صهیونیسم
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
در بیطرفی این مقاله یا بخش اختلاف نظر وجود دارد. لطفاً به گفتگوهای صفحهٔ بحث مراجعه کنید. |
| ایدئولوژیهای
سیاسی-اجتماعی |
|---|
|
صهیونیسم یک جنبش قومیگرا، و سیاسی است که خواستار بازگشت همهٔ یهودیان به سرزمین مادری آنها میباشد. این سرزمین همان اسرائیل بعلاوه فلسطین کنونی است که قوم یهود از حدود ۳۲۰۰ سال پیش تا سال ۲۰۰ میلادی (که امپراتوری روم آنها را پراکنده ساخت) به همراه اقوام دیگری همچون کنعانیان و فلسطینیها در آن ساکن بودهاند.
صهیونیسم، اعتقادات یهودیان پراکنده در سرتاسر جهان را تحت شعاع قرار میدهد و آنها را ترغیب به مهاجرت به اسرائیل مینماید. به همین علت در ابتدا یهودیان با هر عقیدهای، چه چپ، چه راست، چه مذهبی و چه سکولار به این جنبش پیوستند. پس از مدتی که اختلافات عقیدتی در آنان بروز کرد صهیونیسم به شاخههای دیگری مانند «صهیونیسم مذهبی»*[۱]، «صهیونیسم سوسیال»*[۲]، و «صهیونیسم تجدیدنظر طلب»*[۳] تقسیم شد. با این حال تمام این شاخهها در عقیدهٴ پایه یعنی بازگشت یهودیان به سرزمین فلسطین و تشکیل دولت یهودی مشترکند[۱]
مخالفتهایی با صهیونیسم در موارد مختلفی چون مخالفتهای مذهبی، نحلهٔ فکری ملیگرای رقیب، و اختلاف عقیدهٔ سیاسی که این ایدئولوژی غیر اخلاقی یا غیر عملی میشمارد، بوجود آمده است.[۲]
سال ۱۹۷۴ میلادی مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اکثریت آراء، مصوبهای را به تصویب رساند که در آن صهیونیسم به عنوان شکلی از اشکال نژادپرستی معرفی شده بود. این مصوبه در پی شرط گذاری اسرائیل به حذف آن، برای شرکت در کنفرانس صلح مادرید در سال ۱۹۹۱، توسط سازمان ملل ملغی اعلام گردید. [۳] [۴]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] واژه
خود کلمهٴ «صهیونیسم» مشتق شده از «صهیون» (به عبری: ציון)، نام تپه ای در اورشلیم (که در تورات نیز به آن اشاره شده) است. ناتان برنبام*[۴]برای اولین بار این کلمه را به معنای «ملی گرایی یهودی» در ژورنال «خود-رستگاری»*[۵] به کار برد. صهیونیسم در ابتدا از مایههای مذهبی یهودیان برای اجتماع آنان در اسرائیل وام میگرفت، با این حال صهیونیسم مدرن، بیشتر جنبشی سکولار است که بنا به ادعای خودشان در پاسخ به یهودستیزیهای قرن ۱۹ در اروپا فعالیت میکند.*[۶] از زمان پایه ریزی کشور اسرائیل، کلمهٴ «صهیونیسم» عموماً به معنای پشتیبانی کردن اسرائیل به عنوان کشوری برای یهودیان به کار میرود.
[ویرایش] برقراری جنبش صهیونیسم
[ویرایش] پیشزمینهٴ تاریخی
همچنین ببینید: تاریخ قوم اسرائیل
قوم بنیاسرائیل(که خود به ۱۲ قوم تقسیم میشود) بازماندگان قبایلی هستند که ابتدا در حدود ۴۰۰۰ سال پیش در جنوب بینالنهرین ساکن بودهاند، بعد به سرزمین کنعانیان(فنیقیهایها)[۵] و سپس به مصر مهاجرت کردهاند[نیازمند منبع]. در مصر مورد ظلم و ستم قرار گرفتهاند و با ظهور موسی در حدود ۳۳۵۰ سال پیش، به دین موسی گرویدند و طی مهاجرتی معروف توسط وی دوباره به سرزمین کنعان انتقال داده شدند.[۶] این قوم در حدود ۳۰۰۰ سال پیش اولین دولت خود را در همان سرزمین بنیان نهادند.[۷][نیازمند منبع] بعدها در اثر هجوم بیگانگان و جنگهای داخلی ۱۱ قوم دیگر از بین میروند و یا به عنوان برده در قوم یهودا ادغام میشوند. افرادی را که امروزه به بنیاسرائیل منسوب میکنند، در واقع بازماندگان قوم یهودا هستند.[۸]
پس از آن نیز یهودیان جایگاه ثابتی نداشتند، در سال ۵۹۷ پ.م. که بختالنصر امپراتور بابل سرزمین یهودیه را به تصرف درآورد، بسیاری از مردمان آن را که توان کاری داشتند به اسارت به بابل برد که در آن هنگام پایتخت کلدانی محسوب میشد. سرزمین یهودیه به صورت یکی از ایالات دور افتاده امپراتوری بابل درآمد. سرانجام امپراتوری قدرتمند بابل به دست کوروش بزرگ در سال ۵۳۸ ق.م. گشوده شد. ساتراپ بابل بخشی از امپراتوری هخامنشی گردید. کورش بزرگ به یهودیان امکان داد به سرزمین خویش باز گردند، شماری از آنان به سرزمین ایران کوچ کردند.
از سال ۷۰ میلادی و پس از شکست یهودیان در شورش بزرگ*[۷] و تخریب اورشلیم توسط امپراتوری روم، و همچنین شکست دیگر در شورش بارکخبا*[۸] در سال ۱۳۵ میلادی که به پراکنده شدن یهودیان در دیگر نقاط امپراتوری منجر شد، بازگشت یهودیان به سرزمین مادری پس از حدود ۲۰۰۰ سال، همواره دغدغهٴ یهودیان سراسر دنیا[نیازمند منبع] بودهاست. به علت نتایج مصیبت بار این شورشها، چنین جنبشهای مردمی که برای بازپس گیری حاکمیت ملی و بر اساس تأثرات دینی[نیازمند منبع] به وجود آمده بودند، به جنبشهایی تبدیل شدند که در آنها توکل به مشیت الهی، با این فرض که خواست خدا بر این است که این سرزمین در نهایت به قوم برگزیده یهود برسد، جایگزین عناصر انسانی «رستگاری توسط مسیح» شدهاست. با وجود اینکه قومیگرایی یهودی در دوران باستان بیشتر جنبهٴ مذهبی داشتهاست، با این حال مطرح شدن دوبارهٴ بازگشت به سرزمین مادری در بین یهودیان را باید مدیون برپایی ایدئولوژیکی و سیاسی صهیونیسم دانست. با این حال یهودیان حتی بعد از شورش «بارکخبا» نیز در اقلیتهای کوچکی به طور مستمر در سرزمین اسرائیل و فلسطین کنونی زندگی میکردهاند و برای این حضور مدارک تاریخی زیادی وجود دارد. به عنوان مثال، تلمود اورشلیم در قرنهای پس از این شورش تالیف شدهاست. ابداع کنندهٴ «علامات مصوتهای عبری» نیز در قرن پنجم، در یکی از اجتماعات یهودی فلسطین زندگی میکردهاست.
پراکندگی آرام و تدریجی حضور یهودیان در فلسطین به علل مختلفی روی داد. از جمله شکست در شورش بارکخبا توسط آدریان (امپراتور وقت روم)، فتح فلسطین در سال ۶۰۰ میلادی توسط اعراب، جنگهای صلیبی در قرن ۱۱ و بعد از آن، و همچنین بی کفایتی امپراتوری عثمانی از قرن ۱۵ به بعد، که به واسطهٴ آن، زمین، به شدت حاصلخیزی خود را از دست داد و اقتصاد به معنای واقعی صفر شد.
[ویرایش] مهاجرت یهودیان، پس از قرنها پراکندگی
بازگشت به سرزمین مادری در بین نسلهای مختلف یهودیان پراکنده همواره موضوعی با اهمیت تلقی میشدهاست. این علاقه، مخصوصاً خود را در دعاهای «عبور»*[۹] و «یوم کیپور»*[۱۰] نشان میدهد که مطابق سنت حاوی جملهٴ «سال بعد در اورشلیم» هستند. مهاجرت به اسرائیل طبق قوانین یهود*[۱۱] همواره عملی قابل ستایش محسوب شدهاست و به عنوان یک امر الهی در بیشتر نسخههای ۶۱۳ فرمان نیز آمدهاست. با این که چنین چیزی در نسخهٴ میمونیدز*[۱۲] نیامدهاست، اما خود او در نوشتههایش ذکر میکند که بازگشت به اسرائیل برای یهودیان امری بی نهایت ضروری و مهم است*[۱۳]. از قرون وسطی و بعد از آن، تعدادی از یهودیان مشهور و بعضاً مریدان آنها به اسرائیل و فلسطین کنونی مهاجرت نمودند. از بین آنها میتوان به نامانیده*[۱۴]، یچل پاریس*[۱۵] و صدها تن از شاگردانش، یوسف کارو*[۱۶]، مناشم مندل*[۱۷] ویتبسک و ۳۰۰ تن از پیروانش، ویلنا گائن*[۱۸] و بیش از ۵۰۰ تن از شاگردانش (به همراه خانواده هایشان) اشاره نمود.
[ویرایش] صهیونیسم اولیه
پس از رنسانس فرهنگی یهودیان در قرن ۱۸ و ۱۹ میلادی که هاسکالا نامیده میشود، و در پی انقلاب فرانسه و گسترش عقاید لیبرال میان عدهای از یهودیان تازه از سلطه خارج شده، برای اولین بار طبقهای از یهودیان سکولار به وجود آمد که دارای عقاید متداولی چون عقل گرایی، رمانتیسیم و از همه مهم تر ملی گرایی بودند. یهودیانی که یهودیگری را حداقل به معنای سنتی آن کنار گذاشته بودند، هویت جدیدی به عنوان یک ملت و بر اساس مصداق اروپایی آن برای یهودیان تشیکل دادند. الهام بخش آنها در این فعالیت، فعالیتهای ملی دیگر کشورها، از قبیل یگانگی آلمانیها و ایتالیاییها، و همچنین استقلال مجارستان و لهستان بود. آنها از خود میپرسیدند[در کجا؟] که اگر ایتالیاییها مستحق داشتن سرزمین مادری و میهن هستند، چرا یهودیان نباشند؟ پیش روی جدید در جنبش صهیونیسم در سالهای ۱۸۰۰، با تلاش نمایشنامه نویس، روزنامهنگار و دیپلمات متولد آمریکا، مردخای مانوئل نوح*[۱۹] در سال ۱۸۲۰ ایجاد شد که در برقراری موطنی در گراند آیلند نیویورک*[۲۰] برای یهودیان کوشید.
[ویرایش] پرتكل بزرگان صهيون
"اگر تا به حال نوشته ای توانسته باشد تنفر توده مردم را برانگیزد، آن نوشته همین کتاب است... این کتاب در باره دروغ و افتراست." الی ویزل، برنده جایزه صلح نوبل
"پروتکل بزرگان صهیون" بدنام ترین اثر یهودستیزانه عصر مدرن است که به طرز وسیعی توزیع شده است. امروزه نیز دروغ های این کتاب در باره یهودیان- که بارها و بارها رد شده اند- همچنان بویژه از طریق اینترنت پخش میشود. افراد و گروه هایی که از "پروتکل" استفاده کرده اند، همگی هدفی مشترک را دنبال میکنند: اشاعه تنفر از یهودیان.
"پروتکل" اثری کاملاً دروغین است که به عمد نوشته شده تا یهودیان را مسبب انواع بدی ها و شرارت ها معرفی کند. پخش کنندگان این اثر ادعا میکنند که توطئه تسلط یهودیان بر جهان را مستند کرده اند. این توطئه و متهمان به رهبری آن- یا به اصطلاح "بزرگان صهیون"- هیچگاه وجود نداشته اند.
خاستگاه یک دروغ در سال 1903، بخش هایی از "پروتکل بزرگان صهیون" در یک روزنامه روسی به نام "پرچم" به صورت پاورقی منتشر شد. اما آن نسخه از "پروتکل" که باقی مانده و به چندین زبان ترجمه شده، ابتدا در سال 1905 به عنوان ضمیمه کتاب " بزرگان در حقیران: ظهور دجال و حکومت شیطان بر زمین"، به قلم نویسنده و عارف روسی، سرگئی نیلوس در روسیه منتشر شد.
هر چند که خاستگاه اصلی "پروتکل" مشخص نشده، اما مقصود از نگارش آن، ترسیم یهودیان به عنوان توطئه گران علیه حکومت است. این کتاب در 24 فصل یا پروتکل- که گفته میشود خلاصه مذاکرات ملاقات های رهبران یهودی است- به "نقشه های پنهانی" یهودیان برای حکومت بر جهان از طریق دخل و تصرف در اقتصاد، کنترل رسانه های همگانی و دامن زدن به اختلافات مذهبی پرداخته است.
پس از انقلاب سال 1917 روسیه، مهاجران ضد بلشویک "پروتکل" را به غرب آوردند. بلافاصله پس از آن، نسخه های آن در سراسر اروپا، ایالات متحده، آمریکای جنوبی و ژاپن توزیع شد. ترجمه عربی آن نیز اولین بار در سال 1920 منتشر شد.
در سال 1920، در روزنامه هنری فورد- مرد قدرتمند صنعت اتومبیل سازی- به نام "دیربورن ایندیپندنت" مجموعه ای از مقالات به چاپ رسید که تا حدودی بر اساس "پروتکل" بود. کتاب " یهود بین الملل"، که این مجموعه را در خود داشت، حداقل به 16 زبان ترجمه شد. آدولف هیتلر و یوزف گوبلز - که بعدها به مقام وزارت تبلیغات نازی ها رسید- فورد و کتاب "یهود بین الملل" را می ستودند.
افشای شیادی در سال 1921، روزنامه تایمز لندن با مدرکی قانع کننده نشان داد که "پروتکل" یک "سرقت ادبی ناشیانه" است. در تایمز تأکید شده بود که بخش عمده ای از "پروتکل" از یک هجویه سیاسی فرانسوی به نام "گفت و گوی ماکیاولی و مونتسکیو در دوزخ" نوشته موریس جولی( 1864) کپی شده که در آن هیچ نامی از یهودیان برده نشده است. سایر تحقیقات نشان داد که یک فصل از رمان پروسی "بیاریتز" (1868)، اثر هرمان گودچه نیز "الهام بخش" کتاب "پروتکل" بوده است.
دوران نازی ها آلفرد روزنبرگ، نظریه پرداز حزب نازی، هیتلر را در اوایل دهه 1920- هنگامی که مشغول شکل دادن به جهان بینی خود بود- با پروتکل آشنا کرد. هیتلر در برخی از اولین سخنرانی های خود به "پروتکل" اشاره کرد و در طول زندگی خود نیز از این افسانه که "بلشویست های یهودی" برای سلطه بر جهان دسیسه چینی میکنند، سود برد.
طی دهه های 1920 و 1930، "پروتکل بزرگان صهیون" نقشی مهم در جنگ افزار تبلیغاتی نازی ها ایفا کرد. حزب نازی دست کم 23 نسخه از "پروتکل" را بین سال های 1919 و 1939 منتشر کرد. پس از به قدرت رسیدن نازی ها در سال 1933، در بعضی از مدارس از "پروتکل" برای شستشوی مغزی دانش آموزان استفاده میشد.
افشای شیادی در سال 1935، یک دادگاه سوئیسی دو رهبر نازی را به دلیل توزیع نسخه آلمانی "پروتکل" در برن سوئیس جریمه کرد. قاضی دادگاه در طول محاکمه، "پروتکل" را "افترا آمیز"، "جعلیات بدیهی" و "مهملات مضحک" اعلام کرد.
مجلس سنای ایالات متحده با انتشار گزارشی در سال 1964،"پروتکل" را جعلی اعلام کرد. سنا مضمون پروتکل را "گنگ و نامفهوم" خواند و کسانی که "پروتکل" را "مانند دوره گردان پخش میکردند" برای استفاده از شیوه های تبلیغاتی مشابه با هیتلر مورد انتقاد قرار داد.
در سال 1933، یک دادگاه روسی حکم داد که سازمان راست افراطی ناسیونالیست "پامیات" با انتشار "پروتکل" به عملی یهودستیزانه دست یازییده است.
به رغم اینکه "پروتکل" بارها جعلی شناخته شده است، اما همچنان مؤثرترین متن یهودستیزانه صد سال اخیر به شمار میرود و نظر افراد و گروه های مختلف یهودستیز را به خود جلب میکند.
"پروتکل" در زمان حاضر بر اساس "گزارش یهود ستیزی جهانی" (2004) وزارت امور خارجه ایالات متحده، "هدف آشکار [پروتکل] برانگیختن تنفر از یهودیان و اسرائیل است."
در ایالات متحده و اروپا، نئونازی ها، طرفداران برتری نژاد سفید وهمچنین انکار کنندگان هولوکاست "پروتکل" را تأیید و توزیع میکنند. کتاب هایی که بر اساس "پروتکل" نگاشته شده اند در سراسر دنیا، حتی در کشورهایی چون ژاپن که به ندرت یهودی یافت میشود، در دسترس قرار دارند.
بسیاری از کتاب های درسی در جهان عرب و اسلام، "پروتکل" را به عنوان حقیقت تدریس میکنند. تعداد بی شماری از سخنرانی های سیاسی، سر مقاله ها و حتی کارتون های کودکان از پروتکل گرفته شده اند. در سال 2002، تلویزیون دولتی مصر یک مجموعه کوتاه تلویزیونی را که طبق"پروتکل" ساخته شده بود، پخش کرد و وزارت امور خارجه ایالات متحده این عمل را محکوم کرد. سازمان فلسطینی حماس در توجیه اعمال تروریستی خود علیه شهروندان اسرائیلی تا حدودی از "پروتکل" استفاده میکند.
اینترنت به طرز قابل ملاحظه ای موجب افزایش دسترسی به "پروتکل" شده است. با وجود آنکه بسیاری از وب سایت ها جعلی بودن "پروتکل" را افشا میکنند، اینترنت موجب تسهیل اشاعه نفرت از یهودیان از طریق "پروتکل" شده است. در حال حاضر، با یک جست و جوی معمولی در اینترنت میتوان صدها هزار سایت یافت که "پروتکل" را اشاعه میدهند، می فروشند، یا آن را به بحث می گذارند و یا اینکه ساختگی بودن آن را افشا میکنند.
[ویرایش] برخواستن صهیونیسم سیاسی مدرن
تا قبل از سال ۱۸۹۰ نیز یهودیان تلاشهای زیادی در بر قراری منطقهای یهودی نشین در سرزمین فلسطین که در قرن ۱۹ بخشی از امپراتوری عثمانی به شمار میرفت انجام داده بودند. در آن سالها ۵۲۰۰۰۰ نفر در این منطقه (اکثراً مسلمان و مسیحیان عرب) ساکن بودهاند و ۲۰ تا ۲۵ هزار نفر از این مقدار را نیز یهودیان تشکیل میدادند. قابل ذکر است در زمان شکلگیری اولیه صهیونیسم مدرن نظریههای دیگری برای تشکیل کشور یهودی در کشورهای دیگری همچون آرژانتین نیز شد که در نهایت منتفی گشت.
[ویرایش] یهودیان مخالف صهیونیسم
برخی خاخامهای یهودی با جنبش صهیونیزم مخالفند. از جمله افراد زیر:
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] پیوند به بیرون
[ویرایش] پانویس
- ↑ A Definition of Zionism
- ↑ نوام چامسکی، The Chomsky Reader
- ↑ راکان المجالی (در تاریخ ۲۰۰۷/۰۲/۲۴). سازمان ملل و نژادپرستی اسرائیل. روزنامه الدستور، اردن. بازدید در تاریخ ۲۰۰۷/۰۵/۱۴.
- ↑ ELIMINATION F ALL FORMS OF RACIAL DISCRIMINATION. مجمع عمومی سازمان ملل متحد(United Nations General Assembly) (در تاریخ 1975/09/10). بازدید در تاریخ 2007/06/30.
- ↑ شامل اسرائیل و فلسطین فعلی
- ↑ درباره زمان مهاجرت بنیاسرائیل از مصر به کنعان و دشواریهای یافتن یک زمان دقیق برای آن بنگرید به: H. H. Ben-Sasson (ed.). «A History of the Jewish People». Harvard University Press. ۱۹۷۶.صص ۴۰-۴۳.
- ↑ شهبازی، عبدالله. آغاز و پایان بنیاسرائیل(۱) - خاستگاه آرامی. بازدید در تاریخ ۱۳۸۶/۰۲/۲۹.
- ↑ شهبازی، عبدالله. آغاز و پایان بنیاسرائیل(۶) - يهوديان و انهدام بنياسرائيل. بازدید در تاریخ ۱۳۸۶/۰۲/۲۹.
- ↑ مصاحبه ماشاالله گلستانینژاد
۱.^ Religious Zionism
۲.^ Social Zionism
۳.^ Revisionist Zionism
۴.^ Nathan Bernbaum
۵.^ Self Emancipation, ۱۹۸۰
۶.^ صهیونیسم در مقابل یهودستیزی:
- «صهیونیستهای سیاسی، صهیونیسم را پاسخ یهودیان به یهودستیزی میدانند. آنها معتقدند که یهودیان میبایست هر چه زودتر کشور مستقلی برای خود داشته باشند تا از آزار و خطرات دیگران برای تشکلهای یهودی در امان باشند.» (Wylen, Stephen M. Settings of Silver: An Introduction to Judaism, Second Edition, Paulist Press, ۲۰۰۰, p. ۳۹۲)
- «صهیونیسم جنبش ملی یهودیان برای بازگشت به سرزمین مادری آنهاست که در پاسخ به یهودی ستیزیهای اروپای غربی و آزار و خشونت علیه آنان در اروپای شرقی به وجود آمد.»(Calaprice, Alice. The Einstein Almanac, Johns Hopkins University Press, ۲۰۰۴, p. xvi)
- «پاسخ عمده به یهودی ستیزی، ظهور صهیونیسم در اواخر قرن نوزدهم و تحت رهبری تئودور هرتزل بود.»(Matustik, Martin J. and Westphal, Merold. Kierkegaard in Post/Modernity, Indiana University Press, ۱۹۹۵, p. ۱۷۸)
- «صهیونیسم در پاسخ به یهودی ستیزی (که بیشتر در روسیه رخ میداد) به وجود آمد. با این حال وقتی بدترین کابوس یهودیان در اروپای غربی تحت کنترل نازیها به و قوع پیوست، این جنبش اوج گرفت.»
(Hollis, Rosemary. The Israeli-Palestinian road block: can Europeans make a difference?,International Affairs ۸۰, ۲ (۲۰۰۴), p. ۱۹۸).
۷.^ Great Jewish Revolt
۸.^ Bar Kokhba's Revolt
۹.^ Passover:دعا ومراسمی که یادبود خارج شدن عبریان از مصر و گذر آنان را از دریای سرخ گرامی میدارد. این مهاجرت به تفصیل در سفر خروج تورات آمدهاست.
۱۰.^ Yom Kippur
۱۱.^ Halakhah یا قوانین یهود که که تا قرن پنجم میلادی بر اساس تلمود و پس از آن میدراش و دیگر تفاسیر کتاب مقدس نوشته شدهاند
۱۲.^ :Mamonides فیلسوف و پزشک یهودی قرن ۱۲
۱۳.^ «هر که در سرزمین اسرائیل زندگی کند بدون گناه باقی خواهد ماند.»(Hilchos Melachim ۵:۱۲۱۳) «اگر بردهای یهودی بخواهد به سرزمین اسرائیل مهاجرت کند، اربابش نیز باید با او برود، یا او را به فردی بفروشد که با او به اسرائیل برود»(Hilchos Avadim ۸:۹) او همچنین در (Hilchos Avadim ۸:۱۰)اظهار میکند که اگر بردهای یهودی به سرزمین اسرائیل بگریزد، دادگاه یهودی او را آزاد خواهد کرد. در تلمود(Kesubos ۱۱۰) نیز لیستی از دلایل که به عنوان فرمان اسکان در اسرائیل تلقی میشود وجود دارد.
۱۴.^ Nahmanides عالم اسپانیایی قرن ۱۲ و رهبر مذهبی یهودیان
۱۵.^ Yechiel of Paris
۱۶.^ Yosef Karo
۱۷.^ (Menachem Mendel (of Vitebsk
۱۸.^ Vilna Gaon
۱۹.^ Mordecai Manuel Noah
۲۰.^ Grand Island , New York
