم اعتقاد دارند) مسائل اخلاقی یا رعایت حقوق حیوانات، حفاظت از محیط زیست، حفظ سلامتی، مسائل معنوی یا مذهبی است.[۲] بسیاری از افراد وگان با پرورش صنعتی حیوانات و آزمایش روی حیوانات مخالفت می‌کنند. روش تغذیه‌ٔ وگان زیر مجموعه‌ای از گیاه‌خواری است.

تاریخچه[ویرایش]

کلمه‌ٔ وگان (Vegan) اولین بار در سال ۱۹۴۴ توسط «دونالد واتسون» ابداع شد. این کلمه از سه حرف اول و دو حرف آخر کلمهٔ Vegetarian تشکیل شده است.[۳] از سال ۱۹۹۴، اول نوامبر روز جهانی وگن نامگذاری شد و همه ساله در این روز گیاه‌خواران به تبلیغ و ترویج گیاه‌خواری می‌پردازند.[۴]

محصولات حیوانی[ویرایش]

از مهمترین محصولات حیوانی که وگن‌ها از مصرفشان خودداری می‌کنند می‌توان انواع گوشت (گوشت قرمز، مرغ، آبزیان و...)، لبنیات، تخم‌مرغ، عسل، ابریشم، چرم، خز، و... را نام برد و نیز محصولاتی که در آنها از فراورده‌های حیوانی (مانند ژلاتین) استفاده شده است.

مسائل اخلاقی[ویرایش]

پرسش اساسی این است: آیا انسان حق کشتار و استفاده از حیوانات را دارد؟ افرادی که به دلایل اخلاقی روش زندگی وگان را انتخاب می‌کنند پاسخشان به این سؤال منفی است. همچنین افرادی چون «تام رگان» یا «گری فرانسیون» مخالف بهره‌کشی و کشتار حیوانات هستند.

تندرستی[ویرایش]

بر طبق گفته‌ٔ «انجمن تغذیه‌ٔ آمریکا» (ADA) می‌توان با یک رژیم صحیح وگان در تمامی دوران زندگی سالم بود و از آن در پیشگیری و درمان بیماری‌های خاص کمک جست. ولی پیشنهاد می‌شود افراد وگان در امر رساندن کلسیم، ید، آهن، روی، و ویتامین‌های B۱۲ و D به بدن خود دقت کافی داشته باشند.[۵]

گرسنگی جهانی[ویرایش]

در حال حاضر نزدیک به یک میلیارد انسان در جهان گرسنه هستند.[۶] این در حالی است که انسان برای تولید گوشت، مقدار زیادی از گیاهان را به مصرف غذای دام می‌رساند و این غذا صرف رشد و حرکت و... دام‌ها می‌شود. به عنوان نمونه برای تولید یک کیلوگرم گوشت به ۱۶ کیلوگرم غلات نیاز است.[۷]

محیط زیست[ویرایش]

در سال ۲۰۰۶ گزارشی با عنوان «سایه بلند احشام» توسط «سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد» (فائو) به طور گسترده پخش گردید. این گزارش تخمین زد که پرورش دام‌ها (گاو، بوفالو، گوسفند، بز، خوک، و ماکیان) جهت استفاده‌ٔ بشر، عامل ایجاد ۱۸٪ از آلاینده‌ها و گازهای گلخانه‌ای است،[۸] اما بر اساس تحقیقی که در سال ۲۰۰۹ توسط مؤسسه‌ٔ «ورلد واچ» انتشار یافت مشخص شد که حداقل ۵۱٪ از احشام و تغییرات آب و هوایی توسط دامداری‌ها تولید می‌شود.[۹]

پانویس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

  • حقوق حیوانات
  • گیاه‌خواری
  • [احشام و تغییرات آب و هواییhttp://vegankind.ir/index.php/component/k2/item/282-%D8%A7%D8%AD%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D9%88-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-livestock-and-climate-change]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Veganism»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۸ مارس ۲۰۱۰).
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ وگنیسم موجود است.