تنگه هرمز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۶°۳۴′ شمالی ۵۶°۱۵′ شرقی / ۲۶.۵۶۷° شمالی ۵۶.۲۵۰° شرقی / 26.567; 56.250

نقشهٔ تنگهٔ هرمز

تنگه‌ٔ هرمز آبراهی است بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان که دریای عمان را به خلیج فارس می‌پیوندد. این گذرگاه یکی از راهبردی‌ترین مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی در جهان به شمار می‌آید.

نامگذاری[ویرایش]

persian gulf in the othoman maps 1729 ibrahim motafareka turky

نام هرمز بنا بر منابع تاریخی در قدیم «هورموغ» بوده که مغ در گویش بومی استان هرمزگان به معنای نخل است.[۱][۲] از سویی این واژه می‌تواند از ترکیب هور+موغ (موغستان) به معنی آبراهه موغستان (ایالت قدیم جنوب ایران یا میناب کنونی) ساخته شده باشد.

شباهت ظاهری تلفظ امروزی یعنی هرمز با نام اهورامزدا باعث شده در میان عوام ارتباطی میان این دو نام تصور شود که این تصور مبنایی در شواهد تاریخی ندارد.

مشخصات جغرافیایی[ویرایش]

نقشه جغرافیایی تنگهٔ هرمز

طول این آبراه ۱۵۸ کیلومترو عرض ان از بندرعباس تا راس شوریط در عمان بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر می‌باشد.

ژرفای تنگه هرمز از خلیج فارس بیشتر است و به دلیل شیب تند کف آن از قسمت شمال به جنوب متغیر است، به طوری که نزدیکی جزیره لارک، در حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی و در نزدیکی شبه جزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر می‌رسد. در حالی که حداکثر عمق آب در خلیج فارس ۹۰ متر است.[۳] قوس آن، رو به شمال و به طرف درون فلات ایران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانه‌های ایران قرار گرفته‌است.

اهمیت ژئوپولتیک[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: جنگ نفت‌کش‌ها
نقشه خطوط کشتی‌رانی تنگهٔ هرمز

این تنگه در طول تاریخ شاهد منازعات بین‌المللی بسیار میان پادشاهان ایران همچون نادرشاه و شاه عباس و محمدرضا پهلوی و حکومت جمهوری اسلامی ایران با بیگانگان همچون اسپانیائی‌ها، پرتغالی‌ها و آمریکایی‌ها بوده‌است.

تنگه هرمز دومین تنگه بین‌المللی شلوغ دنیاست. هر روز حدود ۱۶٫۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام (برآورد ۲۰۰۶) که معادل ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط نفت‌کش‌ها و نزدیک به ۲۵ درصد کل عرضه جهانی نفت است. حدود ۶۸ درصد ذخایر شناخته‌شده نفت و گاز دنیا در خلیج فارس قرار دارد و امنیت تنگه هرمز نقش کلیدی در تأمین بی‌وقفه انرژی دنیا دارد. بیشتر این نفت به بازارهای آسیا، ایالات متحده و اروپای غربی می‌رود و ۷۵ درصد نفت خام ژاپن از این مسیر وارد می‌شود. بیشتر صادرات نفت خام در مسیرهای بسیار طولانی از طریق نفت‌کش‌های بسیار بزرگ انجام می‌شود که توانایی حمل بیش از دو میلیون بشکه در هر سفر دارند.

حکومت ایران در موارد متعددی تهدید به بستن تنگه هرمز کرده‌است. بر اساس یک سناریو این کار از طریق مین‌گذاری سطح دریا و سپس استفاده از موشک‌های ضدکشتی کروز و زیردریایی‌های کوچک برای اختلال در عملیات مین‌روبی انجام می‌شود. به گفته جامعه اطلاعاتی آمریکا، ایران توانایی بستن تنگه هرمز را برای مدت کوتاهی دارد. با این حال برخی چنین عملی را غیرمنطقی می‌دانند چرا که تقریباً تمام نفت ایران از طریق این تنگه صادر می‌شود و دولت آمریکا نیز انتظار عملی شدن چنین تهدیدی را ندارد چراکه بیشترین آسیب را به خود ایران وارد خواهد کرد.[۴]

جزایر[ویرایش]

در تنگه هرمز چهار جزیره ایرانی هرمز٬ قشم ٬ لارک و هنگام قرار دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. شهرداری میناب: بازدید: دسامبر ۲۰۱۱.
  2. CNN، بازدید: دسامبر ۲۰۱۱.
  3. [http://archimer.ifremer.fr/doc/2004/publication-389.pdf Hydrology and circulation in the Strait of Hormuz and the Gulf of Oman—Results from the GOGP99 Experiment: 1. Strait of Hormuz] JOURNAL OF GEOPHYSICAL RESEARCH, S. P. Pous1,, X. Carton1 , P. Lazure, page 2
  4. OPLAN 1019 Arabian Gauntlet Global Security
  • مطالعاتی در باب بحرین و جزایر و سواحل خلیج فارس. عباس اقبال.تهران. چاپخانه مجلس. ۱۳۲۸ شمسی
  • عمان فی عام ۱۹۸۶ (عام الحصاد والتراث) إصدار وزارة الإعللام، دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۸۶ میلادی
  • الهام فرهادی. «ایران و امنیت انرژی». مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، مهر ۱۳۸۹. ۱۱. بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۱۱. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تنگه هرمز موجود است.