وضع طبیعی
وضع، وضعیت یا حالت طبیعی (به انگلیسی: State of Nature) اصطلاحی است که ابتدا توسط تامس هابز در لویاتان و بعدها توسط جان لاک، ژان ژاک روسو و دیگران در فلسفهٔ سیاسی و قرارداد اجتماعی مطرح شد. این واژه به وضعیت فرضی انسانی، پیش از برقراری دولت اشاره دارد. در معنای عام و موردِ نظرِ هابز در لویاتان، وضع طبیعی پیش از بهوجود آمدن قانون وضعی و هممعنای آنارشیسم است.
از نظر هیوم و هابز، وضع طبیعی انسانها، وضع جنگ آنها با یکدیگر است. از نظر آنها زمانی قانون بهوجود میآید که افراد بهمنظور تحقق اهدافشان، برای تأسیس دولت بهتوافق برسند. جان راولز، از احیاگران ایدهٔ قرارداد اجتماعی در دورانِ معاصر، در بیان نظریهٔ عدالت خود از ایدهٔ قراردادگرایانهٔ مشابهی استفاده کرد و آنرا توافق در وضع آغازین (original position) خواند. در وضعِ آغازین، انسانها در وضعیتی که آنرا حجاب جهل مینامید، بر روی اصولی از عدالت توافق میکنند که با در نظر گرفتن فرایندِ این توافق، میتوان آنرا منصفانه دانست.
منابع [ویرایش]
- قانون در اندیشهٔ سیاسی
- ویکیپدیای انگلیسی، مدخل State of nature، بازیابی در ۷ سپتامبر ۲۰۰۸
