علی امینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
علی امینی
نخست‌وزیر ایران
مشغول به کار
۱۳۴۰ – ۱۳۴۱
پادشاه محمدرضا شاه پهلوی
پس از جعفر شریف‌امامی
پیش از اسدالله علم
وزیر اقتصاد ملی
مشغول به کار
۱۳۲۹ – ۱۳۲۹
نخست وزیر علی منصور
پس از آقاخان اشرفی
پیش از صادق وثیقی
وزیر اقتصاد ملی
نخست وزیر محمد مصدق
وزیر دارائی
نخست وزیر فضل‌الله زاهدی
پس از نظام‌الدین امامی
پیش از غلامحسین فروهر
سفیر ایران در ایالات متحده
اطلاعات شخصی
تولد علی امینی مجدی
۱۲۸۴ خورشیدی
تهران، ایران
مرگ ۲۱ آذر ۱۳۷۱
پاریس، فرانسه
ملیت State Flag of Iran (1964-1980).svg ایران
همسر بتول وثوق
فرزندان ایرج
پیشه سیاستمدار
دین اسلام

دکتر علی امینی مجدی سیاست‌مدار ایرانی و یک دوره (۱۳۴۰-۱۳۴۱) نخست‌وزیر ایران بود.

او فرزند حاج محسن خان امین الدوله (داماد مظفرالدین شاه و مالک معروف) فرزند علی خان امین الدوله (صدراعظم مظفرالدین شاه) فرزند میرزا محمد خان مجدالملک سینکی (وزیر و منشی عصر ناصری) بود و در تهران به دنیا آمد. مادرش فخرالدوله دختر مقتدر و مدبّر مظفرالدین شاه بود و در جوانی با بتول وثوق دختر حسن وثوق (وثوق الدوله) (رئیس‌الوزرای دوره قاجار و عاقد قرارداد ۱۹۱۹) ازدواج کرد. او برادر بزرگ‌تر ابوالقاسم امینی مجدی بود.

او پس از اتمام تحصیلات خود در مدرسه دارالفنون تهران به فرانسه رفت و حقوق و اقتصاد خواند و در رشتهٔ اقتصاد موفق به اخذ درجه دکترا شد. پس از بازگشت به ایران نخست در سال ۱۳۱۰ در دادگستری مشغول به کار شد. وی ورود به دادگستری را شروع مناسبی برای ورود به کار سیاسی می دانست . با انتصاب داور به وزارت مالیه در سال ۱۳۱۲ او نیز که از افراد مورد اعتماد داور بود به وزارت مالیه رفت و به عنوان عضو اداره اقتصاد مشغول به کار شد.[۱]

وی از سال ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۹ مدتی را خارج از ایران گذراند تا اینکه در سال ۱۳۲۹ به ایران بازگشت و در کابینه منصور به وزارت اقتصاد منصوب شد.[۲] وی در کابینه دکتر محمد مصدق ابتدا به عنوان فرد مناسبی برای وزارت کشور در نظر گرفته شد اما به دلیل مخالفت شاه به وزارت اقتصاد و دارایی منصوب شد.[۳]

پس از کودتای ۲۸ مرداد در مقام وزیر دارائی کابینه سپهبد زاهدی مذاکرات با کنسرسیوم را اداره کرد که منجر به قرارداد کنسرسیوم شد.[۴] در سال ۱۳۴۰ با حمایت دولت جان اف کندی در آمریکا به سمت نخست‌وزیری منصوب شد. آزادی فعالیت احزاب سیاسی از جمله جبهه ملی، اصلاحات ارضی و مبارزه با فساد از اقدامات دولت او بود. کوشش‌های او در کاهش نقش شاه در اداره امور کشور با حمایت بخشی از دستگاه ریاست جمهوری آمریکا، خیلی زود با مقاومت و مخالفت محمدرضا شاه پهلوی و عدم همراهی اپوزیسیون شاه مواجه شد و نتیجتاً او پس از ناامیدی از همراهی جبهه ملی مجبور به کناره گیری شد.

امینی به دلیل عدم اعتماد شاه به وی و اختلاف با شاه در مورد تنظیم بودجه در سال ۱۳۴۱ از نخست وزیری استعفا کرد و دیگر به عنوان نخست وزیر منصوب نشد. ارتباط شاه با وی محدود به مشارکت در برخی مراسم رسمی بود. در مهرماه سال ۱۳۵۷ برای مشاوره در مورد رفع نا آرامی ها به دیدار شاه دعوت شد . وی به شاه پیشنهاد داد یا با مسافرت برود یا هیاتی را برای تصمیم گیری در مورد آینده کشور تشکیل دهد و یا یکی از انقلابیون مانند مهندس بازرگان را به نخست وزیری انتخاب کند. همه ی پیشنهاد ها به دلیل بدگانی شاه به وی رد شد.[۵] امینی پس از انقلاب ایران در فرانسه زندگی می‌کرد و یکی از رهبران مخالفان جمهوری اسلامی ایران بود.

کتاب خاطرات علی امینی که توسط دانشگاه هاروارد تحت عنوان خاطرات شفاهی ایران گردآوردی شده بود، در سال ۱۳۷۶ به همت محسن کچوئی صاحب امتیاز انتشارات صفحه سفید به چاپ رسید.

تبارنامه[ویرایش]

تبارنامه خاندان امینی
 
 
 
 
باباخان
 
 
 
میرزا اسدالله نوری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
آقافتحعلی
 
دختر
 
میرزا آقاخان نوری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
میرزا محمدخان مجدالملک
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
میرزا علی خان امین‌الدوله
 
میرزا تقی‌خان مجدالملک
 
طاووس خانم
 
معتمدالسلطنه
 
هما خانم
 
علاءالسلطنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محسن‌خان امین‌الملک
 
اشرف‌الملوک فخرالدوله
 
حسن وثوق
 
احمد قوام
 
 
 
حسین علاء
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ابوالقاسم امینی
 
علی امینی
 
احمد امینی
 
محمود امینی
 
معصومه امینی
 
 
 
 
 


جستارهای وابسته[ویرایش]

Amini Family.jpg

منابع[ویرایش]

  1. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه : 63 - 61
  2. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه : 85-87
  3. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه : 93-95
  4. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه : 113
  5. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه : 177-180


وزیران کابینهٔ حسین علاء
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ زیر نظر نخست‌وزیر، عباسقلی گلشائیان دادگستری ۸ جهانشاه صالح بهداری
۲ عبدالله انتظام، علیقلی اردلان خارجه ۹ مهندس امیرقاسم اشراقی پست و تلگراف و تلفن
۳ اسدالله علم کشور ۱۰ ابراهیم کاشانی اقتصاد ملی و بازرگانی
۴ سپهبد عبدالله هدایت، سرلشکر احمد وثوق جنگ ۱۱ مهندس خلیل طالقانی، محمود ناصری کشاورزی
۵ علی امینی، غلامحسین فروهر دارایی ۱۲ محسن نصر کار
۶ محمود مهران فرهنگ ۱۳ ابوالقاسم پناهی، مهندس رضا گنجه‌ای صنایع و معادن
۷ سرلشکر ولی انصاری راه
وزیران مشاور: حاج معتمدی، محمد سجادی، مهندس خلیل طالقانی، محمد نمازی، احمد مقبل