ارگونومی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


تاکنون توصیف های گوناگونی ازدانش ارگونومی (به انگلیسی :Ergonomics)ارائه شده است،اما دریک توصیف فراگیرمی توان گفت که ارگونومی عبارت است ازکاربرداطلاعات علمی موجوددرباره ی انسان(وروش های علمی تولید چنین اطلاعاتی)،برای حل مشکل طراحی.به این ترتیب ارگونومی ظرفیت هاوتوانمندی های انسان رابررسی می کند وسپس اطلاعات به دست آمده رادرطراحی مشاغل،فراورده ها،محیط کاروتجهیزات به کار می بندد.[۱] معمولاازاصطلاحات ارگونومی وعوامل انسانی(Human Factors)به طورمترادف بهره گرفته می شود.هردواصطلاح رابطه ی دوسویه ی کارورونیازمندی های شغلی رابازگووتشریح می کندوهردودرصددکاهش فشارهای جسمانی وروانی درمحیط کارهستند. آشکارترین اثرمثبت طراحی درست ومناسب مشاغل،تجهیزات ومحیط کار،بالارفتن سطح ایمنی،بهداشت، تطبیق کارباکارگرودرنهایت رضایت شغلی وبهبودبهره وری است.

پیشینه ای کوتاه ازارگونومی[ویرایش]

ازآغازانقلاب صنعتی تاکنون،بسیاری دراندیشه ی دستیابی به شرایط کاری ایمن وسالم وراحت هستند.نخستین بارنزدیک به120سال پیش پژوهشگرلهستانی،وجیسج جاسترزبوسکی(1882-1799)اصطلاح ارگونومی را به جهان ادبیات معرفی نمود.[۲]

طی جنگ جهانی دوم گروهی از روانشناسان، مهندسان، مردم شناسان و فیزیولوژیست ها گردهم آمدند تا مسائل طراحی و آموزشی را حل و فصل نمایند. درآن زمان، برای توصیف این نگرش مهندسی انسانی به کارمی رفت. همزمان با رشدارگونومی، انجمن های حمایت کننده نیز پاگرفته و باگذشت زمان، گسترش یافته اند.[۳]

اجزای ارگونومی[ویرایش]

ارگونومی سخت افزار[ویرایش]

این جزء،عمدتابه بررسی فیزیکی وکاربرداطلاعات به دست آمده درطراحی همه ی سخت افزارهایی مربوط است که درمحیط کار،خانه واوقات فراغت مورداستفاده قرار می گیرد(مثل ابزار،وسایل،میز،صندلی،نشانگرها،کنترل و....).[۴]

ارگونومی محیطی[ویرایش]

این جزء ازارگونومی باتوانایی ها ومحدودیت های انسان دربرابر عوامل گوناگون محیطی مانند روشنایی،گرما،صدا،ارتعاش و. سروکاردارد.ازاین جزء درطراحی محیط کارانسان استفاده می شود.[۵]

ارگونومی نرم‌افزاریاارگونومی شناختی[ویرایش]

این جزء ارگونومی بافعالیت های مانندپردازش اطلاعات،استدلال،وحل مسائل درارتباط است وبه چگونگی دریافت وپردازش اطلاعات درانسان می پردازد.[۶]

ارگونومی کلان[ویرایش]

تازه ترین جزء ارگونومی است و به زیرسامانه ها یعنی انسان،ماشین ومحیط توجه ویژه دارد.[۷]

برخی مباحث مطرح درارگونومی[ویرایش]

آنتروپومتری[ویرایش]

ازدوواژه ی یونانی آنتروپوس به معنای انسان ومترین به معنای اندازه گیری وسنجش برگرفته شده است وبااندازه گیری ابعاد ودیگر ویژگی های جسمانی سروکاردارد.[۸]

فیزیولوژی کار[ویرایش]

شاخه ای ازفیزیولوژی انسان است که اعمال وچگونگی کارکرد بافت ها واندام ها رابه هنگام کار توضیح می دهد.[۹]

فیزیولوژی محیط[ویرایش]

درفیزیولوژی محیط،اثرات شرایط وعوامل محیطی مانندصدا،روشنایی،گرما،سرما ورطوبت بر فیزیولوژی بدن انسان بررسی می شود.[۱۰]

آسیب ها وعوارض ناشی از عوامل مکانیکی وارگونومیکی نامناسب[ویرایش]

آسیب های ناشی ازحرکت های تکراری

آسیب های ناحیه ای اسکلتی- ماهیچه ای

پینه بستن

بورسیت

هیگروما

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص387
  2. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص389
  3. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص389
  4. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص397
  5. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص398
  6. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص398
  7. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص399
  8. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص400
  9. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص401
  10. چوبینه،علیرضا-امیرزاده،فرید،کلیات بهداشت حرفه ای،انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز،1387:ص403