صحرای عرفات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
روز دوم حج (نهم ذیحجه) سرزمین عرفات مکه
صحرای عرفات
کوه عرفات در زمان حج

عرفات نام صحرایی است وسیع و هموار، در دامنه کوهی به نام جبل الرحمه که در جنوب شرقی مکه مابین ثویه و عرنه، نمره تا ذی المجاز قرار دارد. طول تقریبی این صحرا دوازده کیلومتر و عرض آن ۵٫۶ کیلومتر است. عرفات در ۲۱ کیلومتری مکه واقع شده و بخش عمده آن از حرم خارج می‌باشد. [۱] صحرای عرفات یا کوه عرفات محلی خارج از مکه‌است که حجاج در روز دوم حج در آن محل گرد هم میایند.

وجه تسمیه[ویرایش]

در وجه تسمیه آن اقوال مختلفی وجود دارد:

برخی آن را جمع «عرفه» و به معنی کوه و بلندی ذکر کرده‌اند، بعضی آن را از عرفان، شناخت و معرفت دانسته و برای چنین نامگذاری نیز ریشه‌های تاریخی قائل شده‌اند. از جمله آن که آدم و حوا پس از هبوط به زمین و بعد از جدایی طولانی در این صحرا به یکدیگر رسیده و با هم آشنا شده‌اند. عده‌ای نیز گفته‌اند عرفات (به معنای آشنایی) به آن علت است که ابراهیم در این جا توسط جبرئیل با مناسک خود آشنا شد و به آنها عارف شد.

در حدیثی از جعفر صادق نقل شده که در وجه تسمیه عرفات فرمود: جبرئیل روز عرفه بر ابراهیم فرود آمد و به او گفت: به گناهانت اعتراف کن و مناسک را بشناس و لذا چون او اعتراف کرد آنجا را عرفات نامیدند.

وقوف[ویرایش]

وقوف در عرفات نه تنها یکی از ارکان اصلی مناسک حج است و حج بدون عرفه حج نیست، بلکه این وقوف دارای فضائل بسیار ارزشمندی است. تمام زائران خانه خدا در روز نهم ذی الحجه به این سرزمین مقدس می‌آیند و در آن وقوف می‌کنند.

پیامبر اسلام در روز عرفه، در «نمره» نزدیکی عرفات، کنار سنگ بزرگی فرود می‌آمدند. این سنگ، صخره‌ای در سمت راست عرفات بود و بعدها در مکان مورد نظر «مسجد نمره» ساخته شد. در منایع تاریخی آمده‌است که محل وقوف رسول خدا همان محل وقوف ابراهیم بوده‌است. قبیله قریش در دوران جاهلی و آغاز اسلام در عرفات وقوف نمی‌کردند، زیرا معتقد بودند اهل حرم هستند و باید بر خلاف سایر مردم در داخل حرم وقوف یابند، ولی خداوند دستور داد که همه باید در عرفات وقوف پیدا کنند.

در قرآن نیز نام این سرزمین ذکر شده‌است: «... فاذا افضتم من عرفات فاذکروالله عند مشعرالحرام؛ و هرگاه از عرفات برگشتید، خداوند را در مشعرالحرام یاد کنید». (بقره: ۱۹۸)

حجةالوداع محمد[ویرایش]

در سال دهم هجری که پیامبر آخرین حج خود را موسوم به حجه الوداع را انجام داد، در سرزمین عرفات برای مسلمانان خطبه‌ای بسیار مهم ایراد فرمود که منشور حقوق بین‌المللی اسلام نام گرفته‌است. در این خطبه، آن حضرت برای آخرین بار بر تمامی ارزشهای جاهلی خط بطان کشیدند و خون‌های جاهلی را تمام شده و سنت‌های گذشته را مطرود ساخت.

حجةالوداع نوه پیامبر[ویرایش]

حسین هنگامی که از مدینه به سوی مکه حرکت کرد، در روز عرفه در همین سرزمین دعایی خواند که سرشار از مضامین توحیدی بسیار عالی است. این دعا به دعای حسین بن علی یا دعای عرفه در روز عرفه مشهور است.

شایسته‌است کسی که در سرزمین عرفات به سر می‌برد، از جبل‌الرحمه بالا رفته و دعای خاص آن را بخواند. حسین بن علی در قسمت چپ آن کوه، رو به کعبه ایستاد و آن دعای معروف را خواند. راز و سرّ بالا رفتن از جبل الرحمه، این است که انسان بداند خداوند متعال برای هر زن و مرد مؤمن و رئوف و رحیم است. بالای جبل‌الرحمه رفتن، آدمی را به این سر و راز و رمز، آشنا و عارف می‌کند که خداوند متعال، بر مرد و زن با ایمان و مسلمان رحمت و ولایت خاصی دارد.

منابع[ویرایش]