عمر بن عبدالعزیز

خلفای اُمَوی

مُعاویه، ۶۶۱-۶۸۰ م.

یزید، ۶۸۰-۶۸۳

معاویه بن یزید، ۶۸۳-۶۸۴

مروان، ۶۸۴-۶۸۵

عبدالملک، ۶۸۵ -۷۰۵

ولید بن عبدالملک، ۷۰۵ -۷۱۵

سلیمان، ۷۱۵ -۷۱۷

عمر، ۷۱۷-۷۲۰

یزید بن عبدالملک، ۷۲۰-۷۲۴

هشام، ۷۲۴ -۷۴۳

ولید بن یزید، ۷۴۳ -۷۴۴

یزید بن ولید، ۷۴۴

ابراهیم بن ولید، ۷۴۴

مروان بن محمد، ۷۴۴-۷۵۰

عمر بن عبدالعزیز(نام کامل به عربی:عمر بن عبد العزیز بن مروان بن الحکم بن أبی العاص بن أمیة) هفتمین خلیفه از خلفای اموی است که برخی از اهل سنت از جمله ابن اثیر او را پنجمین خلیفه از خلفای راشدین دانسته‌اند. عمر بن عبدالعزیز در سال ۶۸۲ میلادی/۶۱ هجری در مدینه زاده شد، نسبش به عمر بن خطاب می‌رسید، چرا که مادرش ام عاصم (لیلی) دختر عاصم پسر عمر بود؛ او اصول دین و علوم فقه را از صالح بن کیسان در مدینه آموخت. پدرش عبدالعزیز بن مروان یکی از بزرگان بنی امیه بود.

عمر بن عبدالعزیز بیش از بیست سال امارت مصر را بر عهده داشت؛ در مورد جریان ازدواج عبدالعزیز بن مروان آمده است که روزی به یکی از وزیران خود گفت: حدود چهارصد درهم از پاک ترین اموال من جمع‌آوری کن زیرا اراده ازدواج با خانوادهٔ دیندار و صالحی را دارم، بعد از تحقیق و تفحص با ام عاصم دختر عاصم بن عمر بن خطاب ازدواج کرد و از این پدر و مادر، عمربن عبدالعزیز مجدد قرن اول متولد شد.

خلافت عمر بن عبدالعزیز

سلیمان بن عبدالملک درسال ۹۹ هـ درگذشت و طی وصیت نامه‌ای عمر بن عبدالعزیز را به عنوان خلیفه منصوب کرد. عمر بن عبدالعزیز ضمن اینکه از برعهده گرفتن چنین مسئولیت مهمی ناراحت بود، به مسجد رفته در آنجا سخنرانی کرد که خلاصه آن به این شرح است:

«ای مردم! من به وسیله مقام خلافت مورد امتحان الهی قرار گرفته‌ام. اما در این مورد نه از من نظرخواهی شده و نه از شما مشوره گرفته شده است. لذا من شما را بر بیعت با خودم مجبور نمی‌کنم و شما هرکس را می‌خواهید خلیفه تعیین کنید».

وی بادیگر خلفای بنی امیه تفاوت بسیارداشت در دوران او از لامذهبی، استبداد، و خونریزی که از مشخصات خلافت بنی امیه بود، خبری نبود. در دوره وی پرهیزگاران و زاهدان به دربار وی رفت و آمد داشتند واو بسیار پرهیزگار و زاهد بود. وی ناسزا گفتن به علی بن ابی طالب را منسوخ نمود.

او جزیه ذمیان مسلمان شده را برداشت ومالیات ایرانیان را کاهش داد و وقتی دیگران از کاهش درآمد بیت المال سخن گفتند، گفت: خداوند پیغمبر خود رابرای هدایت فرستاده است ونه برای جزیه گرفتن.

درگذشت

عمربن عبدالعزیز در سن چهل سالگی، در سال ۱۰۱هـ روز جمعه ۲۰ رجب، در شهر سمعان از بلاد شام درگذشت.

منابع

۱- البدایة و النهایة (ابن کثیر) ۲- رجال الفکر و الدعوة (ابو الحسن ندوی) ۳- الدولة الأمویة (دکتر صلابی)

پانویس

{‌{پانویس}‌}

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به عمر بن عبدالعزیز در ویکی‌گفتاورد موجود است.