ترک
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
|
|
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارایهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
- برای دیگر کاربردها ترک (ابهامزدایی) را ببینید.
تُرک به شخص منسوب به یکی از گروههای قومی، ملی یا زبانی ترکی گفته میشود. ترک همچنین صفتی است منسوب به عنصر فرهنگی، یا سنتی مربوط به یکی از ملتها یا زبانهای ترکی چنانکه در «بیات ترک».
خاستگاه اصلی مردمان ترکتبار، آسیای میانه بوده و این مردم که از نژاد زرد بودند[۱] به تدریج در غرب آسیا، خاورمیانه، آسیای کوچک و اروپای شرقی پراکنده شدند. در جریان این مهاجرتها بخشهای بزرگی از مردم هندواروپایی نواحی جدید نیز به مرور ترکزبان شدند.[۲] در میان اقوام اولیهای که با نام ترک از آسیای میانه به سوی غرب آمدند بخش بزرگی از ایرانیان سکایی ترکزبان شده نیز وجود داشت.[۳]
بررسی دیانای در ترکیه نشان میدهد که مردم ترکيه نوادگان مردم مختلف ساکن آناتولی مانند یونانی، ارمنی، قفقازی (آسیانی) و کرد ميباشند که در سدههای معاصر ترکزبان شدهاند و از لحاظ ژن از نژاد ترک (زردپوست مغولسان)بهره بسيار کمی برده اند. کمتر از ۱۰% مردم ترکيه دارای اين نژاد میباشند.[۴] [۵] در مورد ترک زبانان آذربايجانی نيز اين قضيه صادق است که از لحاظ ژن به سان مردم ايرانی و قفقازی هستند .[۶]
اقوامی که امروزه ترکتبار و ترکزبان نامیده میشوند در اراضی وسیعی در کشورهای آسیایی و اروپایی زندگی میکنند.از سمت شرق تا قسمتهایی از مغولستان و چین و از غرب تا قسمتهای از یوگسلاوی سابق و سیبری شمالی تا اطراف مسکو یعنی شهر قازان و از جنوب غربی تا مرزهای لبنان و قسمتهایی از قبرس در یک گسترهٔ جغرافیایی بسیار بزرگ پراکنده شدند. ترکتبارها و ترکزبانها در کشورهایی همچون مغولستان، چین، روسیه، قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، افغانستان، ایران، آذربایجان، عراق، ترکیه، قبرس، یونان، بلغارستان، یوگسلاوی سابق (مقدونیه، بوسنی، کوزوو، کرواسی) رومانی، مجارستان، فنلاند، اکراین، یونان و مولداوی سکونت دارند. [۷] [۸] [۹] [۱۰]
گستره مهاجرت کنونی ترکزبانهای آسیای کوچک بیشتر بسوی کشورهای اروپای مرکزی (آلمان، اتریش، سوئیس، فرانسه، انگلیس)، آمریکا و استرالیا میباشد و جوامع قابل توجهی در این کشورها تشکیل دادند.
از میان اقوامی که امروزه ترک نام گرفتهاند بسیاری از اقوام نامبرده در زیر در تاریخ قدیم هیچگاه خود و قوم خود را ترک نمینامیدند. در مورد بخشی از این اقوام ساکن آسیای میانه تنها پس از وارد شدن نظریه پانترکیسم توسط آرمینیوس وامبری یهودی و فرستاده پنهانی وزارت خارجه بریتانیا به منطقه[۱۱] این نام رفتهرفته برای این اقوام نیز رواج یافت. این اقوام عبارتند از: باشقیرها، تاتارها، ناگایباکها، قزاقها، قرهقالپاقها، نوقای، کرائیم، قرهچای-بالکار، کومیک، کریمچاک، آلتاییها، اغوزهای واردشده به آذربایجان، قاجارها، شاهسونها، قرهداغها، قرهپاپاخ، قشقاییها، افشارها، خلجها، گاگوز، اورومچیها، توینی، توفالارها، شورها، خاکاسها، تاتارهای چولیم، ازبکها، اویغورها، سالارها، اویغورهای ساری، چوواشها، یاکوتها، دولگانها و غیره.[۲]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] زبانهای ترکی
زبانهای ترکی به دو دسته شرقی و غربی تقسیم میشود. زیرمجموعههای شرقی زبانهای ترکی عبارتاند قزاقی، قرقیزی و ازبکی و زیر مجموعههای غربی زبان ترکی نیز شامل ترکی استانبولی، ترکمنی و ترکی آذربایجانی میشوند.
زبانهای ترکی به همراه زبان مغولی جزء زبانهای آلتایی به شمار میرود.
[ویرایش] اقوام ترک تبار
| گروه قومی | محل زندگی | جمعیت |
|---|---|---|
| ترک ترکیه | ترکیه, قبرس, آلمان, بلغارستان, یونان , گرجستان | ۵۷٬۳۵۴٬۰۰۰ |
| آذربایجانی | ایران, جمهوری آذربایجان, روسیه , گرجستان , ترکیه | ۲۸٬۸۷۵٬۰۰۰ |
| ازبک | ازبکستان, افغانستان, پاکستان | ۲۶٬۸۲۳٬۰۰۰ |
| اویغور | چین, پاکستان, قزاقستان | ۱۵٬۴۰۱٬۰۰۰ |
| قزاق | قزاقستان, روسیه, پاکستان,چین و ازبکستان | ۱۲٬۷۷۷٬۰۰۰ |
| تاتار | روسیه, ترکیه, اوکراین, ازبکستان, فنلاند | ۱۰٬۷۱۹٬۰۰۰ |
| ترکمن | ترکمنستان, پاکستان, ایران, افغانستان٬عراق | ۷٬۶۴۰٬۰۰۰ |
| قرقیز | قرقیزستان, پاکستان | ۴٬۰۷۴٬۰۰۰ |
| باشقیر | روسیه | ۱٬۷۲۹٬۰۰۰ |
| چوواش | روسیه | ۱٬۶۴۶٬۰۰۰ |
| یاکوت | روسیه | ۴۳۶٬۰۰۰ |
| گاگااوز | مولداوی | ۱۶۰٬۰۰۰ |
| خلج | ایران ٬ افغانستان | ۴۲٬۰۰۰ |
[ویرایش] دین اقوام ترکتبار
[ویرایش] پیشینه واژهٔ ترک
در نوشتههای تاریخی «ترک» در مقابل تاجیک (غیر عرب و ترک) آمدهاست. نام ترک نخستین بار در قرن ششم میلادی در نوشتههای چینی دیده میشود. در همان قرن ترکان دولتی نیرومند تأسیس کردند که از مغولستان و سرحد شمالی چین تا دریای سیاه امتداد داشتهاست. مؤسس حکومت مزبور که چینیان او را «تئومان» مینامند، در کتیبههای ترکی بومن، در سال ۵۵۲ م. درگذشت و برادرش «ایستمی» (در تاریخ طبری: سنجبوخاقان) که در مغرب فتوحاتی کرده، ظاهراً تا سال ۵۷۶ م. زیستهاست این دو برادر گویا از آغاز مستقل از یکدیگر حکومت میکردند. چینیان از دولت مزبور بنام امپراتوری ترکان شمال و مشرق یاد کردهاند. در سال ۵۸۱ م. تحت نفوذ سلسلهٔ چینی «سویی» این دو امپراتوری بطور قطع از یکدیگر جدا شدند و بعدها هر دو تابع سلسلهٔ چینی «تانگ» (۶۱۸ – ۹۰۷ م.) گردیدند. در حدود سال ۶۸۲ م. ترکان شمال موفق شدند استقلال خود را بدست آورند.
[ویرایش] در تاریخ ایران
سلسلههای ترکتبار که در ایران بعد از اسلام حکومت کردند عبارتند از:
- غزنویان (1176-977 میلادی) [۱۴]
- سلجوقیان (۴۲۹ ه. ق. – اواخر قرن ششم) [۱۵]
- آق قویونلوها
- قراقویونلوها[نیازمند منبع]
- قاجاریه [۱۶]
[ویرایش] نگارخانه
|
پرفسور لطفی علی عسگرزاده(بنیانگذار منطق فازی) یک آذربایجانی است |
موسی مانارف اولین فضانورد آذربایجانی است او در سال 1978 به فضا رفت |
مارات سافین(تنیس باز) یک تاتار است |
|
[ویرایش] منابع
- تاریخ طبری جلد ۱، ص ۸۹۵ و ۸۹۶ (پیشینه واژهٔ ترک)
- حاشیهٔ برهان چ معین (پیشینه واژهٔ ترک)
- پژوهشی پیرامون زبان، دین، خط ترکان، مولف و مترجم حسین شرقی / کتابخانه ملی ایران ۱۲۴۷۶-۷۸م (پراکندگی اقوام ترک)
- ↑ spiritus-temporis، بازدید: نوامبر ۲۰۰۸.
- ↑ Origin of Türks and Tatars, Moscow, Publishing house "Insan", ۲۰۰۲, BBK ۶۳٫۳ (۲Р-۶Т), ۰۹۴, Published by the decision of the Bureau of the Humanities Branch of AN RT, Editor: Doctor of Historical Sciences, Professor Ya.S.Sharapov, Reviewers: Doctor of Philosophy, Professor R.Kh.Bariev, Doctor of Historical Sciences, Professor D.K.Sabirov
- ↑ Origin of Türks and Tatars, Moscow, Publishing house "Insan", ۲۰۰۲, BBK ۶۳٫۳ (۲Р-۶Т), ۰۹۴, Published by the decision of the Bureau of the Humanities Branch of AN RT, Editor: Doctor of Historical Sciences, Professor Ya.S.Sharapov, Reviewers: Doctor of Philosophy, Professor R.Kh.Bariev, Doctor of ,Historical Sciences, Professor D.K.Sabirov, fourth chapter
- ↑ (2001) HLA alleles and haplotypes in the Turkish population: relatedness to Kurds, Armenians and other Mediterraneans Tissue Antigens 57 (4), 308–317
- ↑ Tissue Antigens. Volume 61 Issue 4 Page 292-299, April 2003. Genetic affinities among Mongol ethnic groups and their relationship to Turks
- ↑ ahg078.tex
- ↑ http://en.wikipedia.org/wiki/Turkic_peoples
- ↑ http://fr.wikipedia.org/wiki/Peuples_turcs
- ↑ http://de.wikipedia.org/wiki/Turkv%C3%B6lker
- ↑ http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%8E%D1%80%D0%BA%D0%B8
- ↑ Pan-Turkism From Irredentism to Cooperation نوشته جیکوب ام. لانداؤ (JACOB M. LANDAU)
- ↑ http://www.joshuaproject.net/affinity-blocs.php?rop1=A015
- ↑ [۱]
- ↑ Ghaznavid Dynasty. (2009). Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica.
- ↑ Seljuq. (2009). Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica.
- ↑ Qājār Dynasty. (2009). Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica.
- ↑ http://www.answers.com/topic/chuvashia
|
|||||||
|
|||||||
|
||||||||||||||||||||||