منطقه انحصاری اقتصادی

منطقه انحصاری اقتصادی بخشی از دریا در آن سوی آب‌های سرزمینی و منطقه مجاور آن است که حداکثر تا دویست مایل دریایی از ساحل ادامه پیدا می‌کند و دولت ساحلی از برخی حقوق حاکمیتی در آن برخوردار است.

تعریف

بطور کلی دولت‌ها می‌توانند حداکثر ۲۰۰ مایل دریایی برابر با ۳۷۰ کیلومتر از خط مبدأ ساحل (پائین‌ترین حد جزر) را منطقه انحصاری اقتصادی خود اعلام کنند. استثنا در زمانی‌ست که فاصله دو کشور کمتر از ۴۰۰ مایل دریایی باشد. (مانند خلیج فارس و بیشتر نقاط اروپا) در این هنگام توافق در مورد مرز با کشورهای همسایه است که معمولاً با ترسیم خطی صورت می‌گیرد که از تمام نقاط ساحل هر دو طرف فاصله برابر داشته باشد.

حقوق و تکالیف دولت ساحلی

دولت ساحلی در این منطقه از حقوق حاکمیتی به منظور اکتشاف و بهره‌برداری، حفاظت و مدیریت منابع طبیعی بستر، زیربستر و آب‌های دریا برخوردار است. این منابع اعم از جانداران و منابع بی‌جان است. دولت ساحلی همچنین می‌تواند صلاحیت خود را برای احداث جزایر مصنوعی، پژوهش‌های علمی و دریایی و حمایت و حفظ محیط زیست دریایی اعمال کند.

دولت ساحلی مالک منابع منطقه نیست بلکه مسئول حفظ آن‌هاست و می‌بایست میزان آبزیان مازاد بر صید خود را در اختیار کشورهای دیگر قرار دهد. همچنین مسئولیت تنظیم مقررات ماهیگیری کشتی‌های خارجی را دارد و بایستی منافع دولت‌هایی را که اتباعشان به طور سنتی در این منطقه به صید مشغول بوده‌اند در نظر گیرد. ضمن اینکه سایر کشورها از حق کشتیرانی آزاد، پرواز بر فراز این منطقه، مانورهای نظامی و احداث تأسیسات نظامی و نصب کابل‌های زیردریایی و لوله‌های نفتی بهره‌مندند.

داشتن منطقه انحصاری اقتصادی اختیاری است و برخلاف آب‌های سرزمینی و فلات قاره الزامی نیست. برای مثال بریتانیا تاکنون مدعی منطقه انحصاری اقتصادی نشده‌است.

جستارهای وابسته

• حقوق دریاها
• کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها
• آب‌های سرزمینی
• فلات قاره

منابع

• کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها - فصل منطقه انحصاری اقتصادی‏ مصوب ۱۹۸۲
• ربکا والاس. «حقوق بین‌الملل»، سید قاسم زمانی و مهناز بهراملو، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی، اول ۱۳۸۲، ۴۲۱ صفحه
• "Exclusive Economic Zone." Military and Associated Words. US Department of Defense, 2003. Answers.com 08 Feb. 2009. http://www.answers.com/topic/exclusive-economic-zone

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ منطقه انحصاری اقتصادی موجود است.

• قانون مناطق دریایی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان مصوب مجلس شورای اسلامی ایران، ۳۱ فروردین ۱۳۷۲، وب‌گاه رسمی مجلس شورای اسلامی

• exclusive economic zone. (2009). In Encyclopædia Britannica. Retrieved February 08, 2009, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/197842/exclusive-economic-zone