سهراب شهید ثالث

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سهراب شهیدثالث
زاده ۷ تیر ۱۳۲۲
۲۵ ژوئن ۱۹۴۴(۱۹۴۴-06-۲۵)
تهران
درگذشته ۱۰ تیر ۱۳۷۷

۲ ژوئیه ۱۹۹۸ میلادی (۵۴ سال)
شیکاگو

ملیت  ایران
تحصیلات فارغ التحصيل سينما از مدرسه پروفسور كراس
زمینه فعالیت کارگردان
فیلمنامه‌نویس
مترجم
تدوین‌گر
سال‌های فعالیت ۱۳۴۵ تا ۱۳۷۷
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره

سهراب شهیدثالث (۷ تیر ۱۳۲۲ تهران – ۱۰ تیر ۱۳۷۷ شیکاگو) کارگردان، فیلمنامه‌نویس، مترجم، و تدوین‌گر سینما بود. این کارگردان مطرح ایرانی به عنوان یکی از آغازگران موج نوی سینمای ایران شناخته می‌شود. او از بنیانگذاران کانون سینماگران پیشرو بود. فیلم‌های او مانند: یک اتفاق ساده (۱۳۵۲) ، طبیعت بی‌جان (۱۳۵۳) و در غربت (۱۳۵۴) برنده جایزه‌های بین‌المللی شده‌اند.

زندگی[ویرایش]

سهراب شهيد ثالث ۷ تیر ۱۳۲۲ در يک خانواده متوسط در تهران بدنيا آمد.در سالهاي نوجواني او خلاقيت خود را با نوشتن و اجراي چند نمايشنامه به همراه دوستانش نشان داد. در سال ۱۳۴۲ ايران را به مقصد وين به منظور تحصیل در رشته سینما ترک کرد و در مدرسه کارگردانی و بازیگری پروفسور کراوس وین مشغول به تحصیل شد اما تحصيلات او به علت تشخيص نشانه هاي بيماري سل در وي قطع شد. در ميانه درمان او به پاريس رفت تا تحصيلات سينمايي خود را در مدرسه کنسرواتوار مستقل سینمای فرانسه ادامه دهد. وی سال ۱۳۴۸ به ایران بازگشت و در وزارت فرهنگ و هنر مشغول به کار شد. او در اين دوران چندين فيلم مستند با موضوع رقصهاي محلي در ميان اقوام مختلف ايران ساخت. شهید ثالث در دوران اقامتش در ایران دو فیلم یک اتفاق ساده (۱۳۵۲) و طبیعت بی‌جان (۱۳۵۳) را ساخت که هر دو بخاطر نگاه واقع گرایانه اجتماعی و سبک سینمایی نوآور و تجربه گرایانه برنده جوایز معتبر بین المللی شدند. وی همچنين چندين مستند کوتاه در مورد شرايط ناگوار طبقه کارگر در ايران ساخت که مضامين انتقادی پنهان در آنها به مذاق مسئولان خوش نيامد و نهایتا مجبور به ترک کشور شد.

با اقامت در آلمان از سال ۱۳۵۳ وي شروع به توليد مستند هايي براي رسانه هاي آلماني کرد که اين فيلمها يراي وي شهرت بين المللي بيشتري به ارمغان آورد. شهید ثالث فیلم‌های «در غربت» (۱۳۵۴)، «قرنطینه» (۱۳۵۵)،«زمان بلوغ» (۱۳۵۵)،«آخرین تابستان گرابه» (۱۳۵۹) و «یک زندگی، چخوف» (۱۳۶۰) و ... را در زمان اقامتش در آلمان ساخت.[۱] او از نظر سیاسی، چپگرا و از اعضای حزب توده ایران بود. وی چند سال پیش از مرگش به آمریکا رفت و در شیکاگو اقامت نمود و از آن پس فیلمی نساخت. او در دهم تیرماه سال ۱۳۷۷ بر اثر بیماری سرطان کبد در شیکاگو درگذشت.[۲]

نظر دیگران درباره او[ویرایش]

آیدین آغداشلو که دوستی دیرینه ای با شهید ثالث داشت در مراسم یادبود او در خانه هنرمندان گفت:" سهراب مردم گریزی بود که مردم را دوست داشت. او می دانست کجا ایستاده و چه می کند. او از شعار، سانتی مانتالیسم و احساسات گرایی نفرت داشت و هرچیز نحیف و پیش پا افتاده ای او را رنج می داد. او مهر سرشاری نسبت به هر موجودی که در معرض مخاطره قرار می گرفت، داشت." به گفته آغداشلو بخش عمده ای از حیثیت و اعتبار سینمای ایران مدیون راهی است که شهید ثالث شروع کرده، راهی که تنها شروع کرد و در طی آن به هیچکس باج نداد و کوتاه نیامد.[۲]

فیلم‌شناسی (کارگردان)[ویرایش]

نام فیلم سال توضیحات
قفس ۱۳۴۸ فیلم کوتاه
بزم درویشان ۱۳۴۸ گزارشی از مراسم ذکر و سماع دراویش در کردستان
مهاباد ۱۳۴۸
رستاخیز (تعمیر آثار باستانی تخت جمشید) ۱۳۴۸ مستند/ تصاویری از خرابه‌های تخت جمشید و مرمت و بازسازی بخش‌هایی از آن
دومین نمایشگاه آسیایی (نمایشگاه ۴۸) ۱۳۴۸ گزارشی از آماده کردن غرفه‌ها،افتتاح نمایشگاه در تاریخ ۱۳ مهر و بازدید مردم تا ۲ آبان همان سال
رقص های تربت جام ۱۳۴۸ مستند / نمایش رقص سنتی و محلی تربت‌جام توسط رقصندگان حرفه‌ای وزارت فرهنگ و هنر
رقص بجنورد ۱۳۴۸ مستند / گروهی از مردان و زنان رقص سنتی و محلی بجنورد را به‌نمایش می‌گذارند.
رقص‌های محلی ترکمن ۱۳۴۸ اجرای رقص‌های سنتی و محلی ترکمن توسط مردان
آیا…؟ ۱۳۵۰ فیلم کوتاه
سیاه و سفید ۱۳۵۱ فیلم کوتاه / برنده جايزه ويژه جشنواره لس آنجلس و جايزه ويژه جشنواره سانفرانسسيکو
یک اتفاق ساده ۱۳۵۲ دیپلم هیئت ژوری کاتولیک، چهار هزار مارک جایزه نقدی از جشنواره فیلم برلین، دیپلم هیئت ژوری پروتستان‌ها، یک هزار مارک جایزه نقدی جشنواره فیلم برلین، جایزه منتقدان بین‌المللی جشنواره جهانی فیلم تهران[۲]
طبیعت بی‌جان ۱۳۵۳ جایزه خرس نقره‌ای برای بهترین کارگردانی از جشنواره فیلم برلین، برنده دیپلم هیئت ژوری پروتستان و یک هزار مارک جایزه نقدی
در غربت ۱۳۵۴ جایزه اینتر فیلم از جشنواره فیلم برلین[۳]
وقت بلوغ (زمان بلوغ) Reife Zeit ۱۹۷۶
خاطرات یک عاشق (یادداشت‌های روزانه یک عاشق) Tagebuch eines Liebenden ۱۹۷۷
تعطیلات طولانی لوته ایزنر (Die Langen Ferin der Lotte Eisner) ۱۹۷۸ ۱۶ میلی متری
نظم/ همه چیز روبراه است (Ordnung) ۱۹۸۰ برنده جایزه هوگو نقره ای از جشنواره شیکاگو
آخرین تابستان گرابه (Grabbes Letzter Sommer) ۱۹۸۰ ۱۶ میلی متری / برنده جایزه بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه و بهترین بازیگر مرد، به علاوه پنج هزار مارک و برنده جایزه بهترین فیلم تلویزیونی
آنتون پ. چخوف: یک زندگی Anton P. Tschechow: Ein Leben ۱۹۸۱ ۱۶ میلی متری
اوتوپیا Utopia ۱۹۸۲ رنده جایزه آکادمی هنرهای تجسمی به عنوان بهترین فیلم سال
گیرنده‌ی ناشناس Empfanger Unbekannt ۱۹۸۳-۱۹۸۲ ۱۶ میلی متری
هانس، نوجوانی از آلمان Hans, ein Junge im Deutschland ۱۹۸۳
درخت بید Der Weidenbaum ۱۹۸۴
فرزندخوانده‌ی ویرانگر *Wechselbag ۱۹۸۵
گل‌های سرخ برای آفریقا Rosen fur Afrika ۱۹۹۱

منابع[ویرایش]

  1. ‏ «SHAHID SALESS, Sohrab». The Encyclopædia Iranica. بازبینی‌شده در ۴ می ۲۰۱۵. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ لادن پارسی. «از مرگ سهراب شهید ثالث شش سال گذشت»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۲۹ ژوئن ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۱۲ مهر ۱۳۸۸. 
  3. «Dar Ghorbat (۱۹۷۵)»(انگلیسی)‎. Internet Movie Database. بازبینی‌شده در ۱۲ مهر ۱۳۸۸. 
  • روزنامه ابتکار، شماره ۹۴۷ - ۱۳۸۶/۰۴/۱۰.
  • یادنامه سهراب شهید ثالث، مصحح: علی دهباشی، ناشر: شهاب ثاقب‌سخن، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۸.

پیوند به بیرون[ویرایش]