نهنگ گوژپشت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نهنگ گوژپشت
مقایسه اندازه با یک انسان میان‌قد
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
زیررده: جفت‌داران[۱]
راسته: آب‌بازان[۲]
زیرراسته: بی‌دندانان[۳]
تیره: شیارنهنگان[۴]
سرده: بزرگ‌باله‌ها[۵]
گِری، ۱۸۴۶
گونه: M. novaeangliae
نام علمی
Megaptera novaeangliae
بوروسکی، ۱۷۸۱
زیستگاه نهنگ گوژپشت

نهنگ گوژپشت از حیوانات دریایی است. نهنگ گوژپشت از نهنگ‌های بی‌دندان[۶] و یکی از گونه‌های بزرگ شیارنهنگان[۷] است.

این نهنگ در سراسر آب‌های اقیانوسی جهان یافت می‌شوند و این نهنگ‌ها هر ساله ۲۵ هزار کیلومتر مهاجرت می‌کنند. امروزه در حدود ۸۰ هزار نهنگ گوژپشت در آب‌های جهان وجود دارد. پیش از این شکار بی‌رویه نسل آن‌ها را در نزدیکی انقراض قرار داده‌بود ولی قوانین جدید باعث بهبود رشد تعداد آن‌ها شد.

حیوانات دریایی چون نهنگ گوژپشت و دلفین در طول میلیون‌ها سال تکامل یافته‌اند و بدن آن‌ها بیشترین سازگاری را برای حرکت در آب به دست آورده‌است.[۸]

نهنگ گوژپشت یک حیوان آکروباتیک است و اغلب به سطح آب می‌پرد و خود را به آب می‌اندازد. خوراک آن‌ها بیشتر کریل و ماهیان ریز است. نهنگ‌های گوژپشت در فصل زمستان روزه می‌گیرند و تنها از چربی ذخیره خود تغذیه می‌کنند.

اندازه بالغ این نهنگ‌ها ۱۱ تا ۱۶ متر است. بدن آنها کوتاه و قطور است. شیارهای زیر بدن از نهنگ‌های دیگر پهن‌تر و عمیق‌تر است. رنگ این نهنگ در پشت و پهلوهای بدن سیاه و گاهی با آثاری از قهوه‌ای است. نسبت اندازه سر به بدن با افزایش سن بیشتر می‌شود. غذای این نهنگها از ماهی‌ها و سخت‌پوستان و نرم‌تنان تشکیل شده‌است. معمولاً ۲ یا ۳ نهنگ باهم دیده می‌شوند ولی گاهی گله‌های ۱۲ تا ۲۰ راسی دیده شده‌است.[۹]

نهنگ‌های گوژپشت معمولاً آهسته حرکت می‌کنند و سرعت آنها در حدود ۸ تا ۱۰ کیلومتر در ساعت است. در آب با حرکات مختلف و بازی و شنای نامنظم حرکت می‌کنند. جفت‌گیری بیشتر در زمستان صورت می‌گیرد. ماده‌ها هر دو سال یکبار و گاهی هر سه سال یکبار بچه می‌زایند. بچه‌ها به هنگام تولد ۴٫۵ تا ۵ متر طول دارند و تا ۱۱ ماهگی از شیر مادر تغذیه می‌کنند.[۱۰]

نهنگ‌های گوژپشت از نوعی یاخته مغزی برخوردارند که تنها در انسان‌ها، میمون‌های بزرگ‌پیکر و دسته‌ای از جانوران آبزی مانند دلفین‌ها دیده می‌شود. این امر می‌تواند روشنگر علت وجود رفتارهای مشاهده‌شده در نهنگ‌ها مانند مهارت‌های پیچیده ارتباطی، تشکیل اتحاد، همکاری، انتقال فرهنگی و کاربرد ابزاری باشد.[۱۱]

نهنگ گوژپشت در آب‌های جنوبی ایران نیز حضور دارد.[۱۲]

آوازخوانی[ویرایش]

نهنگ‌های گوژپشت وقت و انرژی بسیار زیادی را صرف ایجاد آواز و نوا می‌کنند. نهنگ‌های گوژپشت نر آواز نرینه ویژه و پیچیده‌ای می‌خوانند که ۱۰ تا ۲۰ دقیقه به طول می‌کشد و گاه تا ساعت‌ها تکرار می‌شود. انگیزه این آوازخوانی هنوز آشکار نیست ولی گمان می‌رود با آداب جفت‌گیری در پیوند باشد.

آواهایی که نهنگ‌های گوژپشت نر از خود تولید می‌کنند و حرکات آکروباتیکشان، آن‌ها را در میان جهانگردان بسیار محبوب کرده‌است.[۱۳]

شکار[ویرایش]

شکار نهنگ گوژپشت در جهان به صورت بی‌رویه انجام شده‌است به طوری که کشور ژاپن در سال ۲۰۰۸ ناچار شد برنامه کشتن ۵۰ نهنگ گوژپشت را به خاطر موج شدید انتقادهای بین‌المللی به حالت تعلیق در آورد. ژاپن اعلام می‌کند که نهنگ‌ها را طبق قوانین کمیسیون بین‌المللی شکار نهنگ با هدف پژوهش‌های علمی شکار می‌کند، اما استرالیا و دیگر کشورها می‌گویند این گونه پژوهش‌ها را بایستی از طریق روش‌های غیرمرگبار انجام داد و ادعای پژوهشی بودن این کشتارها تنها سرپوشی است بر شکار تجاری نهنگ.[۱۴]

شکار شکارگران ژاپنی، صنعت جهانگردی جزایر فقیر این ناحیه همچون تونگا را نیز به مخاطره انداخته‌اند. همه ساله بسیاری از جهانگردان برای تماشای نهنگ‌ها به این جزیره سفر می‌کنند.[۱۵]


آرایه‌شناسی[ویرایش]

 



B. bonaerensis (نهنگ نیزه‌ای جنوبی)



B. acutorostra (نهنگ نیزه‌ای شمالی)






B. physalus (نهنگ تیغ‌باله)




B. edeni (نهنگ بروده کوتوله)




B. borealis (نهنگ سئی)



B. brydei (نهنگ بروده)







B. musculus (نهنگ آبی‌رنگ)



Megaptera novaeangliae (نهنگ گوژپشت)



Eschrichtius robustus (نهنگ خاکستری)





شجره تبارزایی حیوانات خویشاوند با نهنگ گوژپشت

یک نهنگ گوژپشت در نزدیکی خلیج هروی، کوئینزلند استرالیا.
اسکلت نهنگ گوژپشت، موزه تاریخ طبیعی همدان، ایران


پانویس[ویرایش]

  1. Eutheria
  2. Cetacea
  3. Mysticeti
  4. Balaenopteridae
  5. Megaptera
  6. Baleen whale
  7. rorquals
  8. خبرگزاری مهر، بازدید: ژانویه ۲۰۰۹.
  9. دانشنامهٔ رشد
  10. دانشنامهٔ رشد
  11. وب‌گاه پزشکان بدون مرز، بازدید: ژانویه ۲۰۰۹.
  12. دراک
  13. این روزها، بازدید: ژانویه ۲۰۰۹.
  14. روزنامه کارگزاران، بازدید: ژانویه ۲۰۰۹.
  15. این روزها، بازدید: ژانویه ۲۰۰۹.

منابع[ویرایش]

  • Clapham, Phil. (1996). Humpback Whales. ISBN 0-948661-87-9
  • Clapham, Phil. Humpback Whale. pp 589–592 in the Encyclopeadia of Marine Mammals. ISBN 0-12-551340-2
  • Reeves, Stewart, Clapham and Powell. Date? National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World. ISBN 0-375-41141-0
  • Dawbin, W. H. The seasonal migratory cycle of humpback whales. In K.S. Norris (ed), Whales, Dolphins and Porpoises. University of California Press.