بابل (شهر)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بابل
بابل
Babol-Mosaic-Logo.jpg
کشور  ایران
استان مازندران
شهرستان بابل
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی مه‌میترا،[۱] مامطیر،[۲] بارفروش‌ده،[۳] بارفروش[۴]
سال شهرشدن ۱۳۰۴[۵][۶]
مردم
جمعیت ۲۶۱٬۷۳۳
رشد جمعیت ۱٫۷۴ درصد (۱۳۸۵–۹۰)[۷]
تراکم جمعیت ۶۸۵۸ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت ۳۲ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۲-
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۷٬۱
میانگین بارش سالانه ۸۹۹ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۰
اطلاعات شهری
شهردار فرهاد عسکری[۸]
ره‌آورد عرق بهار نارنج، مرکبات، برنج، مربا، ترشیجات، صنایع دستی، ماهی، کالاهای لوکس[۹]
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۱
وبگاه babolcity.ir شهرداری بابل
شناسهٔ ملی خودرو  ایران۷۲ ج
 ایران۸۲ ج
 ایران۸۲ ص
 ایران۸۲ م
[۱۰]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به بابل، شهر بهار نارنج خوش آمدید

بابُل (دربارهٔ این پرونده تلفظ ) معروف به «شهر بهارنارنج»[۱۱] یکی از شهرهای استان مازندران و مرکز شهرستان بابل، پرجمعیت ترین شهرستان مازندران و دومین شهرستان پرجمعیت شمال ایران (پس از رشت) می‌باشد.[۱۲] این شهر به دو منطقه شهری تقسیم می‌شود.[۱۳] بابل مرکز مخابرات استان مازندران[۱۴] و مرکز منطقه ١ مخابراتی کشور ایران می‌باشد.[۱۵]

جمعیت شهری بابل در سرشماری سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۶۱٬۷۳۳ نفر بوده است.[۱۶]

بابل یکی از شهرهای مهم شمال کشور در زمینه پزشکی، کشاورزی، دانشگاهی، سیاسی و تجاری است. این شهر دارای بیش از ۲۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی است و مهم‌ترین دانشگاه این شهر دانشگاه صنعتی نوشیروانی است که رتبه ششم را در میان دانشگاه‌های صنعتی ایران داراست.[۱۷] هم‌چنین بابل تنها شهر غیر مرکز استان در شمال ایران است که دانشگاه علوم پزشکی سراسری دارد.[۱۸] درحال حاضر بیش از ۲۶۱٬۷۳۳ نفر جمعیت شهری و ٢٣٣٬٧٣٩ نفر جمعیت روستایی در این شهرستان ساکن می‌باشند. این شهر در حد فاصل دریای مازندران و رشته کوه البرز، و در فاصله ۱۵ کیلومتری دریای مازندران و ۲۱۰ کیلومتری شمال شرقی تهران، واقع شده‌است.

محتویات

نام شناسی

وجه تسمیه بابل

نوشتار اصلی: نام بابل

بابل به معنی «جایی که آب فراوان دارد» است. بر اساس پژوهش‌های بدست آمده، نام «بابُـل» از دو تکواژ «با» و «بُل» تشکیل شده است. در گذشته تکواژ «با»، در لغت به معنی هر چیز مایع و در کاربرد روزانه به معنی «آب» استفاده می‌شد.[۱۹] کلمه «باران» یعنی «آبی که رانده می‌شود»، گواه این مطلب است. تکواژ «بُـل» نیز به معنی «فراوان و بسیار» است.[۲۰] در سال ۱۳۷۲ تحقیقاتی در مورد نام شناسی شهرهای باستانی مازندران به چاپ رسید که گویای این مطلب است.[۲۱]

نام‌های پیشین

نخستین نقشه‌ای که نام شهر بابل را ذکر کرده، در کتاب «مسالک و الممالک» اصطخری به نگارش قرن چهارم قمری آورده شده. در این نقشه نام شهر به عنوان «مامطیر» میان دو نام «ساریه» و «میله» ذکر شده.

نام این شهر در روزگاران کهن مه میترا بوده‌است. در زبان‌های هند و اروپایی قدیم کلمه دیو به معنای خدا می‌باشد. مازندرانی‌ها در زمان گسترش آیین زرتشتی از پذیرش این آیین سر باز می‌زدند. در بخشهایی از مازندران مردم پیرو آیین «دیو یسنا» بودند و در برابر آیین جدید مقاومت می‌کردند.[نیازمند منبع]

تغییر نام بابل

در سال ۱۳۱۰ه. ش که نقشه‌کشی از شهر بابل آغاز می‌شود، به دستور پهلوی اول (رضا پهلوی) نام این شهر از بارفروش به بابُـل تغییر داده می‌شود. بابل در ۱۳۱۰/۹/۱ ه. ش به این نام تغییر یافت. نام بابُل از نام رودخانهٔ باوُل یا بابُل گرفته شده است. حتی در روزگارانی که نام این شهر بارفروش بود، رودخانه‌ها و نهرهایی با نام‌های باوُل و بابل در میان مردم شهرت داشته است. وجود روستاهای تاریخی با نام‌های بابلکان، بابلکنار و ... نیز گویای این ادعاست.

جغرافیا

آب و هوا

ارتفاع این شهر حدود ۲ متر از سطح دریاهای آزاد پایین‌تر است. شهر بابل بین ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه و ۱۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۴۴ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ واقع شده‌است و با تهران ۵ دقیقه و ۱۵ ثانیه اختلاف ساعت دارد.[۲۲]

بادها

از بادهای مهم و فصلی این منطقه می‌توان به مواردی اشاره کرد:

سورتوک، از سیبری در زمستان، باد خوش آباد، دره نور، اوزروا، گیل وا، بادسام[۲۳]

رودخانه‌ها

بابلرود در گذر از غرب شهر بابل

بابلرود: این رود از رودهای پر آب استان، در شهرستان بابل است که از کوه‌های سواد کوه سرچشمه می‌گیرد و شاخه مهم آن سجادرود است. این رود ۷۸ کیلومتر طول دارد که پس از گذر از غرب شهرستان بابل و آبیاری شالیزای‌های بابل، در بابلسر به دریای خزر (مازندران) می‌ریزد. مصب این رود محل خوبی برای تفریحات آبی است. عمق این رود در قسمت‌های مرکزی بسیار کم و در هنگام ریختن به دریا بسیار زیاد است.[۲۴]

موقعیت جغرافیایی

شهر بابل در ۱۵ کیلومتری جنوب دریای مازندران قرار دارد و رشته کوه البرز نیز حدوداً در ۱۰ کیلومتری جنوب بابل قرار دارد و بابلرود نیز از غرب این شهر می‌گذرد. قرار گرفتن ۲ بزرگراه در ۳۰ کیلومتری غربی(هراز ۷۷) و ۱۵ کیلومتری شرقی(فیروزکوه ۷۹) شهر بابل، جایگاه ویژه‌ای به موقعیت مکانی این شهر داده است. قرار گرفتن این شهر در مرکز مازندران اهمیت موقعیت مکانی این شهر را دو چندان کرده است. شهر تورستی بابلسر و دریای مازندران در شمال این شهر قرار دارند که این نیز از دیگر دلایل اهمیت موقعیت مکانی این شهر است.

ارتباط با دریا

راه‌های ارتباطی شهرستان بابل

بابل می‌تواند از راه‌های مختلف با دریا ارتباط داشته باشد که عبارتند:

  • مسیر اصلی، اتوبان بابل به بابلسر است که از شمال شهر بابل آغاز می‌شود و پس از گذر ۱۲ کیلومتر تا جاده ساحلی بابلسر ادامه دارد. این راه مطمئن‌ترین راه برای مسافران است.
  • از دیگر راه‌ها می‌توان به جادهٔ زرگرشهرِ بابل (سپاه دانش) اشاره کرد که به مرز میان بابلسر و فریدونکنار می‌رسد. این جاده از زرگرشهرِ بابل شروع می‌شود. این مسیر حدود ۲۰ کیلومتر طول دارد. این راه در محدوده شهرستان بابل، دارای ۴ خط (۲ خط رفت و ۲ خط برگشت) و بدون تفکیک است. در خارج از محدوده بابل عرض جاده، ۲ خطه (۱ خط رفت و ۱ خط برگشت) می‌شود و تا جاده ساحلی دریا مازندران ادامه می‌یابد.
  • راه دیگر جادهٔ بابل به بهنمیر است. این مسیر از شمال شرقی شهر شروع می‌شود و پس از گذر ۱۵ کیلومتر به شهر ساحلی بهنمیر ادامه می‌یابد. این راه یک جادهٔ ۲ خطه (۱ خط رفت و ۱ خط برگشت) و بدون تفکیک است که عرض آن ۷ متر است.

محله‌های بابل

محله‌های قدیمی

افراداربن، یهودی محله، باقر ناظر، کاسگرمحله یا کوزه‌گرمحله، عطارمحله، حیدرکلا، آستانه، مسجد کاظم‌بیگ، سیب‌باغ، طوقداربن، بی‌سرتکیه، گلشن، شاه‌کلا، شاه‌زنگی یا مسجد جامع، شهدا یا درب‌الشهدا، برج‌بن، آقارودپیش، سرحمام آقاحسن، همت‌آباد، آهنگرکلا، چاله‌زمین، قصاب‌کلا، چهارشنبه‌پیش، کفشگرمحله، آب‌بخشان، درکه‌سر، پرک‌داربن، قورمش‌لو، بیدآباد، درویش‌خیل، عرب‌خیل، سنگ‌پل، سرحمام میرزا هادی، میان‌کت، ابوالحسن و ابوالحسین، دباغ‌خانه‌پیش، هسسکاکلا، نفتی‌محله، وک‌محله، بندارکلا، درزی‌کتی، سرحمام بیزن‌حاجی، صددستگاه، سبزه‌میدان، کمانگر، هفت‌تن، قاضی‌کتی، کشتارگاه، گله‌محله، بازگیرکلا، اوشیب، خشت‌کوره‌سر، هلی‌باغ، قراءکلا یا نوعلم، خورشیدکلا، نقیب‌کلا، پیرعلم، درویش تاج‌الدین، مومن‌آباد، ابومحله، سیدجلال، آزادبن، کتی، سید زین‌العابدین.[۲۵]

محله‌های جدید

باغ فردوس، موزیرج، امیرکبیر، صددستگاه، باغبان محله، لرمحله، چهل دستگاه، بحر ارم شرقی، بحر ارم غربی، حمزه‌کلا، بزاز، اسلام، اکبرین، حکیم آباد، شهرک فرهنگیان، شهرک طالقانی، شهرک اندیشه، شهرک آزادگان، شهرک نیلوفر، شهرک تاکسیرانی، شهرک فرامرزی، شهرک کاظم بیگی، شهرک سعدی، شهرک بهمن، شهرک دانش، شهرک بهزاد، شهرک ارم، شهرک فاطمیه، شهرک آرزو، شهرک شمال، شهرک امام، شهرک گلسار و..

بزرگراه‌ها، بلوارها و خیابان‌ها

بزرگراه حائری مازندرانی، بلوار طالقانی، بلوار طبرسی، بلوار نوشیروانی، بلوار کشاورز، بلوار امام رضا، بلوار ولی‌عصر، بلوار جانبازان، بلوار شهید بهشتی، بلوار میرزا کوچک‌خان، بلوار ساحلی، بلوار مادر، بلوار غدیر، بلوار شهید نژاداکبر، خیابان مدرس، خیابان شریعتی، خیابان شهید صالحی، خیابان مطهری، خیابان سید جمال‌الدین اسدآبادی، خیابان امیرکبیر خاوری، خیابان امیرکبیر باختری، خیابان تختی خاوری، خیابان تختی باختری، خیابان نواب (گلشن)، خیابان بسطامی، خیابان تربیت معلم، خیابان مصطفی خمینی، خیابان نبوت، خیابان فرهنگ، خیابان سعیدالعلما (بازار)، خیابان امام، خیابان رستگار، خیابان سرگرد قاسمی، خیابان روحانی، خیابان نیما، خیابان سعیدی، خیابان شهریارپوری و...

میدان‌ها

میدان شیر و خورشید، میدان کشوری، میدان کارگر، سبزه میدان، میدان باغ فردوس، میدان جمهوری، میدان ۷ تیر، میدان دانشگاه، میدان امام حسین، میدان شهیدان نجاریان، میدان سجودی، میدان اوقاف، میدان آستانه، میدان برج دیده‌بانی، میدان غدیر، میدان مادر، میدان انقلاب، میدان بزاز، میدان ششم بهمن، میدان ۱۷ شهریور، میدان امیرکبیر، میدان شهید صفایی

مردم

جمعیت

در سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهر ۲۱۹٬۴۶۷ نفر (۷۹٬۸۳۷ خانوار) اعلام شد.[۲۶]

هرم جمعیتی بابل در سال ۱۳۹۰[۲۷]
مردان سن زنان
۲۹۷  بالای ۸۵ سال  ۴۳۱
۱٬۰۶۲  ۸۰–۸۴  ۱٬۲۹۲
۲٬۲۵۶  ۷۵–۷۹  ۲٬۶۵۶
۴٬۱۲۷  ۷۰–۷۴  ۴٬۰۴۹
۵٬۳۶۱  ۶۵–۶۹  ۶٬۱۱۷
۷٬۳۵۹  ۶۰–۶۴  ۷٬۵۸۸
۱۰٬۹۳۹  ۵۵–۵۹  ۱۱٬۰۴۷
۱۷٬۱۸۹  ۵۰–۵۴  ۱۵٬۹۱۸
۲۱٬۵۰۶  ۴۵–۴۹  ۲۲٬۱۰۲
۲۵٬۵۳۴  ۴۰–۴۴  ۲۵٬۵۱۵
۲۸٬۳۳۸  ۳۵–۳۹  ۲۸٬۴۷۴
۲۷٬۵۱۰  ۳۰–۳۴  ۲۷٬۸۰۶
۳۲٬۸۶۳  ۲۵–۲۹  ۳۴٬۳۸۹
۳۷٬۹۲۷  ۲۰–۲۴  ۴۰٬۲۲۰
۳۲٬۶۹۴  ۱۵–۱۹  ۳۶٬۲۰۶
۲۶٬۶۶۴  ۱۰–۱۴  ۲۶٬۷۳۳
۲۰٬۳۷۰  ۵–۹  ۱۹٬۵۵۶
۲۰٬۰۶۹  ۰–۴  ۱۹٬۰۳۳

زبان

تا دوره صفویان، زبان عمده مردم تبرستان و بابل، فقط زبان تبری (طبری یا مازندرانی) بود که بازمانده زبان پهلویِ اشکانی است. با از بین رفتن سلسله باوندیان که حامی زبان تبری بود این زبان از رسمیت افتاد. امروزه مردم این شهر و شهرستان از زبان تبری و فارسی استفاده می‌کنند. زبان تبری در روستاهای اطراف بابل کاربرد بیشتری دارد.
بابلی‌ها در سخن گفتن به زبان تبری، سریع البیان بوده و در محاوره، از حرف «وَ /va/»، که جنبه تأکیدی دارد، استفاده می‌کنند.[۲۸]

تندیس میترا در موزه برتانیا

دین

پیش از ورود اسلام به ایران، ساکنان این منطقه پیرو آیین میترائیسم (آیین مهرپرستی) بودند. وجود دو آتشکده بزرگ منطقه، در این شهر سبب نامگذاری این شهر به مه میترا [جایگاه میترا(خدای راستی و مهربانی) بزرگ] شد.[۲۹] آتشِ این آتشکده همیشه در روز و شب برای دید مردم روشن بود. بقایای موجود از این دو آتشکده و وجود محله‌هایی با نام‌های خورشید‌کلا، روشن آباد، برج بن و ... گویای این ادعاست.[۳۰]

پس از ورود اسلام، مردم منطقه بعد از اندکی مقاومت به این آیین روی آوردند. پیش از انقلاب اسلامی ایران، اقلیت مذهبی نسبتاً بزرگی در بابل ساکن بودند که پیرو آیین یهودییت بودند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی کوچ کرده‌اند.[۳۱]
در حال حاضر بیشتر مردم بابل مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.

نامداران

تاریخچه

نخستین مورخانی که از مامطیر یاد کرده‌اند ابن رسته و ابن فقیه (۲۹۰ ه. ق) می‌باشند. همچنین نویسندگانی مثل اصطخری (۳۴۰ ه. ق) بصورت ممطیر و مامطیر ابن حوقل (۳۷۶ ه. ق) بصورت مامطیر از این شهر نام برده‌اند.

در کتاب حدود العالم (۳۷۲ ه. ق) نیز می‌آید: مامطیر شهرکیست با آبهای روان و از وی حصیری خیزد سطبر و سخت نیکو که به تابستان به کار دارند» و در سخن اندر رودها می‌خوانیم: «و دیگر رودیست کی رود باوُل خوانند، از کوه قارن برود و بر مامطیر بگذرد و اندر دریای خزران افتد. از شواهد چنین برمی‌آید که از سده ۵ و ۶ ه. ق مامطیر رو به ترقی و توسعه نهاده، چنان‌که در اوایل سده هفتم بقول یاقوت حموی از جاه‌های برجسته طبرستان به شمار می‌آمد.

فرهنگ و هنر

مطبوعات

بابل در زمینه مطبوعات سابقهٔ درخشانی داشت[۳۲][۳۳][۳۴] اما اکنون تنها نشریه‌های «بابل نامه»[۳۵] (هفته نامه خبری)، «آوای مازندران» (هفته نامه خبری)، «دریاسر» (هفته نامه خبری) و «چشمه توسعه»[۳۶] (ماهنامه فرهنگی اقتصادی) بر جای مانده است.

سینما و تئاتر

سینما را در مازندران با بابل می‌شناسند چرا که اولین سینمای شمال کشور در سال ۱۳۰۷ در بابل ساخته شد[۳۷] و پس از آن نیز سینماهای دیگری در بابل ساخته شد و تا مدت‌ها، هیچ شهری در مازندران سینما نداشت. از کل سینماهایی که در بابل تأسیس شد در حال حاضر ۴ سالن وجود دارد که ۲ سالن سینمای استقلال (داریوش) و ارشاد (پاسارگاد) به ترتیب در سال‌های ۷۹ و ۸۱ تعطیل شدند و سالن سینما انقلاب (مهر) نیز با انجام بازسازی پس از تعطیلی چند ساله، به عنوان یکی از سینماهای ممتاز کشور کار خود را چند سالی پی گرفت اما در سال ٩٣ تخریب شده و با تغییر کاربری در حال تبدیل به مجتمع تجاری است. سینما استقلال (داریوش) نیز در سال ٩٤ تخریب شده و با تغییر کاربردی در حال تبدیل شدن به پارکینگ است. در بابل با سابقه درخشان سینماداری، اکنون تنها سینمای فعال، سینما آزادی (شهر فرنگ) می باشد که با بازساری در سال های پیش، به کار خود ادامه می‌دهد. در زیر تاریخچه سینماهای بابل ذکر شده است:[۳۸]

نام سینما سال تأسیس وضعیت درجه ارزشیابی گنجایش تلفن آدرس
انقلاب (مهر) ۱۳۴۲ ویران ممتاز ۴۱۷[۳۹] یک خیابان یوسف‌پوری
آزادی (شهر فرنگ) ۱۳۵۲ باز ممتاز[۴۰] ۵۵۰ ۳۲۳۴۸۲۲–۰۱۱۱ خیابان مدرس
مجتمع فرهنگی سینمایی (سالن سینما) ۱۳۸۱ فعال ممتاز ۳۵۰ ۲۱۹۷۷۱۶–۰۱۱۱ بلوار نوشیروانی
مجتمع فرهنگی سینمایی (سالن تئاتر) ۱۳۸۱ فعال ممتاز ۲۵۰ ۲۱۹۷۷۱۶–۰۱۱۱ بلوار نوشیروانی
استقلال (داریوش) ۱۳۳۲ تعطیل مطلوب ۴۰۰ - خیابان مدرس
ارشاد (پاسارگاد) ۱۳۴۰ تعطیل مطلوب ۴۰۰ - میدان ۱۷ شهریور
شاپور ۱۳۰۷ تعطیل - - - -
اهورامزدا ۱۳۰۸ تعطیل - - - -
حکیمی ۱۳۱۵ تعطیل - - - -
زیبا ۱۳۱۷ تعطیل - - - -

مجتمع فرهنگی سینمایی، مجهزترین مجتمع فرهنگی سینمایی در شمال کشور می‌باشد. این مجتمع در فضایی بالغ بر ۶۵۰۰ متر مربع زیر بنا، در سه طبقه ساخته شده‌است. این ساختمان دارای یک سالن اختصاصی تئاتر است که ۲۵۰ صندلی با سن گردان دارد. سالن سینمایی با ۳۵۰ نفر گنجایش و سالن تابستانی روباز از دیگر سالن‌های این مجتمع هستند. همچنین این مجتمع دارای سالن‌های نمایشگاهی و گالری‌ها، کارگاه عکس و فیلم و... نیز می‌باشد.

نگارخانه‌ها

نگارخانه‌های بابل شامل: نگارخانه آبی، نگارخانه مولائیان، نگارخانه آفتاب، نگارخانه هنر پویا، نگارخانه هنر و نگارخانه روحا می‌باشد.

کتاب‌خانه‌ها

در حال حاضر ۱۱ کتابخانه در بابل مشغول فعالیت هستند و ۳ کتابخانه در حال ساخت می‌باشد.[۴۱]

جشنواره‌ها

هر ساله جشنواره‌های متعددی در بابل برگزار می‌شود که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

چهارمین جشنوراه بین‌المللی فیلم کوتاه وارش

جشنواره فیلم کوتاه وارش

جشنواره فیلم کوتاه وارِش یکی از قدیمی‌ترین جشنوارهٔ استان مازندران است که توسط مهدی قربان پور مستندساز مازندرانی در سال ۱۳۷۸ در شهرستان بابل پایه‌گذاری شد. این جشنواره در مجتمع فرهنگی هنری ارشاد بابل هر دو سال برگزار می‌گردد.
جشنواره فیلم کوتاه وارش («وارِش» در زبان محلی مازندرانی به معنی «باران» می‌باشد) مهمترین جشنواره استان مازندران به شمار می‌رود. این جشنواره در اولین دوره در سطح استانی، دومین دوره در سطح منطقه‌ای، سومین دوره در سطح ملی، و چهارمین دوره در سطح بین‌المللی برگزار شد.[۴۲]

شکوفه نارنج (بهار نارنج)

جشنواره ملی بهار نارنج

جشنواره ملی بهار نارنج، از جمله آیین سنتی مازندرانی هاست که همه ساله این جشنواره در شهرستان بابل برگزار می‌گردد. کلید این جشنواره برای اولین بار، در شهرستان بابل، در دهه ۷۰ زده شد.[۴۳] این آیین در شورای عالی ثبت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، با عنوان «جشنواره ملی بهار نارنج مازندران»، به ثبت ملی رسیده[۴۴] و دبیر خانه دائمی این جشنواره در این شهر دایر شده است.[۴۵] هر ساله چند صد مقاله به این جشنواره فرستاده می‌شود و مورد بررسی قرار می‌گیرد.[۴۶]

این جشنواره ملی در اردیبهشت ماه هر سال، در بوستان نوشیروانی بابل، برگزار می‌شود. هدف این جشنواره، احیای این آیین سنتی، صنعتی کردن این آیین و تقویت فرهنگ مهروزی با طبیعت است.[۴۷]

با توجه به مستندات تاریخی و با عنایت به شواهد موجود، بابل در فرهنگ عمومی کشور و مازندران، به عنوان «شهر بهار نارنج» شناخته می‌شود.[۴۸] تراکم و تعداد زیاد درخت‌های نارنج (وجود بیش از ۵۰۰ هزار اصله درخت نارنج) در محدوده این شهر دلیلی بر این باور تاریخی است.[۴۹]

بابل در اشعار پارسی

مهدی اخوان ثالث

ناز پرستو: [۵۰]

خیز و بیا، ناز پرستو بیا ناز پرستوی سخن‌گو بیا
خیز و بیا توری‌ام و توری‌ام باغ بهشتم، پریم، حوری‌ام
خیز و بیا قمری باغم بیا خیز و بیا چشم و چراغم بیا
ما همه شمع و همه پروانه‌ایم یکه‌رو و تک‌چر و تنها نه‌ایم
هست در این قافله پرشکوه از همه رنگ و همه دین و گروه
هست در این نادر باغ بهشت از گل نادر زپی باغ و کشت
کارگر بیشه مازندران پیشه‌ور با هنر اصفهان
دختر شیراز پر از شعر و قال آینه روی کمال و جمال
وان پسر بابلی شرم‌رو چون همه بابلیان گرم‌خو
آنکه بود اهل خراسان زمین روشنی دیده ایران زمین

ملک الشعرای بهار

تجدید مطلع (در توصیف مازندران):[۵۱]

خوشست اکنون اگر جویی به آبسکون گذار اندر سوی مازندران تی و برگیری قرار اندر
گهی بر ساحل دریا بخوید و مرغزار اندر گهی بر طرف بابل رود با بوس و کنار اندر
گهی غلطیده درگردونه‌های برق‌سار اندر گهی بنشسته بر تازی کمیت راهوار اندر
خوشا مازندران ویژه پاییز و بهار اندر به خاصه طرف آبسکون بدان دریاکنار اندر

تاریخ بنای دبیرستان پهلوی بابل:[۵۲]

دیگران در جهل کوشیدند و شه کوشد به علم زان که داند که ارتقای کشور از استاد شد
نی به بابل بلکه در هر نقطهٔ کشور ز علم ریخته بنیادها زین شهریار راد شد
بر مراد شاه، فارغ چون که دستور علوم زبن دبیرستان. خوش‌بنیاد محکم لاد شد
کلک مشکین بهار از بهر تاریخش نوشت این دبیرستان به یمن پهلوی بنیاد شد

غایله گیلان: [۵۳]

این وزیران معظم وین گرامی خواجگان عاقلند اما تو ای دستور اعظم اعقلی
کید بدخواهان نگیرد در تو آری چون کند با فر سیروس کید جادوان بابلی

ورزش

شهرستان بابل دارای بیش از ۴۰ مکان ورزشی سرپوشیده و سرباز است. از جمله این مکان‌ها می‌توان سالن‌های ورزشی چندمنظوره، آکادمی بسکتبال، آکادمی پینگ‌پونگ، باشگاه مینی‌گلف، باشگاه‌های چمن مصنوعی فوتبال، ورزشگاه فوتبال، باشگاه‌های بدنسازی، باشگاه‌های اسکیت، مجموعه شطرنج، باشگاه وزنه‌برداری، استخرهای سرپوشیده و سرباز، باشگاه بیلیارد و اسنوکر، باشگاه ژیمناستیک و... را نام برد.[۵۴][۵۵]

کشتی

مسابقات کشتی آزاد قهرمانی ایران ۱۳۹۳، سالن دانشگاه آزاد بابل.

همانند بیشتر شهرهای استان مازندران کشتی ورزش اصلی شهر بابل است. قهرمانان بسیاری از بابل در این رشته و در رده‌های سنی گوناگون توانسته‌اند در رده‌های ملی، آسیایی، جهانی و المپیک مدال‌آور شوند. از مهم‌ترین این قهرمانان می‌توان از امامعلی حبیبی، عبدالله موحد، بشیر باباجان‌زاده، حامد زرین‌کمر، رضا اطری و... یاد کرد. کشتی‌گیران آزادکار و فرنگی‌کار بابلی در بیشتر تیم‌های مازندران که در رده‌های سنی گوناگون قهرمان ایران شده‌اند حضور داشته‌اند و هم‌چنین بارها توانسته‌اند که در رده‌های سنی خردسالان،[۵۶][۵۷] نونهالان،[۵۸][۵۹] نوجوانان،[۶۰][۶۱] جوانان[۶۲][۶۳] و پیش‌کسوتان[۶۴] قهرمان مازندران شوند. همچنین بابل کشتی‌گیران قدری در کشتی لوچو داشته و دارد که بارها قهرمان مازندران و ایران شده‌اند.[۶۵] مشهورترین لوچوکار بابل «عیسی رمضانی» است.[۶۶] در سالیان برگزاری لیگ برتر کشتی آزاد ایران، بابل چندین تیم از جمله «آزادگان بابل»، «خونه به خونه مازندران»، «صدرای داماش بابل» و... در این لیگ داشته که با وجود قهرمانی در رده‌های سنی پایه،[۶۷] هیچ‌کدام نتوانسته‌اند به قهرمانی بزرگسالان ایران برسند.

بابل تاکنون میزبان تورنمنت‌های مهم کشتی آزاد، فرنگی و لوچو در سطح استان مازندران و ایران بوده است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به مسابقات قهرمانی کشتی آزاد ایران در سالن دانشگاه آزاد بابل اشاره کرد.[۶۸] همچنین چندین اردوی تیم‌های ملی کشتی ایران در بابل برگزار شده است.[۶۹]

فوتبال

تیم برگزیده فوتبال دبیرستان‌های بابل برای شرکت در مسابقات آموزشگاهی مازندران. سال ۱۳۴۸ خورشیدی.

نخستین باشگاه فوتبال بابل در اوایل دی ماه سال ۱۳۰۷ و با نام «کلوب شاپور» بنیان‌گذاری شد که یک باشگاه آماتور بود. این باشگاه با مدیریت آقای مرتضوی، آموزگار ریاضی دبیرستان شاپور بابل و با همکاری یکی از شاگردان این دبیرستان به نام حسن لاریجانی اداره می‌شد. بازیکنان این باشگاه را پیش‌آهنگ‌های دبیرستان شاپور تشکیل می‌دادند و این تیم هفته‌ای سه بازی انجام می‌داد. پیراهن نخست این تیم یک دست سبز با حاشیه‌های سرخ و پیراهن دوم یک دست سرخ با حاشیه‌های سبز بود.[۷۰]

در سالیان دراز باشگاه‌های فوتبال فراوانی در بابل بنیان‌گذاری شد، ولی هیچ‌کدام نتوانستند نام خود را در سطح اول فوتبال ایران مطرح کنند. از جمله این باشگاه‌ها می‌توان از تاج بابل، همای بابل، پاس بابل، آبی‌پوشان، رابیک بابل، هیئت فوتبال بابل، پیام بابل و... نام برد که همگی در لیگ استان مازندران حضور داشتند و در بهترین حالت توانستند خود را به لیگ‌های دسته پایین فوتبال ایران برسانند. قدیمی‌ترین باشگاه فوتبال فعال در بابل، باشگاه «دریای بابل» است که هم‌اکنون در لیگ دسته سوم فوتبال ایران بازی می‌کند.[۷۱]

دیدار تیم‌های خونه به خونه بابل و سپیدرود رشت در ورزشگاه هفت تیر بابل. فصل ۹۴–۱۳۹۳ لیگ دسته دوم فوتبال ایران.

مهم‌ترین باشگاه فوتبال در بابل، خونه به خونه مازندران است که در سال ۱۳۹۰ بنیان‌گذاری شد. این تیم کارش را در لیگ دسته سوم فوتبال ایران و با سرمربی‌گری فرشاد پیوس آغاز کرد و توانست در همان سال نخست با بازیکنان اکثراً بومی به لیگ دسته دو صعود کند.[۷۲] در میانه فصل ۹۴–۱۳۹۳ لیگ دسته دو فرشاد پیوس به دلایلی نامعلوم از این تیم جدا شد و کادر فنی متشکل از فرهاد کاظمی و مهرداد میناوند و با سرمربی‌گری مرتضی کرمانی‌مقدم ادامه کار را در دست گرفت که با وجود خریدن بازیکنانی چون علی‌رضا واحدی نیکبخت و علیرضا محمد نتوانست به لیگ آزادگان صعود کند.[۷۳] با این وجود در آغاز فصل ۹۵–۱۳۹۴ لیگ آزادگان این تیم با خریدن امتیاز بهمن شیراز، جواز حضور در این لیگ را بدست آورد.[۷۴] زمین خانگی این تیم ورزشگاه هفت تیر بابل است.[۷۵] همچنین تیم جوانان باشگاه خونه به خونه توانست در فصل ۱۳۹۳ لیگ دسته یک جوانان ایران، با قهرمانی به لیگ برتر صعود کند.[۷۶]

ورزشگاه هفت تیر بابل هر ساله میزبان اردوهای تیم‌های ملی فوتبال نوجوانان و جوانان ایران[۷۷][۷۸] و همچنین تیم‌های باشگاهی ایران است.[۷۹] در ورزش فوتسال با وجود نداشتن نماینده در لیگ مردان، تیم بانوان «طلایی‌پوشان بابل» توانست در سال ۱۳۹۴ به لیگ برتر فوتسال بانوان ایران صعود کند.[۸۰]

استادیوم ورزشی

استادیوم هفت تیر (بلوار نوشیروانی)
استادیوم سردار سجودی (بلوار نوشیروانی)
استادیوم آزادی (خیابان مدرس)
استادیوم دانشگاه آزاد (بلوار امام رضا)
استادیوم بهار (بلوار ولیعصر)
سالن مخابرات (بلوار ولیعصر)
سالن دوومیدانی حیدرکلا (بلوار شهید نژاداکبر)
آکادمی بستکبال کاله (بلوار نوشیروانی)
خانه پینگ پنگ نوشاد عالمیان (بلوار طالقانی-پاسداران ۴)
سالن تختی (بلوار طالقانی-پاسداران ۴)

فضای سبز

پارک شهید شکری (لاله سابق)

فضای سبز بابل علاوه بر پارک‌های محله‌ای، پارک‌ها و بوستان‌های زیر را شامل می‌شود:[۸۱]

  • گلستان نوشیروانی: (بلوار شهید بهشتی)
  • پارک شهر (شهید شکری): (ضلع جنوب غربی میدان شیر و خورشید)
  • بوستان نرگس (بانوان): (بلوار غدیر)
  • پارک ساحلی: (بلوار ساحلی-پشت شهرک طالقانی)
  • باغ ملی (شهرداری): (ضلع شمال شرقی میدان شیر و خورشید)
  • پارک شادی: (خیابان دکتر شریعتی)
  • پارک چوبی (اوصیا): (پنج‌شنبه‌بازار)
  • پارک بهار نارنج: (بلوار امام رضا، ابتدای کتی غربی)
  • پارک سراج: (بلوار جانبازان، توحید ٢٨)
  • پارک جنگلی بابلکنار (بِزچَفت): (بابلکنار، درون‌کلا)

اماکن گردشگری

اماکن مذهبی

  • بقعه امامزاده قاسم: این آرامگاه که معروف به آستانه می‌باشد، در مرکز شهر بابل واقع شده‌است.
  • مسجد محدثین: این مسجد به فرمان امام زمان (ع) در دوران دودمان افشاریه (در زمان پادشاهی نادرشاه افشار) به دست محمدنصیر بارفروشی مشهور به «ملانصیرا» ساخته‌شد. قدمت این مسجد به حدود ۲۹۰ سال می‌رسد. عده‌ای این مسجد را جمکران دوم نامیدند.[۸۲]
  • تکیه پیرعلم
  • تکیه حصیرفروشان
  • مسجد جامع

اماکن تاریخی

  • کاروانسراها: بابل بعنوان یک مرکز تجاری که دارای کارونسراها و دکان‌های معتبر بوده‌است، توجه ناصرالدین شاه رادر ۱۲۹۲ ه. ق هنگامی که وی در حال انجام دومین سفر خودبه مازندران بود، جلب کرده وی در سفرنامه خود نوشته‌است، شهر بارفروش از بلاد معظمه مازندران و پرجمعیت و مرکز تجارت شده‌است، و کاروانسرا دکاکین معتبره دارد.
  • کاخ شاپور:در دوره صفویه عمارت زیبایی در محل این کاخ، بنا شد. اطراف این عمارت را آب پوشانده بود و این عمارت مجلل در جزیره قرار داشت. این عمارت مجلل تفرجگاه شاهان صفوی و قاجار بود. در دوره رضاشاه این کاخ توسعه یافت. پس از از پیروزی انقلاب اسلامی این کاخ به ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی مازندران و سپس به دانشگاه علوم پزشکی بابل تغییر کاربری داد. «معرفی بیشتر»
  • برج دیدبانی کاخ بابل: این برج در دورهٔ پهلوی در کاخ شاپور (بابل) ساخته شد. این برج دیده بانی به عنوان یکی از نمادهای این شهر استفاده می‌شود. این برج در میدان قرار دارد.
  • پل محمدحسن خان: پلی قدیمی مربوط به سده ۱۲ خورشیدی بر روی رودخانه بابل شهرستان بابل استان مازندران می‌باشد. این پل از آثار دوره قاجاریه است که به جای پل قدیمی‌تری ساخته شده‌است. یکی از موارد شاخص این پل معماری صفوی بنا و استفاده از سفیده تخم‌مرغ (البته به گفته برخی زرده تخم‌مرغ و ساروج) در ساخت آن است.[۸۳]

این اثر در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شماره ثبت ۱۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۸۴]

  • موزه بابل (گنجینه بابل): موزه بابل موسوم به گنجینه بابل[۸۵] به عنوان تنها موزه مردم‌شناسی مازندران در ساختمان شهرداری سابق شهر بابل واقع شده است.[۸۶] ساختمان این موزه در سال ۱۳۰۷ به عنوان بلدیه یا شهرداری بنا شده بود. این ساختمان در سال ۱۳۷۴با کاربری فرهنگی در اختیار میراث فرهنگی مازندران قرار گرفت و پس از احیا، مرمت و بازپیرایی در بهمن سال ۱۳۷۵به عنوان موزه بابل افتتاح شد.[۸۷] «معرفی بیشتر»
  • ساختمان شهربانی: این ساختمان در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد که یک بنای بسیار قدیمی است و به ساختمان شهرداری تبدیل شده‌است. این ساختمان در باغ ملی بابل محدود شده است.
  • سردر دانشگاه علوم پزشکی: این بنا در دورهٔ پهلوی ساخته شد.
  • بازار ماهی فروش‌ها
  • آرامگاه زین العابدین: این آرامگاه از بناهای دورهٔ قاجار می‌باشد.
  • آرامگاه درویش علم بازی: این مقبره پشت آرامگاه معتمدی بابل قرار دارد.
  • حمام قدیم میرزا یوسف: این حمام در دوره صفوی ساخته شده‌است. این بنا در صبح جمعه دوم دی ماه ۱۳۹۰ خورشیدی توسط نیروهای شهرداری بابل تخریب گردید که با دخالت دیرهنگام سازمان میراث فرهنگی و پلیس، تخریب آن متوقف گردید اما بخش اعظم بنا به جز گنبد آن تخریب شده بود.
  • آرامگاه سید کبیر: این آرامگاه از بناهای دورهٔ قاجار می‌باشد و جزء آثار ملی ایران است.
  • مسجد چهارسوق: این مسجد تاریخی از آثار دورهٔ قاجار می‌باشد.

ره آورد بابل

مسافران در کنار بازدید از آثار تاریخی، فرهنگی و نقاط دیدنی و جنگل‌ها و مناظر زیبای طبیعی و سبزه زارهای این شهرستان، برای گذران اوقات فراغت، ره آوری را نیز از این شهرستان با خود به ارمغان ببرند:

مراکز مهم شهر

مراکز آموزش عالی

در حال حاضر مراکز فعال در بابل به شرح جدول زیر می‌باشند:

ردیف نام مرکز عنوان نوع وبگاه
۱ دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل دانشگاه دولتی http://www.nit.ac.ir
۲ دانشگاه علوم پزشکی بابل دانشگاه دولتی http://www.mubabol.ac.ir
۳ دانشگاه علوم و فنون مازندران دانشگاه غیرانتفاعی http://www.ustmb.ac.ir
۴ دانشگاه فرهنگیان- مرکز آموزش عالی شهید رجایی بابل دانشگاه دولتی http://www.rajaee-ttc.ir
۵ دانشکده فنی امام صادق بابل دانشکده دولتی http://www.baboltc.ac.ir
۶ دانشگاه پیام نور- مرکز بابل دانشگاه پیام نور http://www.babol.mpnu.ac.ir
۷ دانشگاه پیام نور- واحد بندپی دانشگاه پیام نور http://www.bandpey.mpnu.ac.ir
۸ دانشگاه آزاد اسلامی- واحد بابل دانشگاه آزاد http://www.baboliau.ac.ir
۹ دانشگاه علمی و کاربردی- واحد بابل دانشگاه علمی کاربردی http://www.unbabol.com
۱۰ مرکز آموزش علمی و کاربردی فرهنگ و هنر- واحد ۴ بابل مؤسسه علمی کاربردی https://babolfh4.pafcoerp.com
۱۱ مرکز آموزش علمی و کاربردی جهاد دانشگاهی بابل مؤسسه علمی کاربردی http://www.babol.iastjd.ac.ir
۱۲ مرکز آموزش علمی و کاربردی بندپی غربی مؤسسه علمی کاربردی
۱۳ مؤسسه آموزش عالی صنعتی مازندران مؤسسه غیرانتفاعی http://www.mit.ac.ir
۱۴ مؤسسه آموزش عالی علوم و فناوری آریان مؤسسه غیرانتفاعی http://www.aryan.ac.ir
۱۵ مؤسسه آموزش عالی طبری مؤسسه غیرانتفاعی http://www.tabari.ac.ir
۱۶ مؤسسه آموزش عالی راه دانش مؤسسه غیرانتفاعی http://www.rahedanesh.ac.ir
۱۷ آموزشکده فنی و حرفه‌ای سما- واحد بابل آموزشکده آزاد http://www.babol-samacollege.ir
۱۸ آموزشکده فنی و حرفه‌ای الزهرا- واحد بابل آموزشکده دولتی http://www.alzahrababol.ac.ir
Ken Bainbridge

دانشگاه مازندران

این دانشگاه در سال ۱۳۵۴ در بابل با همکاری و نظارت دانشگاه هاروارد پایه ریزی شد.[۹۱][۹۲][۹۳] از طراحان این مؤسسه می‌توان دکتر کن بینبریج (Ken Bainbridge) را از هاروارد نام برد.[۹۴] تعداد زیادی از اعضای هیئت علمی و روسای این دانشگاه را اساتید آمریکایی دانشگاه هاروارد تشکیل می‌دادند.[۹۵] هسته اولیه آن را مرکز تربیت دبیر فنی نوشیروانی بابل (دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل فعلی)، مرکز تحصیلات تکمیلی بابل، مؤسسه آموزش عالی اقتصادی و اداری – مدرسه عالی علوم کشاورزی- مؤسسه آموزشی کشاورزی گرگان- تشکیل می‌دادند. در سال ۱۳۵۸ با تصویب شورای عالی انقلاب، از ادغام این مراکز، «دانشگاه مازندران» به صورت رسمی در مازندران بزرگ(مازندران و گلستان فعلی) به فعالیت خود ادامه داد.

این مرکز به عنوان بزرگ‌ترین دانشگاه مازندران و گلستان در حریم شهر بابل تا سال ۱۳۶۸ به فعالیت خود ادامه داد. با جدایی بابلسر از بابل این مرکز در محدوده بابلسر به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

مراکز درمانی و بیمارستان‌ها

  • بیمارستان روحانی (بلوار کشاورز) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان شهید بهشتی (خیابان سرگرد قاسمی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان شهید یحیی نژاد (خیابان مصطفی خمینی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان کودکان شفیع‌زاده (امیرشهر، خیابان امام) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان فوق تخصصی بابل کلینیک (خیابان سید جمال الدین اسدآبادی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان فوق تخصصی چشم پزشکی میناگر (بلوار کشاورز)
  • بیمارستان فوق تخصصی مهرگان (بلوار شهید بهشتی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان باروری و ناباروی فاطمه الزهرا (بلوار نوشیروانی) «تارنما مرکز»
  • بیمارستان ۱۷ شهریور (مرزی کلا) [[۹۶]]
  • مرکز جراحی ولی عصر (خیابان دکتر شریعتی)
  • مرکز جراحی سینا (بلوار طبرسی)

مراکز اقامتی

  • هتل مرجان: (دو ستاره A)، بابل، میدان کشوری
  • هتل رضا: (یک ستاره T)، بابل، میدان هفده شهریور
  • هتل نگین: (یک ستاره)، بابل، مرزیکلا
  • هتل آپارتمان طبرستان: (یک ستاره)، امیرشهر
  • هتل آپارتمان پارسیان: (یک ستاره)، امیرشهر
  • مهمانپذیر بهار نو: بابل، میدان هفده شهریور
  • مهمانپذیر پاپلی: بابل، میدان هفده شهریور

مراکز خرید و بازارها

بازار پوشاک

  • مجتمع تجاری شهریار (خیابان نیما)
  • مجتمع تجاری عطر زیستان (خیابان سعیدی)
  • مجتمع تجاری شهروند (بلوار ولیعصر)
  • مجتمع تجاری الماس شرق (بلوار ولیعصر)
  • مجتمع تجاری زیتون (چهارراه فرهنگ)
  • مجتمع تجاری یاس (خیابان مدرس)
  • مجتمع نیکان (خیابان شهید مطهری)
  • سیتی سنتر (بلوار نوشیروانی)
  • پاساژ بزرگ بابل (خیابان مدرس)
  • پاساژ آبادیان (بلوار طالقانی)
  • پاساژ امیر (بلوار طالقانی)
  • مجتمع تجاری و تفریحی شهرداری بابل (بلوار ساحلی) [در دست ساخت]

میوه و تره بار

  • میدان بار امام (بلوار امام رضا)
  • بازار روز نوشیروانی (بلوار نوشیروانی)
  • بازار روز رضوان (خیابان امام)
  • بازار روز امام رضا (حیدرکلا)
  • بازار روز مسجد جامع (خیابان بازار، مسجد جامع)
  • بازار روز امام حسین (میدان امام حسین)

بازار ماهی

  • بازار ماهی فروشان نوشیروانی (بلوار نوشیروانی)
  • بازار ماهی فروشان امام رضا (بلوار امام رضا)

ترابری

فاصلهٔ بابل با شهرهای ایران

فاصله بابل با شهرهای ایران به شرح زیر است(فاصله بر حسب کیلومتر است).[۹۷]

بابلسر ۱۲ چالوس ۱۴۲ رامسر ۲۲۲
تهران ۲۱۱ مشهد ۷۳۴ اصفهان ۶۲۵
تبریز ۸۳۶ شیراز ۱۱۰۶ اهواز ۱۰۹۲
ارومیه ۱۱۵۷ بندرعباس ۱۷۱۲ همدان ۵۴۷
ساری ۳۹ گرگان ۱۷۰ رشت ۳۴۱

فرودگاه بابل

این فرودگاه که در منطقه احمدکلا و در جاده بابلسر واقع شده است یکی از فرودگاه‌های قدیمی کشور می‌باشد که سالهاست به صورت متروکه باقی‌مانده است. در سالهای اخیر تلاش‌هایی برای راه‌اندازی دوباره آن صورت گرفته است.[۹۸][۹۹][۱۰۰]
در حال حاضر نزدیک‌ترین فرودگاه فعال به شهر بابل، فرودگاه دشت ناز ساری در شهرستان میاندرود است. این فرودگاه در ۶۵ کیلومتری ضلع شرقی از مرکز شهر بابل قرار دارد.

راه‌آهن

بابل در حال حاضر شهر بابل به راه آهن ارتباط ندارد ولی در فاصله ۱۵ کیلومتری شهر بابل (قائم شهر)، ایستگاه راه آهن سراسری وجود دارد. یکی از پروژه‌های در دست مطالعه شرکت راه آهن، اتصال راه آهن شیرگاه(سوادکوه) به بابل و بندر فریدون کنار است.[۱۰۱][۱۰۲][۱۰۳]

پایانه‌های مسافربری

بابل دارای سه پایانه مسافربری می‌باشد.

  • پایانه غرب: این ترمینال در غرب بابل و در موزیرج واقع شده است. این پروژه در سال ۱۳۷۲ در زمینی به مساحت ۱۲ هکتار به تصویب رسید که بعد از تملک و آزادسازی حدود چهار هکتار احداث شد. عملیات اجرایی ترمینال غرب بابل دی ماه ۱۳۹۰ افتتاح و به بهره‌برداری رسید. در طرح توسعه پایانه غرب، وسعت این پایانه به ۱۲ هکتار خواهد رسید. سرویس‌دهی این پایانه به تمام نقاط کشوراست.[۱۰۴]
  • پایانه شرق: این پایانه در شرق بابل و در بلوار امام رضا واقع شده که دارای مساحتی معادل یک هکتار می‌باشد. سرویس‌دهی این پایانه درون استانی بوده و به مینی بوس و سواری اختصاص دارد.
  • پایانه جنوب: این پایانه در بلوار نوشیروانی واقع شده و دارای مساحتی معادل یک هکتار است. سرویس‌دهی این پایانه درون شهرستانی بوده که مسافران را از طریق مینی بوس به شهرها و روستاهای تابعه بابل و حومه منتقل می‌کند.

تاکسی

تاکسیرانی بابل [[۱۰۵]]، از سال ۱۳۸۱ پس از ارتقاء به سازمان تاکسیرانی، با ٢٥٠٠ دستگاه تاکسی و ۳۰۰ دستگاه تاکسی بی‌سیم زیر نظر شهرداری فعالیت می‌نماید.

آرامستان‌ها

  • آرامستان معتمدی: (از موقوفات مرحوم معتمدی است واقع در خاور- بلوار ولیعصر-خیابان تربیت معلم)
  • آرامستان گل محله: (واقع در باختر- بلوار جانبازان-خیابان گل محله)
  • آرامستان سید ذکریا: (واقع در جنوب- خیابان شهید صالحی)
  • آرامستان درویش فخرالدین: (واقع در باختر- موزیرج)
  • آرامستان کتی: (واقع در خاور- بلوار امام رضا)
  • آرامستان کیجاتکیه: (واقع در شمال- بلوار جانبازان- کیجاتکیه)
  • آرامستان کمانگر: (واقع در جنوب- بلوار کشاورز-کمانگر)

جستارهای وابسته

پیوند به بیرون

پانویس

  1. برزگر، اردشیر. محمد شکری فومشی. تاریخ تبرستان پیش از اسلام. ج. اول. تهران: نشر رسانش، ۱۳۸۱. شابک ‎۹۶۴-۷۱۸۲-۱۰-۴. 
  2. لسترنج، گای. جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمهٔ محمود عرفان. انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۹۱. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۴۵-۱۰۵-۸. 
  3. نیاکی، جعفر و پوران‌دخت حسین‌زاده. بابل (شهر زیبای مازندران). ج. اول. تهران: سالمی، ۱۳۸۳. شابک ‎۹۶۴-۶۹۴۷-۷۴-۳. 
  4. یوشیج، نیما. دو سفرنامه از نیما یوشیج. به کوشش علی میرانصاری. سازمان اسناد ملی ایران، ۱۳۷۹. شابک ‎۹۴۶-۶۱۸۹-۳۹-۳. 
  5. «تاریخچه شهرداری بابل». تارگاه شهرداری بابل. بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۹۴. 
  6. صالح تبری، صمد. «عالم محضر خداست، به تاریخ دروغ نگوییم». بابل‌نامه، ۱۱ شهریور ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۹۴. 
  7. «سالنامه آماری استان مازندران سال ۱۳۹۰». درگاه آمار ایران. بازبینی‌شده در ۷ مه ۲۰۱۳.  (پرونده salnameh90_۲–۸.pdf، صفحه ۱۴۲)
  8. وبگاه رسمی شهرداری بابل
  9. همشهری آنلاین
  10. پلاک وسایل نقلیه در ایران|ویکی‌پدیا
  11. گروه مولفان. بابل شهر بهارنارنج. تهران: نشر چشمه، ۱۳۷۹. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۳۶۱-۰۰۳-۴. 
  12. «سالنامه آماری مازندران: سال ۱۳۹۱، ص ۹۰». مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در ۵ فروردین ۱۳۹۴. 
  13. «معرفی مدیران منطقه یک و دو شهرداری بابل». تارگاه رسمی شهرداری بابل، ۲۸ اسفند ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۵ فروردین ۱۳۹۴. 
  14. «تاریخچه». شرکت مخابرات استان مازندران. بازبینی‌شده در ۵ فروردین ۱۳۹۴. 
  15. عبدالحمید شوری. «مروری بر ویژگی‌های شبکه تلفن ثابت کشور و تحولات آینده». مرکز تحقیقات و فناوری اتوماسیون صنعتی ایران. بازبینی‌شده در ۵ فروردین ۱۳۹۴. 
  16. «سالنامه آماری مازندران: سال ۱۳۹۱، ص ۹۰». مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در ۵ فروردین ۱۳۹۴. 
  17. «دانشگاه صنعتی بابل رتبه ششم دانشگاه‌های صنعتی کشور». خبرگزاری دانشجو، ۲۵ اسفند ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۹ فروردین ۱۳۹۴. 
  18. «سایت دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور». پایگاه خبری - اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۹ فروردین ۱۳۹۴. 
  19. آب یابی و آب رسانی، نوشتهٔ کمیته علمی مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
  20. لغت نامه دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران، بل [بُ] (پیشوند)
  21. پژوهشی در زمینهٔ نام‌های باستانی مازندران، دکتر حسن حجازی کناری، انتشارات روشنگران، تهران، 1372
  22. نماینده مردم بابل، نیاز آذری، بابل شناسی
  23. «شهرداری بابل. بابل شناسی». 
  24. «حسین نیاز آذری. بابل شناسی». 
  25. مجمع امور صنفی بابل
  26. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ (جدول جمعیت و خانوار)». مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در ۵ مه ۲۰۱۳. 
  27. مرکز آمار ایران
  28. پایگاه اطلاع رسانی دکتر معلم، دربارهٔ بابل، جغرافیای انسانی
  29. «تاریخ تبرستان – پیش از اسلام، تصحیح و پژوهش: محمد شکری فومشی»، برزگر، اردشیر (1380)، جلد اول، نشر رسانش، چاپ اول، ص 13
  30. بابل سبزه دیار، صمد صالح طبری، (1387)، بابل، انتشارات بهارنارنج، چاپ دوم. ص32
  31. «صدرا نیوز، ردپای نتانیاهو در ایران». 
  32. فهرست روزنامه‌های موجود در کتابخانه ملی ایران، نوشته بیژن سرتیپ زاده و کبری خداپرست، کتابخانه ملی ایران، ١٣٥٦
  33. مطبوعات ایران، نوشته مسعود برزین، شرکت سهامی افست، ١٣٥٤
  34. مطبوعات ایران از شهریور ١٣٢٠تا ١٣٣٦، نوشته حسین ترابیان، اطلاعات،
  35. هفته نامه بابل نامه
  36. هفته نامه بابل نامه
  37. [۱]
  38. جدید آنلاین
  39. «اسامی سینماهای استان مازندران». وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران. بازبینی‌شده در ۵ فروردین ۱۳۹۴. 
  40. حوزه هنری استان مازندران
  41. نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور
  42. «خبرگزاری شمال آرت، تاریخچه برگزاری جشنواره فیلم وارش». 
  43. خبرگزاری شمال فردا
  44. «صنایع نیوز». 
  45. «خبرگزاری فارس». 
  46. «شورا اسلامی شهر بابل». 
  47. خبرگزاری شمال فردا
  48. «خبرگزاری ایسنا». 
  49. خبرگزاری شمال فردا
  50. دریا دادور
  51. گنجور- تجدید مطلع
  52. گنجور- دبیرستان پهلوی
  53. گنجور- گیلان
  54. «اماکن ورزشی شهر بابل (۱)-استان مازندران». مدرسه‌نیوز، ۲۷ مرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۹۴. 
  55. «اماکن ورزشی شهر بابل (۲)-استان مازندران». مدرسه‌نیوز، ۲۷ مرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۹۴. 
  56. «تیم کشتی آزاد A خردسالان شهرستان بابل، قهرمان مازندران شد». تارگاه رسمی هیئت کشتی شهرستان بابل، ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  57. «تیم کشتی بابل A بر روی سکوی سوم ایستاد». تارگاه رسمی هیئت کشتی شهرستان بابل. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  58. «بابل قهرمان کشتی آزاد نونهالان مازندران شد». خبرگزاری مهر، ۳ تیر ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  59. «بابل قهرمان مسابقات کشتی فرنگی نونهالان مازندران شد». ایرنا، ۱۷ تیر ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  60. «تیم بابل قهرمان مسابقات کشتی آزاد نوجوانان مازندران شد». ایرنا، ۳ تیر ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  61. «بابل قهرمان مسابقات کشتی فرنگی نوجوانان مازندران شد». خبرگزاری مهر، ۳۰ تیر ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  62. «بابل قهرمان کشتی آزاد و فرنگی جوانان مازندران شد». ایرنا، ۱۸ تیر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  63. «قهرمانی بابل در مسابقات کشتی فرنگی جوانان مازندران». خبرگزاری فارس، ۲۱ شهریور ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  64. «تیم بابل قهرمان مسابقات کشتی آزاد و فرنگی پیشکسوتان مازندران شد». ایرنا، ۲۳ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  65. «بابل قهرمان مسابقات کشتی لوچوی مازندران شد». خبرگزاری فارس، ۱۸ تیر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  66. «پیکر قهرمان کشتی جهان در بابل تشییع شد». ایرنا، ۴ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱ مرداد ۱۳۹۴. 
  67. «آزادگان بابل قهرمان شد». خبرگزاری فارس. ۳۰ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۴ مرداد ۱۳۹۴. 
  68. «تهران و بابل میزبان کشتی قهرمانی کشور». خبرگزاری مهر. ۱۴ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲ مرداد ۱۳۹۴. 
  69. «برگزاری اردوی تدارکاتی تیم ملی جوانان در تهران و بابل». باشگاه خبرنگاران جوان. ۲۱ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲ مرداد ۱۳۹۴. 
  70. یوشیج، نیما. دو سفرنامه از نیما یوشیج. به کوشش علی میرانصاری. سازمان اسناد ملی ایران، ۱۳۷۹. ۱۱۸. شابک ‎۹۴۶-۶۱۸۹-۳۹-۳. 
  71. «محمد قربانیان سرمربی تیم فوتبال دریای بابل شد». ایرنا، ۲ تیر ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  72. «صعود خونه‌به‌خونه بابل به لیگ دسته دوم فوتبال». خبرگزاری فارس، ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  73. «نمایندگان مازندران از صعود به مرحله نهایی لیگ دسته دوم فوتبال کشور بازماندند». ایرنا، ۲۷ بهمن ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  74. «خونه به خونه مازندران موفق به خرید سهمیه لیگ دسته اول فوتبال شد». مازندلیگ، ۳۰ تیر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  75. «واگذاری ورزشگاه هفت تیر به باشگاه خونه به خونه مازندران». مازندلیگ، ۱۱ خرداد ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  76. «قهرمانی تیم فوتبال خونه به خونه مازندران در لیگ دسته اول جوانان». خبرگزاری فارس، ۲۵ اسفند ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  77. «همراهی مهدوی کیا با اردوی تیم ملی فوتبال در بابل». شمال‌نیوز، ۲۸ آذر ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  78. «اردوی تیم ملی فوتبال جوانان در بابل برگزار می‌شود». ایرنا، ۲۸ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  79. «خونه به خونه قهرمان جام شهدای مازندران». ورزش ۳، ۱۹ شهریور ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  80. «طلایی پوشان بابل در لیگ برتر فوتسال بانوان کشور شرکت می‌کند». خبرگزاری تسنیم، ۳۱ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۹۴. 
  81. سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری بابل
  82. «جمکران دوم کجاست؟». فردانیوز. بازبینی‌شده در ۲۰ تیر ۱۳۸۸. 
  83. همشهری آنلاین: پل تاریخی محمدحسن‌خان بابل
  84. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  85. گنجینه‌ای که دیدن دارد
  86. موزه‌ها
  87. خبرگزاری جمهوری اسلامی
  88. «پرتال سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری». 
  89. «بندپیِ بابل». 
  90. «فارس نیوز». 
  91. Progress report to the Board of Governors, Reza Shah Kabir University. Harvard University Site Planning Task Force. Publisher Harvard University Site Planning Task Force, 1976
  92. Problems and Issues in Higher Education: Perspectives on Iran-United States Educational Relations and Influences. pp.8
  93. Fundamentalisms and society: reclaiming the sciences, the family, and education. Volume 2 of Fundamentalisms and Society. Martin E. Marty, R. Scott Appleby. University of Chicago Press, 1993. ISBN 0-226-50880-3 pp.350
  94. Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences. Vol.76. Publisher National Academies Press, 1999. ISBN 0-309-06434-1 pp.28
  95. Revolution in Iran: the politics of countermobilization. Jerrold D. Green. Publisher Praeger, 1982. ISBN 0-03-062409-6. pp.32
  96. بیمارستان ١٧ شهریور
  97. «مسافت شهرهای ایران». ایرانگردی و جهانگردی، ۱۳۹۱/۱۰/۳. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۰۹ ژانویه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۱۳۹۱/۱۰/۳. 
  98. ناصری نماینده بابل بیان کرد: اعلام آمادگی سرمایه‌گذار اهل ترکیه برای احداث فرودگاه احمدکلای بابلسر.
  99. منتخب مردم بابل در مجلس از پیگیری احداث فرودگاه در احمدکلا بابلسر خبر داد.
  100. خبرگزاری فارس: نماینده مردم بابلسر در مجلس گفت: با تصویب هیئت دولت در احمدکلا بابلسر فرودگاه احداث می‌شود.
  101. نماینده مردم بابل در مجلس گفت: با دستور وزیر راه و شهرسازی، مجوز طرح مطالعاتی راه آهن سوادکوه به بابل صادر شد.
  102. اتصال ایران خودروی بابل و دو شهرک صنعتی به راه‌آهن
  103. پیگیری ویژه مصوبه راه‌آهن قائمشهر به بابل
  104. بزرگترین پایانه مسافربری مازندران افتتاح شد
  105. سازمان تاکسیرانی بابل