سلیمان

برای دیگر کاربردها، سلیمان (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ملکه سبا در نزد سلیمان. اثر یاکوپ تینتورتو بسال ۱۵۵۵. واقع در موزه پرادو در اسپانیا

سُلَیمان (به عبری: שְׁלֹמֹה، تلفظ: اِشلومو) نام شخصیتی تاریخی در قرآن و کتاب مقدس است. اطلاعات علمی دقیقی از وی در دست نیست و شخصیت وی بیشتر بر پایه متون دینی شناخته می‌شود.

نام سلیمان در زبان‌های سامی به معنای «آشتی» است (هم‌ریشه با سلام عربی) و در کتاب عهد عتیق (تَنَخ) از او با نام جدیدیه هم یاد شده‌است.

روایات یهودی

طبق این روایات سلیمان پسر داوود و بت‌شبع است و در حدود سال ۱۰۰۰ پیش از میلاد متولد گشت. وی مقتدرترین و ثروتمندترین پادشاه اسرائیل و از قبیله یهودا بوده‌است. که در سال‌های ۹۷۰ ق. م تا ۹۲۸ ق. م به عنوان سومین پادشاه پس از ایجاد اتحاد بین اقوام ۱۲گانه بنی‌اسرائیل بر این سرزمین حکومت می‌کرده.

سلیمان همچنین سازنده معبد معروف بنی اسرائیل است که به «هیکل» معروف گردید. این معبد که به باور یهودیان دستور خدا و به اصرار بنی اسرائیل ساخته شد، در زمان حمله بخت‌النصر پادشاه بابل غارت و تخریب گردید و دوباره با رهایی یهودیان از اسارت توسط کوروش بزرگ و بازگشتشان به اورشلیم، بازسازی شد. پرستشگاه «هیکل» بنا بر روایت انجیل تا سده‌های آغازین انتشار مسیحیت همچنان پا بر جا ماند و از مکانهای زیارتی یهودیان به شمار می‌رفت. محل پرستشگاه بازسازی شده، در قسمت جنوبی و جدا از محل بنای مسجد الاقصی در فلسطین امروز می‌باشد.

پس از ظهور «اسلام»، محمد پیامبر مسلمانان در ابتدا مسجد الاقصی را به عنوان قبله مسلمانان معرفی کرد اما با گسترش اسلام، پس از چندی به فرمان او قبله مسلمانان تغییر کرد و مسلمانان اکنون به سوی کعبه نماز می‌گذارند. به اعتقاد برخی مورخان، از آنجا که یهودیان بر اساس رسوم خود، عبادت خود را به سوی «هیکل» انجام می‌دادند؛ این رسم در میان مسلمانان باب گردید.^{[نیازمند منبع]}

روایات اسلامی

طبق این داستان‌ها سلیمان پیامبری توانا و ثروتمند بوده که در سال‌های دور بر سرزمینی که محل آن مشخص نیست حکومت می‌کرده‌است. همچنین در قرآن آمده‌است که «او زبان پرندگان و حیوانات را می‌دانسته و بادها به تسخیر او بوده‌اند.» در داستان‌های اسلامی گفته می‌شود که بر روی انگشتری که سلیمان به دست داشته اسم اعظم نوشته شده بود. در متون داستانی آمده که قصر او به قدری زیبا و با شکوه و دارای درخشش و تلالو بود که زمانی که ملکه قوم سبا (بلقیس) آن را دید، تصور کرد که آب بر روی زمین ریخته و دامن خود را بالا گرفت و بعد از دیدن این همه شکوه و جلال به خدای یکتای دین‌های ابراهیمی ایمان آورد. همچنین طبق آیه ۱۰۲ سوره بقره سلیمان هرگز کافر نشد. بر اساس روایات اسلامی سلیمان با اجنه در ارتباط بوده و اجنه به او در ساختن قصرش کمک بسیاری کردند.

مرگ

سلیمان در جلوی قصر خود، بر عصایی تکیه کرده بود و بر همان جا درگذشت، و مرگ او زمانی برای مردم معلوم شد که موریانه عصای او را خورد و وی به زمین افتاد.

جانشینی

بر طبق روایات اسلامی و بعضی از روایات یهودی، سلیمان در سیزده سالگی به جانشینی پدرش داوود برگزیده شد. سبب جانشینی او را قضاوتش در مورد دو مرد بر می‌شمرند که به درستی انجام شد.

قرآن

در سورهٔ انبیا در قرآن، دربارهٔ قضاوت سلیمان میان دو تن سخن به میان آمده است. یکی از آنها صاحب زمین کشاورزی و دیگری دامدار و صاحب گوسفندان می‌باشد. کشاورز برای دادخواهی به داوود مراجعه می‌کند و ادعا می‌کند که گوسفندان مرد دامدار کشت او را خورده‌اند و به محصول او خسارت زده‌اند. داوود، قضاوت را به عهدهٔ سلیمان می‌گذارد. به موجب حکم سلیمان، مرد دامدار یک سال گوسفندان خود را در اختیار مرد کشاورز قرار دهد تا از پشم و شیر آنها استفاده کند و کشاورز زمین خود را یک سال در خدمت مرد دامدار می‌گذارد، تا بدین ترتیب میان آنها قرضی به یکدیگر وجود نداشته باشد.

جستارهای وابسته

• تاریخ قوم بنی‌اسرائیل
• قبیله بنی اسرائیل
• سلطنت سلیمان
• شیطان‌های غواص
• بعل
• بعل پرستی
• گوساله سامری
• کتاب پادشاهان
• تنخ

منابع

• قرآن کریم، سوره نمل
• شهبازی، عبدالله. «آغاز و پایان بنی‌اسرائیل». بازبینی‌شده در ۱۳۸۶/۰۲/۲۹. 
• ویکی‌پدیای انگلیسی، ۱۷ ژانویه ۲۰۰۷.
• کتاب مقدس/ترجمه قدیم