جان ماکسول کوتسی

جان مکسول کوتزی (کوتسی/کوتسیا)
زادروز	۹ فوریه ۱۹۴۰ کیپ تاون، آفریقای جنوبی.
ملیت	آفریقای جنوبی
پیشه	نویسنده

جان مَکسول کوتزی (John Maxwell Coetzee) [جی.ام. کوتزی] نویسندهٔ هلندی‌تبار اهل آفریقای جنوبی و برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۳ میلادی است.

زندگی‌نامه

جی.ام.کوتزی در تاریخ ۹ فوریهٔ ۱۹۴۰ میلادی در کیپ تاون آفریقای جنوبی زاده شد. پدر او حقوق‌دان و مادرش آموزگار بود. وی در سال ۱۹۵۷ به دانش‌گاه کیپ تاون وارد شد و به تحصیل زبان انگلیسی و ریاضیات پرداخت. سپس، در سال ۱۹۶۰ مدرک کارشناسی ادبیات، و در ۱۹۶۱ کارشناسی ریاضیات‌اش را دریافت کرد.

او بین سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۵ در لندن به‌عنوان برنامه‌نویس کامپیوتر برای شرکت آی. بی. ام. کار می‌کرد و همزمان، روی پایان‌نامه‌اش که دربارهٔ رمان‌نویس انگلیسی، فورد مدوکس فورد بود به پژوهش می‌پرداخت.

کوتزی در سال ۱۹۶۳ با فیلیپا جابر (Philippa Jubber) (۱۹۹۱-۱۹۳۹) ازدواج کرد. حاصل ازدواج آن‌ها دو فرزند به نام‌های نیکُلاس (۱۹۸۹-۱۹۶۶) و گیزلا (Gisela) (متولد ۱۹۶۸) بود.

وی در سال ۱۹۶۵ دورهٔ آموزش دکترای خود را در رشتهٔ زبان‌شناسی در دانشگاه تگزاس در آستین آغاز، و در ۱۹۶۸ مدرک دکترایش را در رشته‌های زبان انگلیسی، زبان‌شناسی و زبان‌های آلمانی دریافت کرد. موضوع پایان‌نامهٔ دورهٔ دکترای او کارهای اولیهٔ ساموئل بکت اندیشمند و نویسندهٔ شهیر ایرلندی بود که تحتِ تاثیر سبک نگارشی‌اش قرار گرفته بود[۱].

اولین اثر داستانی کوتزی، سرزمین‌های گرگ‌ومیش در سال ۱۹۷۴ منتشر شد، که مشتمل بر دو داستان جداگانه («پروژهٔ ویتنام» و «حکایتِ یاکوبوس کوتزی») با مضمونی مشترک بود و او را به‌عنوان یک نویسندهٔ قدرتمند سبک ادبیات پسااستعماری مطرح ساخت. پس از آن، در سال ۱۹۷۷، رمان در مرکز (قلب) کشور منتشر شد، و جایزهٔ اول ادبی افریقای جنوبی (CNA Prize) را برای وی به ارمغان آورد. در انتظار بربرها در سال ۱۹۸۰ منتشر شد و در مجموعهٔ «آثار بزرگ قرن بیستم» انتشارات پنگوئن جای گرفت. رُمان بعدی کوتزی، زندگی و زمانهٔ مایکل ک نام دارد که در ۱۹۸۳ به چاپ رسید و در همان سال جایزهٔ ادبی بوکر را از آن خود ساخت. فو که در ۱۹۸۶ منتشر شد، حول محور طرح داستانی رابینسون کروزوئه ساخته‌وپرداخته شده‌است، و عصر آهن (۱۹۹۰) که جزو عامه‌پسندترین کتاب‌های اوست، در ساندی اکسپرس به‌عنوان کتاب سال معرفی شد؛ او در این اثر خود تصویری تراژیک از اوضاع سیاسی و اجتماعیِ کشوری ویران شده توسط نژادپرستی و خشونت ارائه می‌کند. ارباب پترزبورگ (۱۹۹۴) گرچه داستانی خیالی است، اما شخصیت اول آن فیودور داستایُفسکی، اندیشمند و نویسندهٔ نامدار روس است. این اثر قدرتمند و ژرف در سال ۱۹۹۵ جایزهٔ داستان‌سرایی بین‌المللی آیریش‌تایمز را از آن خود کرد...

کوتزی در سال ۲۰۰۲ به استرالیا مهاجرت کرد و هم‌اکنون استاد پژوهشگر افتخاری در دانشگاه آدلاید است.

علاوه بر جایزهٔ نوبل ۲۰۰۳ که به پاس مجموعهٔ فعالیت‌های ادبی‌اش به وی اعطاء شد، تاکنون یازده جایزهٔ ادبی دیگر نیز به آثار او تعلق گرفته‌است که مهم‌ترین‌شان از این قرارند: جایزهٔ CAN، جایزهٔ اول ادبی آفریقای جنوبی (سه بار)، جایزهٔ بوکر (دو بار، به خاطر کتاب زندگی و زمانه مایکل ک)، جایزهٔ فمینا برای رمان خارجی (به خاطر کتاب زندگی و زمانه مایکل ک)، جایزهٔ اورشلیم، جایزهٔ ادبی لانان، جایزهٔ بین‌المللی رمان از نشریهٔ آیریش تایمز و جایزهٔ نویسندگان کشورهای مشترک المنافع^{[نیازمند منبع]}.

شخصیت و رفتار

کوتزی گیاه‌خوار است، عاشق دوچرخه‌سواری است و لب به مشروبات الکلی نمی‌زند.^{[نیازمند منبع]}

کوتزی مردی گوشه‌گیر و آرام است و به‌ندرت با رسانه‌های گروهی ارتباط می‌گیرد و اگر لازم بداند، ترجیح می‌دهد از طریق پُستِ الکترونیکی (ایمیل) باشد. او برای دریافت دو جایزهٔ بوکر شخصاً به لندن نرفت و در سال ۲۰۰۳ هم پس ازاعلام برنده شدن نوبل حاضر به مصاحبه با خبرنگاران نشد. او در جایی نوشته‌است، «راه سومی میان حرف زدن و سکوت کردن وجود دارد، و آن ادبیات است. زبانی که من با آن سخن می‌گویم مناسب نوشتن است، نه گفت‌وشنود»^{[نیازمند منبع]}.

داستان و رُمان

• ۱۹۷۴- سرزمین‌های گرگ‌ومیش Dusklands
• ۱۹۷۷- در مرکز (قلب) کشور In the heart the Country
• ۱۹۸۰- در انتظار بربرها Waiting For The Barbarians
• ۱۹۸۳- زندگی و زمانهٔ مایکل ک Life & Times of Michael K
• ۱۹۸۶- دشمن (فو) Foe
• ۱۹۹۰- عصر آهن Age of Iron
• ۱۹۹۴- ارباب (خداوند) پترزبورگ The Master Of Peterzburg
• ۱۹۹۹- زندگی جانوران The Lives of Animals
• ۱۹۹۹- بدنامی Disgrace
• ۲۰۰۳- الیزابت کاستلو Elizabeth Costello
• ۲۰۰۵- مرد تنبل (کودن) Slow man
• ۲۰۰۷- خاطرات سال بد Diary of a Bad Year

خودسرگذشت‌نامهٔ داستانی

• ۱۹۹۷- دوران کودکی Boyhood
• ۱۹۹۹- دوران جوانی Youth
• ۲۰۰۹- فصل تابستان Summertime
• ۲۰۱۱- نماهایی از زندگی شهرستانی Scenes from Provincial Life

آثار ترجمه شده به فارسی

• آقای فو، الناز ایمانی، نشر امیرکبیر - تهران (۱۳۹۰)
• یادداشت‌های سال بد، حمید یزدان‌پناه، نشر افراز - تهران (۱۳۸۹)
• سرزمین‌های گرگ‌ومیش، محسن کاس‌نژاد، نشر بیدگل - تهران (۱۳۸۸)
• الیزابت کاستلو، حمید یزدان‌پناه، نشر علم - تهران (۱۳۸۸)
• در انتظار بربرها، محسن مینوخرد، نشر مرکز - تهران (۱۳۸۶)
• عصر آهن، جلال رجبیان، نشر کاکتوس - تهران (۱۳۸۵)
• ننگ، بهروز مشیری، نشر قصّه - تهران (۱۳۸۵)
• روزگار آقای مایکل ک، ندا رهنورد حق، نشر نگار و نیما (نگیما)- تهران (1385)
• در انتظار بربرها، فریده بیلغ (اسدی مقدم)، نشر پلک - تهران (۱۳۸۴)
• زندگی و زمانهٔ مایکل ک، مینو مشیری، فرهنگ نشر نو - تهران (۱۳۸3)
• زندگی و زمانه مایکل ک، آناهیتا تدین، نشر روزگار - تهران (1384)
• در ان‍ت‍ظار ب‍رب‍ره‍ا، ب‍ه‍روز م‍ش‍ی‍ری، نشر جیحون - تهران (۱۳۸۳)
• در انتظار بربرها، محمدرضا رضائی هنجی، نشر البرز - تهران (۱۳۸۳)
• کودکی، محسن مینوخرد، نشر قصه - تهران (۱۳۸۳)
• رسوایی، حسن بلیغ، نشر آگرا - تهران (۱۳۸۳)

مقالات فارسی دربارهٔ آثار جان مکسول کوتزی

• کوئتزی و رمان بازآموزی - نویسنده: توما رینه - ترجمه: حامد یوسف‌نژاد -دوماهنامه بخارا، ش ۵۳، تیر و مرداد ۱۳۸۵:: ص ۵۷۱ - ۵۷۳
• پسااستعمارگرایی و سیاست ترجمه: دربارهٔ سرزمین‌های گرگ‌ومیش - نویسنده: حسین نمکین -روزنامه شرق، ش ۱۰۶۰، ۲۲/۶/۸۹، ص ۱۰
• م‍ن‍ش‍ی ن‍ام‍رئ‍ی زم‍ان - نویسنده: ض‍ی‍اآال‍دی‍ن ت‍راب‍ی - ک‍ل‍ک، ش ۱۴۲، (آذر ۱۳۸۲): ص ۳ ـ ۵
• همچون آینه‌یی بی‌زنگار: کوتسی، روایتگر آپارتاید- نویسنده: آلن رایدینگ، ترجمه: آرش جلال منش - روزنامه اعتماد، ۱۴/۱۲/۸۶
• شهردار در انتظار بربرها قطره قطره چکید: نقدی بر در انتظار بربرها - گزارش روزنامه اعتماد از جان مکسول کوتزی، ۷/۲/۸۷
• کوئتزی علیه کوئتزی در واقعیت و در خیال: نگاهی به کتاب «تابستان» - نویسنده: سمیرا قرایی - روزنامه فرهیختگان، ۱۷/۶/۱۳۸۸

نظرات منتقدان

صاحب نظران جان مکسول کوتزی را یک شکاک بسیار دقیق می‌نامند که بی رحمانه از منطق سفاک و اصول اخلاقی سطحی و بزک کردهٔ تمدن انتقاد می‌کند. منتقدان سبک پاکیزه و جمع و جورش را نمایانگر نحوه زندگی پارسایانه او می‌دانند. منتقدان همچنین وی را وارث برحق کافکا می‌خوانند و آثارش را شبیه به آثار این نویسندهٔ اگزیستانسیالیست قرن بیستم چک می‌دانند.^{[نیازمند منبع]}

اقتباس‌های سینمایی و تلویزیونی

• غبار - ۱۹۸۵، Dust، (بر اساس رُمان در قلب کشور) - کارگردان: ماریون هانسل (محصول مشترکِ اسپانیا/فرانسه/بلژیک)
• زندگی جانوران - ۲۰۰۲، The Lives of Animals، (بر اساس رُمان زندگی جانوران) - کارگردان: آلکس هاروی (محصول انگلستان)
• رسوایی - ۲۰۰۸، Disgrace، (بر اساس رُمان رسوایی) - کارگردان: استیو جیکوبز (محصول مشترک استرالیا/آفریقای جنوبی)

پیوند به بیرون

• سیب گاز زده
• رادیو زمانه
• روزنامه شرق

منابع و پانویس‌ها

• زندگی و زمانه مایکل ک|پیشگفتار مترجم|ترجمهٔ مینو مشیری|فرهنگ نشرنو|چاپ=دوم|تهران|ویراستار: محمدرضا جعفری|صفحه=۹|۱۳۸۵|
• سرزمین‌های گرگ‌ومیش|ترجمهٔ محسنِ کاس‌نژاد|انتشارات بیدگل|چاپ=اول|۱۳۸۸|تهران
• سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
• صفحهٔ جی.ام.کوتزی در ویکی‌پدیای انگلیسی[۲]
• پایگاه داده‌های سینمایی اندرکشورال (IMDB)
• سرگذشت نویسنده در سایت جایزهٔ نوبل [۳]

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جان ماکسول کوتسی موجود است.