حبس خانگی
حبس خانگی (حصر خانگی، بازداشت خانگی) از نگاه حقوقی یعنی حوزه آزادی یک شخص توسط صاحبان قدرت محدود به خانه یا محل سکونت او شود. معمولاً در این شرایط هرگونه سفر، ملاقات با دیگران، ابراز عقیده یا ارتباط با دنیای خارج ممنوع و یا بسیار محدود میباشد. بازداشت خانگی به عبارتی جایگزین خفیفی برای بازداشت در زندان است. بازداشت خانگی در شرایطی استفاده میشود که مجازات زندان به دلایل مختلف مناسب به نظر نمیرسد و اغلب توسط دولتهای خودکامه و استبدادی علیه مخالفان سیاسی اعمال میشود. به طور معمول شخصی که در بازداشت خانگی میباشد به ابزار ارتباطی دسترسی ندارد. اگر ارتباطات الکترونیکی مجاز باشد، یقیناً مکالمات و ارتباطات کنترل و شنود میشود.
محتویات |
[ویرایش] جزئیات
تنها در برخی موارد استثنایی ممکن است فردی را بدون داشتن وکیل قانونی و بدون هیچگونه حکم قضایی تحت بازداشت خانگی قرار دهند. در برخی از کشورها در پی انتقادات شدید به این مجازات در طی سالیان، بازداشت خانگی به عنوان مصداقی از نقض حقوق بشر شناخته شدهاست. دربسیاری از کشورهای با حکومت استبدادی بازداشت خانگی با انگیزه سیاسی و به عنوان سادهترین راه برای محدود کردن مخالفان شناخته میشود.
[ویرایش] تاریخچه
اولین بار بطور رسمی قضات در اوایل قرن بیستم مجازات بازداشت خانگی را به عنوان جایگزین آزادی مشروط اعمال کردند. در آن زمان دستگاههای شنود و ردگیری وجود نداشت. از زمانی که دستگاههای کنترل و شنود الکترونیکی قادر به کنترل کامل محکوم شدند، این مجازات به عنوان جایگزین مجازات زندان در نظر گرفته شد. اولین حکم رسمی بازداشت خانگی در سال ۱۹۸۳ صادر شد که به دستان محکوم یک دستبند الکترونیکی جهت ردیابی و شنود متصل شده بود.
[ویرایش] نمونههای قابل ذکر
الجزایر
- احمد بن بلا نخستین رئیسجمهور انتخابی الجزایر و رهبر سیاسی جنگ استقلال الجزایر (۱۹۶۲) در سال ۱۹۶۵ توسط همرزم قدیمی خود هواری بومدین که از قدرتمندان نظامی آن دوره شده بود عزل و تا سال ۱۹۸۰ به حبس خانگی و تبعید از کشور محکوم شد.
اندونزی
- احمد سوکارنو اولین رئیسجمهور اندونزی و رهبر استقلال اندونزی از دو کشور هلند و ژاپن در سال ۱۹۶۷ توسط ژنرال سوهارتو به بازداشت خانگی محکوم شد.
ایران
- محمد مصدق نخست وزیر پیشین ایران طی کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ هجری شمسی با دخالت مستقیم امریکا عزل و پس از پایان دوره زندان (حکم دادگاه) تا پایان عمر در حبس خانگی به سر برد.
- نورالدین کیانوری دبیر اول حزب توده ایران در سال ۱۳۶۱ دستگیر و پس از چندین سال حبس و شکنجه از زندان مرخص و تا زمان درگذشت در سال ۱۳۷۸ در حبس خانگی به سر برد و تحت نظر ویژه وزارت اطلاعات بود.
- حسین علی منتظری در سال ۱۳۷۶ تحت بازداشت خانگی قرار گرفت. این حبس تا سال ۱۳۸۱ ادامه داشت.
- مهدی کروبی سیاستمدار اصلاح طلب، مجتهد، رئیس حزب اعتماد ملی، رئیس مجلس شورای اسلامی در دوره سوم و دوره چهارم و کاندیدای ریاست جمهوری در انتخابات سال ۱۳۸۴ و سال ۱۳۸۸. او در پی حوادث پس از انتخابات سال ۸۸ از بهمن ۱۳۸۹ تا کنون در بازداشت خانگی بسر میبرد.
- میر حسین موسوی سیاستمدار اصلاح طلب، که به عنوان پنجمین و آخرین نخستوزیر ایران از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ شناخته میشود. او که نامزد ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸ بود در پی حوادث پس از انتخابات سال ۸۸ از بهمن ۱۳۸۹ تا کنون در بازداشت خانگی بسر میبرد.
- مهدی حایری یزدی از 1359 تا 1361 در بازداشت خانگی یا به اصطلاح home arrest به سر برد.
برمه
- آنگ سان سو چی برنده جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۹۱ و رهبر جنبش دموکراسی خواهی در برمه تحت سلطهٔ حکومت نظامیان در بیست سال اخیر تا نوامبر سال ۲۰۱۰ غالباً در بازداشت خانگی به سر میبرد.
تونس
- حبیب بورقیبه رئیسجمهور تونس در سالهای ۱۹۵۷ تا ۱۹۸۷ توسط زینالعابدین بن علی و بوسیله یک کودتای نظامی در سال ۱۹۸۷ عزل و به بازداشت خانگی محکوم شد.
پیش از آن محمد الامین شاه پیشین تونس توسط حبیب بورقیبه در سال ۱۹۵۷ عزل و محکوم به حبس خانگی شده بود.
شوروی
- نیکیتا سرگیویچ خروشچف رهبر شوروی بعد از استالین از سال ۱۹۶۴ به مدت ۷ سال –تا زمان مرگش- در بازداشت خانگی به سر میبرد.
کلیسای کاتولیک رم
- گالیلئو گالیله به جرم باورداشتن به ثابت بودن مکان خورشید در منظومه شمسی و حرکت دیگر سیارهها به دور آن توسط کلیسای کاتولیک رم به بازداشت خانگی محکوم شد و در سال ۱۶۴۲ در حبس خانگی از دنیا رفت.
مصر
- ابن هیثم از دانشمندان سرشناس ایرانی که در زمینه شناخت نور و قوانین شکست و بازتاب آن تألیفات مهمی دارد از سال ۱۰۱۱ تا ۱۰۲۱ هجری قمری زمان مرگ خلیفه حاکم بأمرالله و به دستور وی در مصر در حبس خانگی قرار داشت.
هند
- مهاتما گاندی رهبر سیاسی و معنوی هند در مبارزه با استعمار امپراتوری بریتانیا در دهه ۱۹۴۰ در کاخ آقاخان تحت بازداشت خانگی نگه داشته شده بود.
[ویرایش] منابع
مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «House arrest»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ آوریل ۲۰۱۱).
