خانات خوقند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خانات خوقند

۱۷۰۹۱۸۷۶

پرچم

خانات خوقند (رنگ سبز) حدود ۱۸۵۰ میلادی
پایتخت خوقند
زبان‌(ها) فارسی[۱]
دین اسلام سنی و شیعه
دولت سلطنتی
خان
 - ۱۷۰۹-۱۷۲۱ شاهرخ بای
 - ۱۸۷۵-۱۸۷۶ ناصرالدین عبدالکریم‌خان
تاریخچه
 - تأسیس ۱۷۰۹
 - انقراض ۱۸۷۶
امروزه بخشی از  قرقیزستان
 ازبکستان
 تاجیکستان
 قزاقستان

در نیمه دوم قرن هجدهم وضعیت اجتماعی – سیاسی دره فرغانه بسیار پیچیده بود. در آنزمان قبابل قرقیز در محدوده جغرافیایی فرغانه به چندین گروه سیاسی تقسیم می‌شدند.

قبایل جنوبی قرقیزستان به همراه سایر قبایل از جمله ازبکها، قبچاق‌ها، تاجیکها و دیگران در دره فرغانه می‌زیستند. تمام این قبایل فعالانه در تأسیس دولت خوقند در سال ۱۷۰۹ میلادی مشارکت داشتند.

تا پایان سده هجدهم میلادی دره فرغانه، پامیر، بدخشان، اوراتپه، جیزک و خجند به خوقند ملحق شدند و از آن زمان به بعد قرقیزها ساکنین دائمی این کشور شدند.

نخستین جنگ سپاهیان روس با دولت خوقند بسال ۱۲۶۷ ه'. ق. /۱۸۵۰ م. روی داد و از ۱۸۶۶ م به بعد قلمرو خان خوقند منحصر بولایت فرغانه شد و آنهم در ۱۲۹۳ ه'. ق. /۱۸۷۶ م. ملحق به روسیه گردید.[۲]

در سال ۱۸۹۸، محمّد الخلیفه کبیر (۹۸-۱۸۵۶) معروف به «ایشان مادالی»، در آسیای میانه در حدود ۲۰۰۰ نفر شورشی را تقریباً تا لحظه شکست رهبری کرد. مادالی شهرت و اعتباری در محل کسب کرده بود، و در سال ۱۸۹۸ افراد وی به چند پادگان روسی حمله بردند.آنان می‌خواستند روس‌ها را قلع و قمع کنند و خانات خوقند را دوباره بر پا دارند، اما به‌سرعت پراکنده شدند و مادالی اعدام شد.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Chahryar Adle, Irfan Habib (2003), History of Civilizations of Central Asia: Development in contrast , p.81
  2. مصاحب، غلام‌حسین، دائرةالمعارف فارسی، تهران: ۱۳۴۵. (در مالکیت عمومی به خاطر قدمت.) (مطلب، ذکرشده در لغت‌نامهٔ دهخدا، سرواژهٔ خوقند.)
  3. Ira. m. Lapidus: آسیای مرکزی زیر فرمانروایی روس‌ها و چینی‌ها. مترجم: محسن مدیر شانه‌چی. در: مجله «اطلاعات سیاسی - اقتصادی» خرداد و تیر ۱۳۷۳ - شماره ۸۱ و ۸۲. (از صفحه ۶۰ تا ۶۷).