خانات بخارا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Buxoro Xonligi
خانات بخارا
[[تیموریان|]]
۱۵۰۰۱۷۸۵
 
[[خانات خوقند|]]
موقعیت جغرافیایی خانات بخارا، حدود ۱۶۰۰
پایتخت بخارا
زبان‌(ها) فارسی (زبان رسمی)[۱], ازبکی, جغتایی
دین اسلام سنی
تصوف (نقشبندیه)
دولت فئودالی
خان
 - ۱۵۰۰-۱۵۱۰ شیبک خان
 - ۱۷۵۸-۱۷۸۵ ابوالقاضی خان
تاریخچه
 - تاسیس سلسله شیبانی ۱۵۰۰
 - تاسیس دودمان جانی ۱۵۹۹
 - تاسیس خانات بخارا ۱۷۸۵

خانات بخارا (به ازبکی: Buxoro Xonligi) کشوری فئودالی بود که از اوایل سده شانزدهم میلادی تا اواخر سده هجدهم بر بخش‌هایی از آسیای میانه شامل جنوب ازبکستان و جنوب تاجیکستان کنونی حکومت می‌کرد.

محمد شیبانی بنیان‌گذار دودمان شیبانیان با اشغال سمرقند (۱۵۰۰، ۱۵۰۵) و بخارا (۱۵۰۶) این دولت را بنیان نهاد و بخارا را به پایتختی آن برگزید. اقتدار و وسعت خان‌نشین بخارا در عصر عبدالله خان دوم (۱۵۷۷–۱۵۹۸) به اوج رسید.

در سده‌های هفده و هجده میلادی دودمان جانی (اشترخانی یا هشترخانی) بر این امیرنشین حکومت می‌کرد. در ۱۷۴۰ نادرشاه آن را فتح کرد، اما در ۱۷۴۷ با مرگ نادر فرزندان امیر خدایار خان به قدرت رسیدند. در ۱۷۸۵ شاه مراد، از نوادگان وی، حکومت موروثی خاندان خود را رسمیت بخشید و خانات بخارا به امارت بخارا تبدیل شد.

امیر عالم خان آخرین حاکم امارت بخارا در سال ۱۹۱۱

در ۱۸۶۸ امارت بخارا از امپراتوری روسیه شکست خورد و با واگذاری بخشی از قلمرو خود از جمله سمرقند تحت‌الحمایه روسیه شد. با وقوع انقلاب اکتبر، ارتش سرخ در ۲ سپتامبر ۱۹۲۰ بخارا را فتح کرد و جمهوری شوروی خلق بخارا تشکیل شد. به دنبال آن در ۱۹۲۴ بیشتر قلمرو آن در جمهوری شوروی ازبکستان و بخشی نیز در جمهوری شوروی تاجیکستان قرار گرفت.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Ira Marvin Lapidus - 2002, A history of Islamic societies, p.374
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Khanate of Bukhara»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۱ دسامبر ۲۰۰۹).