جزیره ابوموسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۵°۵۲′ شمالی ۵۵°۰۱′ شرقی / ۲۵.۸۶۷° شمالی ۵۵.۰۱۷° شرقی / 25.867; 55.017

«ابوموسی» تغییر مسیری به این صفحه است. برای کاربردهای دیگر ابوموسی (ابهام‌زدایی) را ببینید.
جزیره ابوموسی
جزیره ابوموسی در Iran واقع شده‌است
جغرافیا
مکان خلیج فارس
۱ جزیره
جزیره‌های مهم جزیره ابوموسی
مساحت ۱۲ کیلومتر مربع (۴٫۶ sq mi)
طول ۵٫۰ کیلومتر (۳٫۱۱ مایل)
عرض ۴٫۹ کیلومتر (۳٫۰۴ مایل)
بیشترین ارتفاع ۳۶۱ متر (۱٬۱۸۴ پا)
بلندترین نقطه کوه حلوا
کشور
استان هرمزگان
شهرستان ابوموسی
بخش -
بزرگ‌ترین شهر ابوموسی
اطلاعات جمعیتی
جمعیت ۲۱۳۱
گروه‌های قومی ایرانی

جزیره ابوموسی یا بوموسو جزیره‌ای در جنوب خلیج فارس و جز استان هرمزگان ایران است. این جزیره یکی از جزایر سه‌گانه ایران است که امارات متحده عربی ادعای مالکیت آن را دارد. مساحت این جزیره که در ۲۶ درجهٔ خط عرض شمالی و در ۵۵ درجهٔ خط طول شرقی واقع شده‌است، در حدود ۲۵ کیلومتر مربع می‌باشد.[نیازمند منبع]

فاصله میان این جزیره و جزایر تنب به دلیل عمق مناسب آب، تنها مسیر قابل کشتیرانی برای نفتکش‌های بزرگ است.

مالکیت جزیره[ویرایش]

حاکمیت ایران بر جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک ریشه در دورهٔ امپراتوری‌های عیلامی، ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی دارد. در این دوران نظم و امنیت ایرانی (persianpax) بر سراسر این پهنه آبی خلیج فارس و جزایر آن حکم‌فرما بود. جزایر سه‌گانه در سال ۱۹۰۸ به طور کامل تحت اشغال بریتانیا به عنوان قیم رسمی امارات متصالحه در آمد اما تا سال ۱۹۷۱ هیچ کدام از دولت‌های ایران این اشغال را قبول نداشته و ابوموسی به همراه تنب بزرگ و کوچک در تقسیمات کشوری ایران قرار داشتند.

در سال ۱۹۷۱ میلادی پس از توافق ایران و بریتانیا و پیش از خروج نیروهای نظامی انگلیس از منطقه و تأسیس کشور امارات متحده عربی، ابوموسی به همراه تنب بزرگ و تنب کوچک پس از نزدیک به ۷۰ سال شکایتهای مداوم دولت ایران علیه اشغالگری انگلیس سرانجام به ایران بازگردانده شد. طبق این یادداشت تفاهم ارتش ایران در این جزیره نیرو مستقر کرد و به شارجه اجازه داده شد که یک پاسگاه پلیس محلی در آنجا داشته باشد.[۱] این موافقتنامه منابع انرژی جزیره را بین دو امضا کننده تقسیم کرد.[۲] در سال ۱۹۹۲ و پس از خاتمهٔ جنگ خلیج فارس امارات متحدهٔ عربی بر خلاف نظر شیخ شارجه و تفاهم‌نامهٔ ۱۹۷۱ شارجه با ایران در خصوص ابوموسی، اقدام به طرح ادعاهای مالکیت بر جزایر سه‌گانه کرد. این اقدام واکنش دولت ایران را برانگیخت.

نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که ابوموسی را بخشی از ایران نشان می‌دهد. دو خط‌چین موازی خطوط تلگراف دریایی هستند.

شورای عالی امنیت ملی ایران با صدور بیانیه‌ای هشت ماده‌ای بر حق حاکمیت بی چون و چرای ایران بر جزایر تاکید کرد. در بند هفتم این بیانیه آمده‌است: «طرح ادعاهای تاریخی در مورد سرزمین‌های ایران، اگرچه همواره به نفع ایران است، ما آن را به هیچ وجه به مصلحت امنیت منطقه نمی‌دانیم و تجربه ادعاهای مشابه از سوی عراق درس عبرتی در این زمینه‌است». [۳]

اکبر هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه ۲۵ دسامبر ۱۹۹۲ خطاب به شورای همکاری حاشیه خلیج پارس و همپیمانان غربی آنان گفت: برای جداسازی جزایر سه گانه از ایران باید از دریای خون گذشت. [۴]

تفاهم‌نامه ۱۹۷۱[ویرایش]

سفر رییس جمهور ایران به جزیره[ویرایش]

محمود احمدی‌نژاد در ۲۳ فروردین سال ۱۳۹۱ در راستای برنامه‌های چهارمین دور سفر هیات دولت به استان هرمزگان به جزیره ابوموسی سفر کرد و در جمع مردم شهرستان ابوموسی سخن رانی و به شدت بر حقانیت و اصالت نام خلیج فارس تاکید کرد. این اولین دیدار یک رئیس‌جمهور ایرانی از این جزیره بود.[۵]

در پی این سفر وزارت خارجه امارات در سخنانی این سفر را مورد انتقاد قرار داد و آن را نقض آشکار حاکمیت امارات بر سرزمین خود خواند. همچنین امارات سفیرش در تهران را برای مشورت فراخواند و پارلمان امارات نیز در بیانیه‌ای سخنان رئیس‌جمهور ایران را محکوم کرد.[۶][۷][۸][۹] در واکنش٬ معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه ایران بازدید احمدی نژاد از جزیره ابوموسی را موضوعی داخلی خواند که در چارچوب سفر استانی رییس جمهور انجام شده است. همچنین رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز اظهارات وزیر امور خارجه امارات متحده عربی را یک توهم پوچ و بی‌اساس خواند. [۱۰]

تاریخچه نام جزیره[ویرایش]

استقبال شیخ محمد القاسمی، حاکم شارجه از فرماندهان ارتش ایران در ناو آرتمیس در روز بازگشت جزایر تنب و بوموسا به ایران- آذر ۱۳۵۰/۱۹۷۱.

این جزیره در اسناد تاریخی و نقشه ها با نام بوموو( BoumOuw) بوم یعنی "جا، مکان"+ "اوو"(Aouw) یعنی آب (معرب آن بومف) روی هم یعنی مکان آب و با نام گپ سبزو (به معنای جای سبز) و بوم سوز یا بوموسو BoumSou. ثبت شده (بوم به معنی مکان است و «سو» چند معنی دارد سو Souw را اگر مخفف سووز Souwz بدانیم نام یک نوع سبزی و نام یک نوع بوته سبز خارداراست(سوو، خار و گون) و بطور کلی نیز سووز souwz در زبان فارسی کهن معنی سبز می‌دهد و در مجموع می‌توان آن را به معنای مکان سبزنامید).[۲][۱۱] نام ابوموسی یک نام جدید می‌باشدو سابقه آن به حدود بیشتر از یکصد سال قبل برمی گردد که یکی از ساکنان بنام ابوموسی این نام را بجای بوموسو BoumSou رایج ساخت.[۱۲] بعضی سوز را کوتاه شده سوزان به معنی داغ گرفته اند که درست نیست.زیرا سوز و سبزو دقیقاً هنوز هم در گویش محلی معنی سبز می دهد واین جزیره در مقایسه با صحرای عربی جزیره ای سبز است. و حتی گرمای آن نیز به مراتب کمتر از صحرا است.و معتدل ترین هوا در خلیج فارس را دارد.[۱۳] نام ابوموسی در نقشه ها، کتب تاریخی و جغرافیای قدیم و جدید کشورها دبده می شود. به طور نمونه در نقشه ای که در سال 1967 توسط دولت شوروی سابق چاپ گردید، نام ایرانی بوموسی برای این جزیره به کار رفته است. نام بوموسی برگرفته از نام یکی از سرداران کریم خان است که پس از حضور در این جزیره نام خود را بر آن نهاده است. انگلیسی ها پس از نفوذ در خلیج فارس به منظور کنار گذاشتن عناصر ایرانی از این جزیره عنوان جعلی ابوموسی را برای جزیره به کار بردند. [۱۴]

جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک در نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه که توسط آدولف اشتیلر ترسیم شده‌است. رنگ جزایر در نقشه، مالکیت آنها را برای ایران ثابت می‌کند.

جمعیت[ویرایش]

جمعیت ابوموسی، در سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۱۳۱ نفر بوده‌است.[۱۵] تعداد اندکی از این ساکنان شهروندان امارات هستند.

جغرافیای جزیره[ویرایش]

نقشه جزیره بوموسا Bumusa که پیوست تفاهم‌نامه ۱۹۷۱ بود.

«جزیره ابوموسی» جنوبی‌ترین جزیره ایرانی آب های خلیج فارس است.[۱۶] این جزیره در ۲۲۲ کیلومتری بندرعباس و هم چنین در ۷۵ کیلومتری بندر لنگه، در ۶۰ کیلومتری شمال امارت شارجه در امارات متحده عربی واقع شده‌است. و ۱۶۰ کیلومتر از تنگه هرمز فاصله دارد. جزیره ابوموسی یکی از چهارده جزیره استان هرمزگان است که بیشترین فاصله از سواحل ایرانی خلیج فارس را دارد و طول و عرض آن درحدود ۵ / ۴ کیلومتر است. شهر ابوموسی مرکز جزیره ابوموسی می‌باشد. ارتفاع آن از سطح دریا ۴۶ متر می‌باشد.

وسعت شهرستان ابوموسی ۶۸٫۸ کیلومتر مربع است که مشتمل بر جزایر ابوموسی (با ۱۲ کیلومتر مربع)، جزیره تنب بزرگ (با ۱۰٫۳ کیلومتر مربع) تنب کوچک (با ۱٫۵ کیلومتر مربع)، سیری (با ۱۷٫۳ کیلومتر مربع)، فرور بزرگ (با ۲۶٫۲ کیلومتر مربع) و فرور کوچک (با ۱٫۵ کیلومتر مربع) می‌باشد.

جزیره ابوموسی آب و هوای مرطوب و گرم‌تری دارد. این جزیره فاقد آب و اراضی مناسب کشاورزی است، ولی کشت و زرع محدودی در آن صورت می‌گیرد و بیشتر مردم بومی محل به صید ماهی اشتغال دارند.این جزیره از خوش‌آب‌وهواترین مناطق خلیج فارس است و انواع گیاهان و جانوران دریایی در ساحل آن به چشم می‌خورد.[۱۷]

ناهمواری های خاک جزیره ابوموسی به سوی شمال افزایش میابد و سرانجام به بلندترین نقطه جزیره به نام کوه حلوا که نزدیک به ۱۱۰ متر ارتفاع دارد می‌رسد.[۱۸]

امکانات جزیره[ویرایش]

تاسیسات جزیره شامل یک باند فرودگاه و هلی‌کوپتر، یک موج شکن و اسکله برای پهلوگیری کشتی‌های ماهیگیری و نظامی، اسکله هاورکرفت، کارخانه آب‌شیرین‌کن، سینمای روباز، مدرسه، مخابرات و ... می‌باشد.[۱۹]

اهمیت جزیره[ویرایش]

این جزیره یکی از نقاط مهم استراتژیک خلیج فارس محسوب شده و خط زنجیره خط دفاعی اول ایران در تنگه هرمز قرار دارد. جزیره ابوموسی یکی از مراکز صدور نفت خام کشور است که با ظرفیتی قابل توجه فعالیت می‌کند. بوموسی به همراه تنب برگ و کوچک اهميت راهبردي بالايی دارند و مالكيت ايران بر بخش قابل ملاحظه ای از جنوب خليج فارس و به ويژه تسلط ايران بر تنگه هرمز را تضمين می كنند. علاوه بر آن به دلیل عمق مناسب تنها معبر حياتی عبور نفتكش ها و كشتی های بزرگ جنگی در محدوده اين جزاير قرار دارد.[۱۹] [۲۰][۲۱][۲۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Mojtahedzadeh, Pirouz (1993) (in Persian). Countries and boundaries in the geopolitical region of the Persian Gulf. The Institute for Political and International Studies
  2. Dispute Over Island of Abu Musa Unites Iran - NYTimes.com
  3. سید علی حق شناس، حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر تنب و بوموسی، ص ۱۰۸
  4. سیدعلی حق شناس، حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر تنب و بوموسی، صص ۱۰۷
  5. «بازتاب سفر احمدی نژاد به ابوموسی در رسانه های اماراتی». صراط نیوز. 
  6. «سفر احمدی نژاد به جزیره ابوموسی». عصر ایران. 
  7. «بازدید احمدی نژاد از جزیره ابوموسی موضوعی داخلی است». فارس نیوز. 
  8. «تصاویر/ حضور احمدي نژاد در جزيره ابوموسي». جهان نیوز. 
  9. «داستان تکراری خیالبافی‌های امارات برای جزیره ابوموسی در یک جدول». همشهری آنلاین. 
  10. «پاسخ ايران به ادعاي امارات درباره ابوموسي». دنیای اقتصاد. 
  11. [۱], Documents on the Persian Gulf's name : the eternal heritage of ancient time Author:Ajam, Muḥammad.]],
  12. اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان
  13. «نام های بوموسی' را بهتر بشناسیم». شهرگون نیوز. 
  14. سیدعلی حق شناس، حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر تنب و بوموسی، ص ۵۱
  15. «World Gazetteer»(انگلیسی). بازبینی‌شده در خرداد ۱۳۹۰. 
  16. جعفری ولدانی، اصغر (۱۳۷۶) جزیره بوموسی و جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک، تهران
  17. توصیف وضعیت جزیرهٔ ابوموسی
  18. جعفری ولدانی، اصغر (۱۳۷۶) جزیره بوموسی و جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک، تهران
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ «ابوموسی خوش آب و هوا ترین جزیره خلیج فارس». آفتاب. 
  20. «ابوموسي، جنوبی‌ترین جزیره ایران». تبیان. 
  21. «ابوموسی یکی از نقاط استراتژیک جهان است». مهرنیوز. 
  22. نویسنده کتاب حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر تنب و بوموسا: امارات باید تحریم سیاسی و اقتصادی شود

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]