کردستان سوریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کردستان سوریه
(غرب کردستان)

Rojavayê Kurdistanê (کردی)
رۆژاڤایێ کوردستانێ
پایتخت قامشلی
زبانها کردی
سووری-آرامی
عربی[۱]
نام اهلیت کرد، سوری (آشوری)، عرب
دولت خودمدیریتی دموکراتیک غرب کردستان
 -  رئیس‌جمهور -
منطقهٔ خودگردان
 -  پیشنهاد خودگردانی ژوئیۀ ٢٠١٣ 
 -  اعلام خودگردانی نوامبر ٢٠١٣ 
 -  تأسیس حکومت منطقه‌ای نوامبر ٢٠١٣ 
 -  اتخاذ قانون اساسی موقتی ژانویۀ ٢٠١۴ 
منطقه زمانی یوتی‌سی+٣
جهت رانندگی راست
دامنه اینترنت .sy
پیش‌شماره تلفن +۹۶۳

کردستان سوریه (به کردی: Rojavayê Kurdistanê، رۆژاڤایێ کوردستانێ) (به فارسی: غرب کردستان) بخش کردنشین در شمال خاوری، شمال و شمال باختری سوریه می‌باشد که بخشی از استان‌های حسکه، رقه و حلب را در بر می‌گیرد.[۲]. این منطقه هم‌اکنون تحت سیستم سیاسی خودمدیریتی دموکراتیک غرب کردستان در آمده و به سه واحد سیاسی با نام‌های کانتون جزیره، کانتون کوبانی و کانتون عفرین تقسیم شده‌است. شمار زیادی از کردهای سوریه نیز در شهرهای بزرگ، مانند حلب و دمشق زندگی می‌کنند. اقلیت‌های غیر عرب ۱۹٫۷٪ جمعیت سوریه(۲۱٬۷ میلیون) را می‌سازند که بزرگترین آن‌ها کردها هستند که ۱۸ درصد جمعیت سوریه را تشکیل می‌دهند.[۳] کردها همواره از سوی فرمانروایان حزب بعث سوریه نابود شمرده شده‌اند. کردها، (همانند ترکیه و عراق)، بزرگ‌ترین گروه اقلیت نژادی در سوریه نیز هستند. با آنکه کردهای سوریه نزدیک به ۱۸ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند، اما دچار محرومیت هستند و بیشترین ظلم‌ها در حق آنان انجام شده است. (آمار سیا اقلیت‌های غیر عرب جمعیت سوریه (با جمعیت ۲۱٬۷ میلیون) را ۹٬۷٪ می‌داند[۴] و آمار وزارت امور خارجهٔ آمریکا، ۹ درصد جمعیت سوریه را کرد می‌داند[۵])

مناطق کردنشین شمال سوریه

با به قدرت رسیدن حزب بعث نگرش ضد قومیتی در سوریه گسترش یافت و بسیاری از کردهای سوریه از از حقوق اجتماعی محروم شدند و حتی زمین‌های کشاورزان ساکن منطقه‌هایی مثل الحرزکه و قامشلی مصادره شد. در این زمان نگرش شونیستی در سوریه افزایش یافت و کردها در شرایط کاملاً دشواری قرار گرفتند و بسیاری از آنان تابعیت خود را به طور اجباری از دست دادند.[۶] وضعیت کردها در سوریه در برابر دیگر کشورها ناگوارتر گزارش شده‌است و پشتیبانان حقوق بشر همواره آزار و پیگرد دیده‌اند. ،[۷][۸][۹]

بیشتر کردهای سوریه سنی شافعی هستند؛ اما اقلیت‌هایی نیز از علویان و ایزدیان نیز در میان آن‌ها وجود دارند. حکومت حزب بعث سوریه، برای این کشور که زیستگاه تیره‌ها، تبارها و گروه‌های زبانی گوناگون است تنها یک هویت و موجودیت می‌شناسد و آن هویت عربی است. کردهای سوریه بزرگترین اقلیت ملی در این کشور هستند که از تمامی حقوق ابتدایی زندگی بی‌بهره‌اند.

مردم کردستان نیز در سال ۲۰۱۱ به اعتراض‌های مردمی در سوریه پیوستند و مردم شهرهای کردستان سوریه در اعتراض به سیاست‌های دولت و حمایت از اعتراض‌های مردمی در سوریه در چند شهر دست به تظاهرات زدند. در تحولات اخیر سوریه کردها به صورتی فعال و تاثیرگذار شرکت می‌کنند. حضور فعال کردها در اعتراضات نشان از برجسته شدن هر چه بیشتر نقش کردها در تحولات اخیر سیاسی سوریه دارد. در حال حاضر کنترل کردستان سوریه در دست نیروهای کرد قرار گرفته و سیستمی سیاسی تحت عنوان خودمدیریتی دموکراتیک غرب کردستان تشکیل شده‌است.[۱۰]

پیشینه[ویرایش]

نوشتار اصلی: تاریخ کردها
دژ کردان در سوریه

به دنبال جنگ جهانی اول و تجزیهٔ امپراتوری عثمانی، کردهای تحت تسلط این امپراطوری در بین سه کشور ترکیه، عراق و سوریه تقسیم شدند و سوریه هم تحت لوای فرانسه قرار گرفت. در جریان مناقشهٔ موصل در سال ۱۹۲۵، تنش در روابط ترکیه و فرانسه بالا گرفت، در این گیرودار دولت فرانسه از کردهای غرب کردستان خواست که به این دولت در جنگ با ترکیه کمک نمایند و در عوض آن فرانسه متعهد شد که به حل مسئلهٔ کرد در سوریه کمک نماید. در همین راستا دولت فرانسه به پشتیبانی از حزب خویبون و قیام شیخ سعید پیران در سال ۱۹۲۵ می‌پرداخت و سوریه به مأمن و پناهگاه کردهای فراری از ترکیه بدل شده بود. در نهایت اختلاف ترکیه و دولت فرانسه از میان رفت و در سال ۱۹۲۹ در آنکارا، این دو کشور قرارداد ترکیه- فرانسه را به امضا رساندند که به موجب آن منطقه‌ای در مرز سه کشور ترکیه، عراق و سوریه به کردها اختصاص یافت و این منطقه به سه استان حسکه (جزیررقه و حلب تقسیم شد. کردهای این بخش از کردستان با لهجهٔ کرمانجی صحبت می‌کنند براوردها حکایت از آن دارد که ۱۰٪ جمعیت فعلی سوریه را که بالغ بر ۲٫۵ میلیون نفر می‌باشند را کردها تشکیل می‌دهند.[۱۱] اولین جنبش کردهای سوریه در سال ۱۹۲۸ و در جهت کسب حقوق ملیشان خود را نشان داد. در راستای این جنبش کردهای سوریه مطالبات خود را در اولین گام تسلیم پارلمان سوریه کردند. این مطالبات عبارت بودند از:

  • زبان کردی در مدارس مناطق کردنشین تدریس شود و در ادارات به رسمی شناخته شود.
  • کردها خود ادارهٔ امور خود را بدست گیرند.

این مطالبات با مخالفت فرانسوی‌ها روبه‌رو شد. در آنهنگام روابط کردها و اعراب بسیار حسنه بود و دوش به دوش هم جهت آزادی سوریه مبارزه می‌کردند. این همکاری سبب شده بود که کردها به تأمین حقوق ملی خود در سوریه خوش‌بین باشند ولی متأسفانه پس از پایان تسلط فرانسه بر سوریه و استقلال این کشور، عربها تمام تعهدات خود را زیر پا گذاشتند. کردها نه‌تنها به حقوق خود نرسیدند بلکه وضعشان از قبل هم بدتر شد کودتای نظامی یکی پس از دیگری به وقوع پیوست و در نهایت قدرت به ناسیونالیستهای عرب رسید. این اتفاق تأثیرات منفی زیادی بر سرنوشت کردها گذاشت زبان کردی ممنوع شد و کم‌کم کردها تحت ستم مضاعف قرار گرفتند. در سالهای ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۱، همگام با تأسیس حزب بعث و قدرت گرفتنش در سوریه و تأکید بر ناسیونالیزم عرب، در سال ۱۹۶۳ تنش میان کردها و اعراب بالا گرفت.[۱۲] کشف و حفر چاههای نفتی در مناطق کردنشین موجب شد که اعراب از حس تجزیه‌طلبی کردها هراس پیدا کنند. یک ژنرال سوری در گزارش خود در سال ۱۹۶۰ می‌گوید که: مشکلات ناشی از وجود کردها پوسته‌ای کاذب در سرزمین اعراب است که باید این پوسته کنده شده و دور انداخته شود. آنچه که مسلم است موقعیت مناسب جغرافیایی کردها و نفت و اقتصاد قوی در کردستان مانند خوره به جان کردها افتاده‌است و وجودشان تهدید سیاسی بالقوه‌ای است برای آیندهٔ اعراب در سوریه.

سرشماری سال ۱۹۶۲ در سوریه بیم و هراس را در دل دولتمردان سوریه دو چندان نمود در واقع هدف از این سرشماری یافتن جهت انکار وجود ملت کرد در سوریه بود به این منظور کردها برای اینکه ثابت کنند که شهروند سوریه هستند می‌بایست اثبات می‌کردند که از سال ۱۹۵۳ در آن کشور ساکن هستند. در واقع منظور اصلی دولت سوریه تعریب مناطق کردنشین بود به این بهانه کردها حقوق شهروندی خود را از دست می‌دادند. در حال حاضر ۳۰۰ هزار نفر از کردهای سوریه فاقد شناسنامه می‌باشند و در خاک سوریه بیگانه محسوب می‌شوند و یا به چشم میهمان نگریسته می‌شوند، و حق خرید زمین و املاک از آنها سلب شده‌است. آنها از حقوق ابتدایی خود محرومند، در ادارات دولتی استخدام نمی‌شوند و قادر به ازدواج و تشکیل خانواده به صورت رسمی نمی‌باشند، حق رأی و کاندیداتوری ندارند و چون پاسپورت برایشان صادر نمی‌شود نمی‌توانند به کشورهای دیگر مسافرت نمایند. در سوریه کسانی که شناسنامه ندارند و کرد هم نیستند به نسبت کردها وضعیت بهتری دارا می‌باشند.

بیانیهٔ جهانی حقوق کودک در سال ۱۹۵۹ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید و سوریه نیز در سال ۱۹۹۳ مفاد این بیانیه را پذیرفت و به عضویت آن درآمد. به موجب این بیانیه کودکان پس از تولد صاحب شناسنامه می‌گردند و به عنوان شهروند رسمی آن کشور به حساب می‌آیند. طبق بند ج ـ مادهٔ ۳ حقوق شهروندی سوریه، کودکانی که از پدر و مادر بی‌شناسنامه و یا بی‌هویت متولد می‌شوند همچون شهروند سوریه محسوب می‌شوند اما این قانون برای کردها صدق نمی‌کند و این نقض آشکار بیانیه جهانی حقوق بشر و حقوق کودک است.

اکنون جنبش دمکراسی‌خواهی در کشورهای عربی شمال آفریقا و خاورمیانه آغاز گشته و بخش عمدهٔ این کشورهای توتالیتر را فراگرفته‌است. موج نارضایتی‌ها و اعتراضات جهت تأمین حقوق بشر، آزادی، دمکراسی و عدالت اجتماعی ادامه دارد. در سوریه نیز مردم با سرکوب و اختناق شدید نظام حاکم، به میدان آمده و خواستار تغییر در وضع موجود و پایان حکومت غیردمکراتیک حزب بعث می‌باشند. در این میان حضور کردها و ابراز مطالبات ملی آنها بسیار کمرنگ است و مطالبات آنها در حداقل حقوق شهروندی در چهارچوب خاک سوریه خلاصه شده‌است. در تاریخ سیاسی سوریه کردها هیچ‌گاه نتوانسته‌اند یک جنبش مقتدر و فراگیر آزادی‌خواهانه را به وجود آورند و دلایل آن برمی‌گردد به:

  • وضعیت جغرافیایی: هرچند که مناطق کردنشین سوریه به مرزهای کردستان ترکیه و کردستان عراق متصل است ولی این مناطق در داخل خاک سوریه به صورت سه بخش مجزا از هم قرار گرفته و در بین آنها اعراب اسکان یافته‌اند.
  • شیوهٔ برخورد خشن و سختگیرانهٔ نظام حاکم بر سوریه هیچ‌گاه اجازهٔ آشکار را به کردها نداده‌است. در هیچ مقطعی کردهای سوریه حق داشتن رادیو و تلویزیون و روزنامه به زبان کردی را نداشته‌اند و قادر به تحصیل به زبان مادری خود نبوده‌اند در واقع بخش اصلی ضعف کردها ناشی از قدرت حکومت مرکزی در سوریه بوده‌است.
  • تعدد احزاب و ضعف ساختاری و سیاسی آنها تا این هنگام مانع از ایجاد گفتمانی واحد در بین کردهای سوریه بوده و در واقع احزاب بیشتر به جدال و کشمکش با یکدیگر پرداخته‌اند. به همین دلیل در ۴ / ۷ / ۲۰۱۱ تشکیل یک جبهه مشترک میان احزاب کردستانی سوریه اعلام شد.
  • کنفرانس احزاب سیاسی کردستانی سوریه که در سال ۲۰۱۲ در شهر اربیل کردستان عراق برگزار شد، با اعلام تشکیل یک جبهه متحد، به کار خود پایان داد. «جبهه احزاب کردستانی سوریه»، بر احقاق حقوق کردها در کردستان سوریه تاکید نمودند. جبهه، خواستار توقف اعمال خشونت شده‌است. این جبهه با شرکت ۱۶ حزب سیاسی کردستانی سوریه تشکیل شده و امور این جبهه از سوی دو کمیته اجرا خواهند شد.[۱۳]

سیاست[ویرایش]

افزون بر ۳۰ حزب و نهاد سیاسی در کردستان سوریه مشغول به فعالیت می‌باشند.[۱۴] در یک نظرسنجی اینترنتی درباره رهبران کردهای سوریه، که توسط پایگاه اوستا کرد وابسطه به نخست وزیر اقلیم کردستان عراق صورت گرفت، اقبال مردم به این رهبران به شرح زیر بود.[۱۵]

نتایج نظرسنجی دربارهٔ رهبری کُردهای سوریه
شخصیت درصد
صالح مسلم
  
۵۸٫۷٪
صلاح بدرالدین
  
۲۰٫۷٪
حمید حاجی درویش
  
۴٫۲٪
عبدالحکیم بشار
  
۳٪
شیخ آلی
  
۲٫۹٪
عبدالباسط سیدا
  
۲٫۵٪
ابراهیم برو
  
۱٫۷٪
مصطفی جمعه
  
۰٫۵٪
نمی‌دانم
  
۴٫۵٪

احزاب در کردستان سوریه[ویرایش]

شهروندی سوریه[ویرایش]

دوران حافظ اسد[ویرایش]

در سال ۱۹۶۲ فرمانروائی سوریه حق شهروندی صدها هزار تن از کردها را گرفت و حتی آنان را از آمار کشور نیز زدود، که البته این شمار، اکنون پس از گذشت بیش از ۵۰ سال افزایش یافته بود. این شمار از کارت شناسایی ملی (ID) محروم بودند که برای ضروری ترین، ابتدایی‌ترین و حیاتی‌ترین نیازهای خود همچون درمان، آموزش و... بنیادی می‌باشد.[نیازمند منبع]

پس از اینکه حافظ اسد، رهبر حزب بعث، در سال ۱۹۷۰، به جایگاه رئیس جمهوری سوریه دست یافت، سرکوب و خفقان کردها و دیگر اقلیت‌های این کشور، به گونه‌ای چشم گیر افزایش یافت. بعثی‌های سوریه عملیاتی همانند و هم‌زمان با صدام حسین رهبر حزب بعث عراق و رئیس جمهور وقت این کشور که در کردستان عراق انجام می‌داد و حملات یا عملیات تعریب (عربی کردن منطقه) نامیده می‌شد را آغاز کردند.[نیازمند منبع]

دوران بشار اسد[ویرایش]

در آوریل ۲۰۱۱ پس از آغاز جنگ داخلی سوریه، بشار اسد با هدف جلوگیری از گسترش شورش‌ها در میان کردهای این کشور، پس از نیم قرن با صدور فرمانی به کردهای ساکن در استان حسکه در شمال شرقی این کشور شهروندی سوریه اعطا کرد. این تابعیت شامل حال کردهای دیگر مناطق سوریه نمی‌شود. نداشتن تابعیت برای کردها به معنای نداشتن حقوق شهروندی از قبیل محرومیت از استخدام در بخش های دولتی و نیز نداشتن شناسنامه و گذرنامۀ سوری بود.بی‌بی‌سی فارسی؛ بشار اسد به کردهای حسکه تابعیت سوری داد؛ پنج شنبه ۷ آوريل ۲۰۱۱؛ بازدید در ۳۱ اوت ۲۰۱۵.[۱۶] همچنان این گونه ادعا شد که حکومت سوریه خواستار آزادی عبدالله اوجالان رهبر مبارزات کردهای ترکیه نیز بوده‌است.[۱۷]

تشکیل خودمدیریتی دموکراتیک در کردستان سوریه[ویرایش]

     در دست ارتش سوریه     در دست نیروهای کرد     در دست مخالفان اسد     در دست حکومت اسلامی عراق و شام

همزمان با آغاز شورش‌ها، کردها به عنوان جبهۀ سوم در جنگ حضور پیدا کردند. حزب اتحاد دمکراتیک (پ.ی.د) معتقد بودند که در برابر خط دولت-ملت ناسیونالیستی و خط اسلام سیاسی می‌باید خط سومی شکل بگیرد که نه با دولت بشار اسد باشد و نه با ارتش آزاد و داعش و دیگر مخالفان مذهبی و ناسیونالیست دولت. در پی حملات پیاپی در شهرهای بزرگ سوریه، نیروهای ارتش از شهرهای کردنشین مرزی خارج شدند. نیروهای کرد طرفدار خط سوم، با سازماندهی نیروی خود کنترل امور را در دست گرفتند و در این مناطق سیستم خودمدیریتی دموکراتیک اعلام کردند.[۱۸] در ادبیات سیاسی نیروهای هوادار پ.ی.د و پ.ک.ک از این تحولات و تغییرات اجتماعی و سیاسی مترتب بر آن به عنوان انقلاب غرب کردستان (روژاوا) یا انقلاب ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۲ یاد می‌شود و نظام سیاسی-اجتماعی برآمده از آن نیز خودمدیریتی دموکراتیک غرب کردستان نامیده می‌شود.[۱۹] در عین حال نیروهای برآمده از این تحولات و نیز حزب اتحاد دموکراتیک اعلام کردند که قصد جدایی از سوریه و تشکیل دولت-ملت کردی را ندارند و در عوض خواهان دموکراتیزه شدن سوریه بر اساس خط خودمدیریتی دموکراتیک و گذار از دولت-ملت در هر شکل آن (عربی یا کردی) هستند. همچنین قصد ایجاد سیستمی تک حزبی را نیز ندارند و هر حزب و سازمان اجتماعی می‌تواند در مسائل سیاسی شرکت داشته و به کنگرۀ خلق بپیوندد. از ابتدای تحولات در کردستان سوریه، نیروهای افراطی به‌خصوص داعش و جبهه النصره برای مقابله با قدرت گرفتن کُردها، به شهرها و روستاها و مردم غیرنظامی حمله‌ور شدند. اغلب گروه‌های مزبور هنوز هم به طور پراکنده و در برخی مناطق به صورت متمرکز به حملات خود علیه کردها ادامه می‌دهند. همچنین نیروهای کرد موفق شده‌اند در درگیری‌هایی که با گروه‌های تکفیری داشتند، بخش‌های زیاد دیگری از مناطق شمالی سوریه را نیز به کنترل خود درآورند.[۲۰] ۴۷ گروه افراطی به کردهای سوریه حمله کرده‌اند. حزب اتحاد دموکراتیک لیست کامل ۴۷ گروه افراطی را که به شهرها و روستاهای کُردنشین سوریه حمله‌ور شده‌اند منتشر کرده‌است:[۲۱]

۱- داعش ۲- جبهه‌النصره ۳- تیپ احفاد الرسول ۴- تیپ النصیر ۵- گردان فتح‌الله ۶- تیپ لا اله الا الله ۷- ابن تیمیه ۸- گردان علی بن ابی طالب ۹- گردان الجزیره ۱۰- گردان میرگرد ۱۱- شاخهٔ امنیتی رقه ۱۲- الشام ۱۳- گردان العادیات ۱۴- گردان محمدیه ۱۵- گردان الابرار ۱۶- گردان شداده ۱۷- گردان احرار الخویران ۱۸- گردان جندالحرمین ۱۹- گردان شمال ۲۰- گردان جندالله ۲۱- جوانمردان جربوی ۲۲- گردان احرارالطوافی ۲۳- گردان سرّین ۲۴- گردان اهل‌السنه ۲۵- گردان مارعی ۲۶- گردان عایشه ۲۷- گردان احرارالشام ۲۸- گردان احرار ابو راسن ۲۹- گردان احرار الحرب ۳۰- تیپ انقلابیون رقه ۳۱- گردان اسامه بن زیاد ۳۲- گردان القارعه ۳۳- گردان الموحدین ۳۴- گردان طائفه‌المنصوره ۳۵- گردان الله‌اکبر ۳۶- تیپ الضلال ۳۷- گردان المدینه‌المنوره ۳۸- فداییان انقلاب ۳۹- گردان شهدای الظاهریه ۴۰- گردان شهید حسن الخلف ۴۱- واحدهای ابن القین ۴۲- گردان ملی ۴۳- گردان شهید ابو لطیف ابوالخطاب ۴۴- مجلس نظامی رقه ۴۵- گردان احرارالشدادی ۴۶- گردان انورالحق ۴۷- گردان احرار جبال عبدالعزیز».[۲۲]

بر اساس تقسیم‌بندی جغرافیایی، کردستان سوریه به سه کانتون با مرزهایی غیرملی و غیر قومی به نام‌های کانتون جزیره، کانتون عفرین و کانتون کوبانی تقسیم می‌شود که هریک از این مناطق خود یک شورای محلی ویژه موسوم به شورای خلق کانتون است که در سطح بالاتر مجلس خلق غرب کردستان را شکل می‌دهند. مأموریت نهادهای خودمدیریتی دموکراتیک، تدوین قوانین انتخابات محلی و فراهم سازی مقدمات برای برگزاری انتخابات سراسری و تدوین قرارداد اجتماعی (به عنوان بدیلی برای قانون اساسی) است. همچنین ادارۀ مسائل سیاسی، نظامی، امنیتی و اقتصادی کردستان سوریه نیز از دیگر وظایف خودمدیریتی دموکراتیک غرب کردستان است.[۲۳]

نیروی نظامی[ویرایش]

یگان‌های دفاعی خلق[ویرایش]

نماد یگان‌های مدافع خلق

یگان‌های مدافع خلق که عموماً با عنوان ی‌پ‌گ شناخته می‌شود گروه نظامی است متشکل از جوانان مناطق کردنشین سوریه که علیه دولت سوریه و نیروهای مهاجم بنیادگرای مذهبی در کردستان سوریه مبارزه می‌کند. تمام اعضای این نیروی نظامی کرد نیستند و جوانان عرب و آشوری منطقه و نیز نیروهایی از نقاط مختلف دنیا در آن می‌جنگند. این گروه که توسط حزب اتحاد دموکراتیک و شورای ملی کرد تاسیس شده است، مسئول حفظ نظم و حفاظت از جان اهالی مناطق کردنشین سوریه است. ی‌پ‌گ خود را یک نیروی شبه نظامی مردمی به شمار می‌آورد.

یگان‌های مدافع خلق در ژوئیۀ سال ۲۰۱۲ نیروهای امنیتی دولت را از سری‌کانی خارج و همچنین عامودا و عفرین را تصرف کرد. از دسامبر ۲۰۱۲، ی‌پ‌گ شامل ۸ تیپ نظامی است؛ که بعضی‌هاشان در عفرین، قامشلی، کوبانی و سری‌کانی در حال عملیات هستند.

یگان‌های دفاعی زنان[ویرایش]

علاوه بر ی.پ.گ، نیروی نظامی دیگری نیز در روژاوا سازماندهی شده که یگان‌های دفاعی زنان نام دارد و به اختصار ی.پ.ژ نامیده می‌شود. تمامی نیروهای این یگان‌ها از زنان تشکیل شده و نقش ارتش مستقل زنان را ایفا می‌کنند. سازماندهی زنان برای دفاع از حود و نیز صیانت از حقوق زنان از مهمترین جهتگیری‌های انقلاب ۱۹ ژوئیۀ ۲۰۱۲ در روژاوا بوده‌است.

وضعیت طبیعی[ویرایش]

جغرافیا[ویرایش]

هرچند که مناطق کردنشین سوریه به مرزهای کردستان ترکیه و کردستان عراق متصل است ولی این مناطق در داخل خاک سوریه به صورت دو بخش مجزا از هم قرار گرفته اند.[۲۴]

"کردستان سوریه" آن بخش از جغرافیای کردستان است که با وسعتی برابر با ۷۰۰ کیلومتر از دیرک تا عفرین را در بر می‌گیرد و با یک خط آهن از شمال کردستان جدا می‌شود. جغرافیایی که محل اسکان خویشاوندان و اقوام کردهای شمال کردستان است و از سه منطقه تشکیل می‌شود:

این منطقه شهرهای "دیرک حمکو، تربه سپی، گرکی لکی، درباسیه، سریکانی و حسکه" را شامل می‌شود و در حال حاضر سه چهارم آن تحت کنترل کردها قرار دارد. از یک سال گذشته مراکز و نهادهای مدنی و نظامی نیروهای کرد در شهرهای جزیره تاسیس شده است. جمعیت کردهای این منطقه نزدیک به دو میلیون نفر است. علاوه بر این نام جزیره، مترادف است با تولید کل محصولات کشاورزی سوریه.
رمیلان:
میزان منابع نفتی رمیلان تقریباً با ذخائر نفتی کرکوک برابری می‌کنید. به لحاظ جمعیتی و وجود منابع طبیعی، رمیلان با اهمیت ترین منطقه کردستان سوریه محسوب می‌شود. کلیه شهرهای جزیره تحت اداره ایالت حسکه قرار دارند. میزان منابع نفت رمیلان به تنهایی با کلیه منابع نفتی دیگر این کشور برابری می‌کند، یعنی چیزی در حدود منابع نفتی کرکوک.
کوبانی، منطقه‌ای که در روبروی دشت سوروچ شمال کردستان واقع شده است. فاصله دشت سوروچ تا کوبانی ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر است و روستاهای این دو منطقه در همسایگی همدیگر قرار گرفتهاند. گری سپی/تل ابیض، عین عیسی، منبج و جرابلوس از جمله شهرهای واقع در منطقه کوبانی هستند. علاوه بر این اداره بیشتر این بخش‌ها نیز توسط کردها صورت می‌گیرد. این منطقه جمعیتی در حدود ۵۰۰ هزار نفر را در خود جای داده است.
جمعیت منطقه عفرین نیز به ۵۰۰ هزار نفر می‌رسد. اما اخیراً کوچ کردها به این نواحی، شمار ساکنان آن را تا دو برابر افزایش داده است. بیشتر شهرها و روستاهای عفرین، مانند عزاز، جبل سامان و ادلیب نیز به کنترل کردها در آمده است.

این سه منطقه به لحاظ جغرافیایی دو قسمت جدا از هم هستند. اما این ناپیوستگی جغرافیایی نتوانسته روابط و تعلق ارگانیک نهادهای سیاسی را در آنجا با مشکل مواجه سازد.[۲۵]

رودخانه‌ها[ویرایش]

دجله، جغجغ، خابور، بلیخ، فرات، ساجور و عفرین از بزرگترین رودخانه‌های این منطقه به شمار می‌روند.

کوه‌ها[ویرایش]

در عفرین و جبل‌الکرد مناطق دره‌ای و کوهستانی است و این مسئله نوعی تنوع جغرافیایی در اقلیم به شمار می‌رود.

آب و هوا[ویرایش]

مردم[ویرایش]

جمعیت[ویرایش]

جمعیت کردهای سوریه را دولت سوریه ۵٪، وزارت امور خارجه امریکا ۹٪، سازمان ملل در یک گزارش ۱۸٪، و نهادهای نزدیک به حزب کارگران کردستان بیش از ۴ میلیون نفر اعلام کرده‌اند.

زبان[ویرایش]

کردهای سوریه به گویش کرمانجی از زبان کردی سخن می‌گویند.[۲۶]

قومیت[ویرایش]

کردهای سوریه از قوم کرمانج هستند.

مذهب[ویرایش]

بیشتر کردهای سوریه پیروی مذهب سنی شافعی هستند. مذاهب کردی مانند ایزدی و علویگری که برگرفته از آیین های میترایی هستند نیز هنوز رواج دارد.[۲۶] جمعیت ایزدی‌ها حدود ۵۰ هزار نفر[۲۷] و جمعیت علوی‌ها در حدود ۱۰ هزار نفر برآورد شده‌است.[۲۶]

فرهنگ[ویرایش]

از نظر فرهنگی، مردم کرد سوریه دارای آداب و رسوم، موسیقی و رقص منحصر به خود هستند که با سایر کردهای منطقه همخوانی دارند. البته در سال های اخیر با توجه به جدایش بین مناطق مختلف کردستان و تقسیم شدن آن به چهار بخش در بین چهار کشور از بعد از جنگ جهانی و اضمحلال عثمانی، مردم کرد سوریه بیشتر از نظر فرهنگی با عربها و ترکها بر هم کنش فرهنگی زیادی داشته اند.

اقتصاد[ویرایش]

افزون بر اینکه مردم کردستان سوریه از فقیرترین بخش‌های این کشور می‌باشند، سرزمین کردستان سوریه از ثروت سرشاری برخوردار است. به طور کلی مجموع درآمد سالانه کردستان سوریه بالغ بر ۱۰٫۸ میلیارد دلار می‌باشد که برابر با نصف کل بودجه سوریه در سال ۲۰۱۲ میلادی است.

کردستان سوریه از ثروت سرشاری برخوردار است و [در حال حاضر] می‌تواند روزانه ۲۵۰ هزار بشکه نفت تولید کند. علاوه بر این مقادیر نامعینی نیز ذخایر گازی دارد. میزان تولید نفت در این منطقه از نصف کل تولید نفت سوریه، تا قبل از آغاز اعتراضات، بیشتر بوده است.

کشاورزی: سطح زیر کشت در این منطقه مجموعاً ۱۸ هزار کیلومتر مربع است. [به عبارتی هجده هزار کیلومتر مربع از کل ۲۴ هزار کیلومتر مربع این منطقه را اراضی قابل کشت تشکیل می‌دهد.]

میزان تولید گندم این منطقه سالانه ۱٫۴ میلیون تن می‌باشد که ۳۷ درصد کل تولید گندم سوریه است.

تولید پنبه: سالانه ۲۷۳ هزار تن است که ۳۹ درصد تولید کل سوریه را شامل می‌شود.

همچنین ۱۵ میلیون اصله درخت زیتون در این منطقه وجود دارد که شامل ۲۳ درصد کل درختان زیتون در سراسر سوریه است.

به طور کلی این منطقه به تنهایی ۴۵ درصد کل تولیدات کشاورزی سوریه را تامین می‌کند.

منطقه از منابع عظیم آب برخوردار است که شامل ده سد بزرگ با مجموع گنجایش ۳۰۰ میلیون متر مکعب آب و هشت رودخانه است که یکی از آنها رود فرات می‌باشد.

محصولات آبزی این منطقه ۵۵ درصد کل محصولات آبزی سوریه را دربر می‌گیرد.

با احتساب قیمت کنونی نفت در بازارهای جهانی، این منطقه می‌تواند در سال ۹٫۵ میلیارد دلار از فروش نفت، از زیتون ۷۵۰ میلیون دلار، از گندم ۳۷۲ میلیون دلار و از فروش پنبه ۲۳۰ میلیون دلار درآمد داشته باشد.

به طور کلی مجموع درآمد سالانه این منطقه بالغ بر ۱۰٫۸ میلیارد دلار می‌باشد که برابر با نصف کل بودجه سوریه در سال جاری میلادی است.

با توجه به در امان ماندن شهرهای کردی از جنگ داخلی، سرمایه گذاریهای آینده در این منطقه به جای اینکه صرف بازسازی شود در امر توسعه منطقه هزینه خواهد شد.[۲۸]

آموزش[ویرایش]

پس از شروع نا آرامی‌ها، آموزش در شمال سوریه به زبان‌های کردی، سریانی و عربی است. هر سه زبان در خودمدیریتی غرب کردستان رسمیت دارد.

عمومی[ویرایش]

عالی[ویرایش]

خودگردانی[ویرایش]

سازمان زبان کردی (szk) پس از انقلاب ۱۹ ژوئیه آموزش زبان کردی کرمانجی به مردم را آغاز کرده‌است. در نتیجۀ ممنوعیت زبان کردی در دوران حکومت حزب بعث، و نیز بی سوادی عامۀ مردم، بیشتر جمعیت توانایی خواندن و نوشتن به زبان مادر را نداشت و این سازمان نقش جنبش سوادآموزی را در غرب کردستان ایفا می‌کند. زبان کردی کرمانجی در کردستان سوریه هم با الفبای لاتین نوشته می‌شود.

دولت سوریه[ویرایش]

دانشگاه دمشق نیز پس از انقلاب ۱۹ ژوئیه، زبان کردی را در سطح آکادمیک پذیرفته و از سال ۲۰۱۴ دوره‌های آموزشی زبان کردی کرمانجی را شروع کرده‌است، با این تفاوت که در آنجا این زبان با الفبای عربی آموزش داده می‌شود.

شخصیت های مهم[ویرایش]

ّ* بسام مصطفی

پانویس[ویرایش]

  1. . http://en.firatajans.com/news/news/west-kurdistan-divided-into-three-cantons.htm. 
  2. [۱]
  3. حال و آینده کردهای سوریه
  4. Syria — People and socity, CIA - The World Factbook, Sep. ۳۰, ۲۰۱۱. Retrieved in Oct. ۸, ۲۰۱۱.
  5. Syria — People, U.S. State Department, March 18, 2011. Retrieved in Oct. ۸, ۲۰۱۱.
  6. [http://www.nnsroj.com/fa/detiles.aspx?id=2226&ID_map=22Id=15290#Title= چشم%20انداز%20روابط%20کردها%20با%20دولت%20در%20سوریه ], حسن هانی‌زاده، چشم انداز روابط کردها با دولت در سوریه. ۲۰۱۱. Retrieved in Oct. ۱۸, ۲۰۱۱.
  7. Countries | Amnesty International USA
  8. Syria
  9. Essential Background: Overview of human rights issues in Syria (Human Rights Watch, ۳۱-۱۲-۲۰۰۴)
  10. [۲]
  11. [ گذشته، حال و آینده کردهای سوریه/ بخش نخست http://www.nnsroj.com/fa/detiles.aspx?id=2226&ID_map=22]
  12. گذشته، حال و آینده کُردها در سوریه/بخش دوم
  13. [۳]
  14. «احزاب کُرد سوری از اختلافات عمیق تا توافقات اندک (1)». کردپرس، ۱۳۹۲/۱۰/۳. بازبینی‌شده در ۰۷ فوریه ۲۰۱۴. 
  15. «نتایج نظرسنجی دربارهٔ رهبری کُردهای سوریه». کردپرس، ۱۳۹۲/۱۱/۱۵. بازبینی‌شده در ۰۷ فوریه ۲۰۱۴. 
  16. کردستان سوریه نیز خودگردان شد به نقل از روزنامه انتخاب، بازدید: مه ۲۰۱۳
  17. آزادی اوجالان شرط سوریه برای آزادی افسران ترکیه دیپلماسی ایرانی، بازدید: مه ۲۰۱۳
  18. آژانس خبری فرات؛ زهات کوبانی: کردستان دموکراتیک راه را به سوریه جنگ‌زده نشان می‌دهد؛ چهارشنبه ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۳؛ بازدید در ۳۱ اوت ۲۰۱۵.
  19. آژانس خبری فرات؛ نخستین سالگرد انقلاب ۱۹ ژوئیه در غرب کردستان/ مدل خودمدیریتی دموکراتیک؛ جمعه ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۳؛ بازدید در ۳۱ اوت ۲۰۱۵.
  20. جنبش اتحاد کارگران؛ روایت یک شاهد آنارشیست از خودمدیریتی در غرب کردستان/کردستان سوریه؛ چهارشنبه ۲۲ اکتبر ۲۰۱۴؛ بازدید در ۳۱ اوت ۲۰۱۵.
  21. [۴]
  22. [۵]
  23. جنبش اتحاد کارگران؛ روایت یک شاهد آنارشیست از خودمدیریتی در غرب کردستان/کردستان سوریه؛ چهارشنبه ۲۲ اکتبر ۲۰۱۴؛ بازدید در ۳۱ اوت ۲۰۱۵.
  24. [۶]
  25. [۷]
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ ۲۶٫۲ محمودیان، آرمان. [http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=55936#Title= فراز%20و%20فرودهای%20کردهای%20سوریه/%20آرمان%20محمودیان «فراز و فرودهای کردهای سوریه»]. کردپرس، ۱۳۹۲/۱۰/۵. بازبینی‌شده در ۰۱ ژانویه ۲۰۱۴. 
  27. [http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=48404#Title= استمداد%20ایزدی%20های%20سوریه%20از%20اقلیم%20کردستان%20عراق «استمداد ایزدی‌های سوریه از اقلیم کردستان عراق»]. کردپرس، ۱۳۹۲/۵/۲۰. بازبینی‌شده در ۰۱ ژانویه ۲۰۱۴. 
  28. [۸]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]