واژه فِرعَون لقبی است که در دوره متأخر برای نام بردن از فرمانروایان سلسلههای مصر باستان بهکار میرود. هر چند، از نظر تاریخی، فرعون فقط در طی پادشاهی نوین مصر، به ویژه در میانه دودمان هجدهم مصر، پس از سلطنت حتچپسوت به عنوان یک لقب برای پادشاهان مورد استفاده قرار گرفت. فرعون مدیر ارشد، رییس ارتش، و فرمانروای کل مصر تلقی میشده است. او همچنین پسر رع به شمار میآمده. واژه فرعون از ریشه قبطی «پِرآ» به معنای «خانهٔ بزرگ» است؛ اشارهای به این واقعیت که فرعونها خود را پناهگاه مردم میدانستند و برای خود کاخهای بزرگ پادشاهی داشتند.[۱] با آنکه در اصل این واژه اشاره به کاخ پادشاهی فرمانروا میکرد، تا هنگام توتمس سوم (۱۴۲۵ - ۱۴۷۹ پ. م.) در پادشاهی نوین، دیگر به عنوان نامی برای شخص فرمانروا به کار گرفته میشد.[۲]
نخستین شخصی که در تاریخ مصر باستان به نام فرعون مشهور است، شخصی است به نام پادشاه عقرب که نام اصلی وی مشخص نیست؛ ولی در نقشی که از او روی یک گرز سنگی وجود دارد، عقربی روبروی صورت او دیده میشود و به این دلیل او را به این نام میخوانند. از فراعنهٔ مصر میتوان خوفو، خفرع، منکورع، رامسس دوم، آخناتون، توتآنخآمون، شهبانو حتچپسوت، و توتمس سوم را نام برد. در میان تمامی این فراعنه، خوفو، خفرع و منکورع به خاطر ساختن اهرام ثلاثه، توتموس سوم و رامسس دوم به خاطر قدرت بیش از حد در اداره کشور و کشورگشایی، آخناتون به خاطر مخالفت و ضدیت با تمام عقاید فراعنه گذشته و ساختن شهر آخن آتون (افق آتون) به همین منظور و توتآنخآمون به خاطر مرگ عجیبش در سن هیجده سالگی و گنجینه دستنخوردهٔ مقبره خود بیش از بقیه فراعنه شهرت دارند.
فرعون در قرآن[ویرایش]
در قرآن از فرمانروای زمان موسی در مصر، با عنوان فرعون یاد شده است؛ ولی از فرمانروای زمان یوسف در مصر، با عنوان پادشاه(مَلِک) یاد شده است. بسیاری از مورخان اسلامی باور دارند که رامسس دوم فرعون همعصر موسی بودهاست. از جمله محمد بیومی مهران، استاد برجسته دانشگاه اسکندریه، در مقالهاش پس از بررسی نظرات و دلایل پژوهشگران مختلف، «رامسس دوم» را یکی از فرعونهای معاصر موسی میداند.[۳]
- ↑ اردشیر خدادادیان. تاریخ مصر باستان. تهران: سخن. 24. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۷۲-۳۵۰-۷.
- ↑ Redmount, Carol A. (۱۹۹۸). The Oxford History of the Biblical World. Oxford University Press. 89-90.
- ↑ او همهٔ این دیدگاهها و قرائن و شواهدی که به پشتوانه این نظریات بیان گشته است را مشروحا مطرح نموده و سپس به نقد میگذارد و در نقد و نفی این دیدگاهها افزون برانچه خود ارائه نموده از دیدگاههای دیگر پژوهشگران – عموما غربی – نیز مدد جسته است. بر پایه برخی از یافتههای باستان شناسی، دیدگاههایی که یکی از فرعونهای پیش از رامسس دوم، بعنوان فرعون معاصر با موسی گمان زده شده را یکسره بی اساس کرده است. در پایان دکتر بیومی مهران دیدگاهی که «رامسس دوم» و «مرنپتاح» را فرعونهای معاصر موسی میداند درست ترین دیدگاه میشمارد. (مقالات دکتر بیومی مهران)
|
|
|
| اسطورهشناسی |
|
|
|
| ایزدان |
|
|
| شیاطین |
|
|
| کتاب ها |
|
|
| اعتقادات |
|
|
| موجودات اسطورهای |
|
|
شخصیّتها و اَعلامِ قرآنی |
|
| شکلهای حیات فراانسانی |
|
|
| پیامبران و فرستادگان الهی |
|
پیامبرانِ نام بُرده شده
|
|
|
|
پیامبران اشاره شده
|
|
|
|
| افراد نیک (پیش از اسلام) |
|
افراد نیک نامبُردهشده
|
|
|
|
افراد نیک اشارهشده
|
|
|
|
| دیگر افراد (پیش از اسلام) |
|
دیگر افراد نامبُردهشده
|
|
|
|
دیگر افراد اشارهشده
|
|
|
|
| افراد نامبُردهشده (پساز اسلام) |
|
|
| منسوبان پیامبران |
|
منسوبانِنیکِتصریحشده
|
|
|
|
منسوبانِنیکِتصریحنشده
|
|
|
|
دیگر منسوبان
|
|
|
|
| اقوام و قبایل |
|
اقواموقبایلِنامبُردهشده
|
|
|
|
اقواموقبایلِاشارهشده
|
|
|
|
| گروهها |
|
گروههای نام بُرده شده
|
|
|
|
گروههای اشاره شده
|
|
|
|
|
|
|
|
| مکانها |
|
مکانهای نام بُرده شده
|
|
|
|
مکانهای اشاره شده
|
|
|
|
مکانهای دینی
|
|
|
|
| موجودات مادی غیرانسان |
|
|
| رویدادها |
|
|
|
یادداشت: ترتیب نامها بر اساس حروف الفباست. آنچه در پرانتز جلوی هر نام آمده است، اکثراً نامها یا صفات دیگری است که در قرآن برای آن نام ذکر شده است؛ یا نسبت آن شخص.
|
|
