آنوسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آنوسی یا آنوسیم، (به عبری: אנוסים)، در عبری جمع «آنوس» (عبری:אָנוּס) یا به صورت مونت آنوسه (عبری: אָנוּסָה) و به معنی «مجبور شدگان» است. در شرع یهودی (هلاخا)، کلمه‌ای حقوقی است که به یهودیانی که مجبور به ترک غیر اختیاری آئین یهودیت شده‌اند ولی همهٔ تلاش خود را می‌کنند تا در شرایط اجبار به آیین یهودی خود پایبند باشند، اطلاق می‌شود. این واژه از اصطلاح عوره بانس ( עבירה באונס‎) در تلمود به معنی "گناه اجباری" گرفته شده است. آنوسیم در تضاد با مشومد (عبری: מְשֻׁמָּד) به معنی فردی که با اختیار خود یهودیت را ترک کرده است میباشد.

در فقه یهودی[ویرایش]

فقه یهودی یا هلاخا سه نوع فردی را که دین یهودیت را ترک کرده باشند ذکر میکند :

  • آنوسیم (عبری: אֲנוּסִים) فردی که به واسطه زور و نه اختیار خویش از دین یهودیت خارج شده و تمامی تلاش خود را برای اجرای قوانین یهودی به صورت مخفیانه میکند.
  • مین (عبری:מין) به معنی فردی یهودی که دین یهودیت را ترک کرده و خدا را انکار میکند.
  • مشومد (عبری: מְשֻׁמָּד) فردی که به دین یهودیت کافر شده است و به صورت عامدانه به مقابله با دین یهودیت و قوانین آن میپردازد.

تاریخچه استفاده در متون یهودی[ویرایش]

اولین اشاره ها به آنوسی در قرن ۱۱ میلادی و گرایش اجباری یهودیان اشکنازی در آلمان ذکر شده است. رشی، که یک حاخام فرانسوی بود در این زمان در مورد مساله آنوسیم مطالبی را نوشته است. چندین قرن بعد یهودیان اسپانیا بعد از اینکه مسیحیان کاتولیک موفق به بازپس گرفتن اسپانیا شدند به صورت ظاهری مسیحی شده و در خفی به یهودیت ادامه دادند. از این زمان استفاده از واژه آنوسیم در بین متون یهودی شدت یافت. یک نمونه گروه آنوسی معروف دیگر یهودیان مشهد در ایران هستند که پس از واقعه الله‌داد مجبور به ترک اجباری دین یهودیت شدند. لغات دیگری که در متون غیرمذهبی یهودی برای اطلاق به این گروه افراد وجود دارد عبارت است از :کانورسو (به معنی کسی که به دین مسیحیت گرویده باشد)، مسیحی جدید (در اسپانیایی و پرتغالی)، یهودی مخفی و مارانو (به معنی خوک در اسپانیایی و پرتغالی).

در یهودیت ربانی[ویرایش]

در بین حاخامها مطالب زیادی در مورد آنوسیها بیان شده است. کسی که به صورت اختیاری دین یهودی را ترک کند در زمره مشومد قرار میگیرد. مشومد هنوز هم به عنوان یهودی محسوب میشود ولیکن نمیتواند از تمامی مزایای یهودی بودن استفاده کند. ولیکن آنوسیم به صورت کامل یهودی محسوب شده و برای تمامی مقاصد به عنوان یهودی محسوب میشوند. به دلیل اینکه گرویدن اولیه بر خلاف میل باطنی فرد یهودی انجام شده است، در صورتی که او تمامی تلاش خود را برای نگه داشتن شرع یهودی انجام دهد حرجی بر او نیست. از این رو این فرد به طور کامل یهودی محسوب میشود.

در گفتار بزرگان دین یهود[ویرایش]

حاخام سعدیا بن میمون ابن درتان که یکی از حاخامهای معروف سفاردی بود در قرن ۱۵ نوشته است:

قطعا، وقتی مساله نژاد مطرح میشود تمامی فرزندان اسرائیل برادرند. ما همه فرزندان یک پدر هستیم، چه یاغیان (رشائیم) و دزدان، کافران (مشومدیم) ، مجبور شدگان (آنوسیم) و پخش کنندگان (گریم) همه از اهل بیت یعقوب هستند. همه اسرائیلی میباشند. حتی اگر خدا را ترک کنند و او را انکار کنند، قانون او را بشکنند، آن قانون همیشه بر روی شانه هایشان است و هیچوقت از آنها جدا نمیشود.

حاخام موسی ابن میمون در میشنا توراه بخش سفر شوفتیم نوشته است :

ولیکن فرزندان و نوادگان (یهودیان یاغی) که پدران خود را گمراه کردند ... و در دید آنها مانند فرزندانی هستند که توسط جنتیلها مورداسارت قرار گرفته باشند و در قوانین و سنتهای آنان باشند، وضعیت آنان وضعیت آنوس است با اینکه او بعدا میفهمد که یهودی بوده است، با یهودیان معاشرت میکند و قوانین آنان را رعایت میکند وضعیت او وضعیت آنوسی است زیرا تحت قوانین نادرست پدرانش بزرگ شده است... از این رو باید تلاش کنیم که او را توبه کننده به یهودیت بازگردانیم و با آنان دوستانه برخورد کنیم که آنان به منبع قدرت اصلی که توراه است بازگردند

در ایران[ویرایش]

معروفترین گروه آنوسی در بین ایرانیان افرادی هستند که پس از واقعه الله‌داد در مشهد به زور مسلمان شدند.[۱][۲] اخیراً توسط کسانی چون مهدی خزعلی و عبدالله شهبازی، افرادی چون محمود احمدی نژاد، مصباح یزدی، حسین شریعتمداری، محمد علی رامین، اسفندیار رحیم مشائی، آیت‌الله حائری شیرازی داماد آیت‌الله خزعلی و روح الله حسینیان متهم شدند که آنوسی یا یهودی مخفی هستند. سعید امامی از عوامل اصلی قتل‌های زنجیره ای و معاون امنیت وزارت اطلاعات و حبیب الله عسگراولادی مسلمان رئیس سابق حزب موتلفه اسلامی از جمله شناخته شده‌ترین یهودیان مخفی در ایران هستند.[۳][پیوند مرده][۴] [۲]۵

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Anusim»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۵ مهر ۱۳۹۳).