تابعیت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در مورد تعریف تابعیت ،[۱] دانشمندان حقوق بین‌الملل بحث‌های مفصل و متعددی کرده‌اند اما نظر واحدی ارائه نداده‌اند. برخی از تعاریف که در مورد تابعیت امده‌است چنین است:

  • رابطه‌ای که با آن خانوادهٔ ملت تشکیل می‌یابد؛ به عبارتی پیوندی که وابستگی فردی از افراد انسانی را به ملتی خاص توجیه می‌کند.[۲]
  • تابعیت پیوندی است که شخصی را به ملت معینی مربوط می‌سازد.[۳]
  • تعلق حقوقی شخصی به جمعیت تشکیل دهنده دولت.[۴]
  • تابعیت رابطه‌ای است بین فرد و دولت که شخص تبعه را در قبال تبعیت، به حمایت دولت متبوع خود ذی‌حق می‌نماید. چنین رابطه‌ای، شخص تبعه را مطمئن می‌سازد که در رفتار و دادوستدش با کشورهای خارجی و اتباع بیگانه، عندالاقتضا از حمایت سیاسی دولت متبوع خود، که به وسیله حقوق بین‌الملل شناخته شده، متمتع خواهد شد.[۵]
  • تابعیت عبارتست از یک رابطه سیاسی، حقوقی و معنوی که فردی را به دولتی معین مرتبط می‌سازد.[۶]

گفتنی است تابعیت عموماً مبتنی بر دو سیستم است: سیستم خون و سیستم خاک. در ایران تابعیت به طور عمده بر سیستم خون متکی است، البته در مواردی از سیستم خاک برای کسب تابعیت استفاده شده‌است. با توجه به قانون مدنی ایران، کسی که از پدر ایرانی در ایران یا بیرون از کشور متولد شود ایرانی است اگرچه مادرش غیرایرانی باشد. اشتغال در برخی از کارها و دست یابی به شماری از مقامات دولتی نیازمند داشتن تابعیت ایرانی است. در آمریکا و کانادا تابعیت به طور عمده بر سیستم خاک مبتنی است، البته سیستم خون هم جایگاه خود را در قوانین این کشور دارد.

انواع تابعیت[۷][ویرایش]

  1. تابعیت تحصیلی یا ارادی
  2. تابعیت تبعی
  3. تابعیت تحققی
  4. تابعیت اجباری

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. تابعیت و واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای nationality در انگلیسی و در حوزهٔ علوم سیاسی هستند. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان ـ دفتر پنجم، بخش لاتین». فرهنگستان زبان و ادب فارسی. ۷۴. بازبینی‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۲. 
  2. بهشید ارفع نیا، حقوق بین‌الملل خصوصی، ج۱، ص ۴۹
  3. بهشید ارفع نیا، همان، ص ۴۹
  4. محمود سلجوقی، حقوق بین‌الملل خصوصی، ص ۱۴۸
  5. رضا دشت ارا، جزوه حقوق بین‌الملل خصوصی، ص ۱۰۱
  6. بهشید ارفع نیا، همان، ص ۴۹
  7. «تابعیت»(فارسی)‎. دانشنامه تخصصی حقوقی.