صفحه ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

صفحهٔ ایران (به انگلیسی: Iranian Plate) صفحهٔ تکتونیکی کوچکی است که با صفحات اوراسیا، عربستان، هند-استرالیا و آدریاتیک-ترکیه-یونان هم‌مرز است.[۱]

دریای تتیس که زمانی تمام ایران را می‌پوشاند[۲] در آغاز دورهٔ سنوزوئیک در ۶۵ میلیون سال پیش به خط ناوه‌ای باقیمانده‌ای تقلیل یافته بود که تنها بخشی از آن را هنوز دریا فرا می‌گرفت.[۳] از سوی دیگر آنچه که امروزه با عنوان منطقهٔ دریای سرخ-خلیج عدن می‌شناسیم در حال گسترش بیشتری بود.[۳] درنتیجهٔ این رویداد، بخشی بزرگ به‌نام صفحهٔ عربستان جدا شد و شروع به حرک به سمت شمال-شرق نمود، صفحهٔ ایران را به‌شدت فشرد و باعث شد تا کوه‌های زاگرس ارتفاع یابند.[۳] این جابجایی صفحه‌ای را حتی امروز نیز در جریان می‌دانند[۳] و بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران در مرز برخورد این دو صفحه در منطقهٔ زاگرس متمرکز است.[۴]

همچنین صفحهٔ ایران در نقطه‌ای جنوبی‌تر در مکران (واقع در جنوب شرقی ایران) با پوسته اقیانوسی برخورد نمود[۳] که این پوسته به زیر صفحهٔ ایران رفت.[۴] نتیجهٔ این برخورد پدیدآمدن رشته‌کوه‌هایی عظیم بود[۳] اما در مقایسه با منطقهٔ زاگرس، فعالیت‌های زمین‌لرزه‌ای کمتری در اینجا وجود دارد.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. G. de Klerk. NSSC Geography Student's Answer Book. Cambridge University Press, 2009, ISBN 0-521-18223-9. Google Books, (بازبینی به تاریخ ۱ نوامبر ۲۰۱۱).
  2. Arieh Singer, Emilio Galan. Developments in Palygorskite-Sepiolite Research: A New Outlook on These Nanomaterials. Elsevier, 2011, ISBN 0-444-53608-6. Google Books, (بازبینی به تاریخ ۱ نوامبر ۲۰۱۱).
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ William Bayne Fisher. The Middle East: a physical, social, and regional geography. Routledge, 1978, ISBN 0-416-71520-6. Google Books, (بازبینی به تاریخ ۱ نوامبر ۲۰۱۱).
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ . در واقع می‌توان گفت که زلزه‌های ایران بیشتر حاصل فشار برخورد صفحهی ایران یا عربستان هستند. «لرزه‌خیزی ایران». پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله. بازبینی‌شده در ۱۰ آبان ۱۳۹۰.