رستمکلا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رُستَمکُلا
رِستِم کِلا
Rostamkola.jpg
کشور  ایران
استان مازندران
شهرستان بهشهر
بخش مرکزی
سال شهرشدن ۱۳۵۶
مردم
جمعیت ۱۱٬۳۶۵
جغرافیای طبیعی
مساحت ۲ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا میانگین ۲۰ متر
اطلاعات شهری
شهردار سید علی برهانی
پیش‌شماره تلفنی 0113463
تابلوی خوش‌آمد به شهر

رُستَمکُلا یا رُستَمکَلا با نام محلی رِستِمکِلا یکی از شهرهای استان مازندران است.

رُستَمکلا شهری کوچک، در شهرستان بهشهر است و در 8 کیلومتری جاده نکا به بهشهر واقع شده است. این شهر جمیعتی در حدود ۱۲۰۰۰ نفر دارد.[نیازمند منبع]

فاصله این شهر از ساری حدود 40 کیلومتر و از بهشهر حدود 8 کلیومتر است.[نیازمند منبع] رُستَمکلا در تقسیمات کشوری در گذشته جزء دهستان قره طغان بوده و اکنون در بخش مرکزی شهرستان بهشهر قرار گرفته است.

پیشینه[ویرایش]

با توجه به بناهای موجود که متعلق به حدود 150 تا 200 سال قبل است می توان نتیجه گرفت که این شهر در آن دوران رشد قابل ملاحظه ای را داشته است.


علت نامگذاری شهر مشخص نمی‌باشد اما دو روایت در نقل قول های محلی ذکر می شود. روایت اول این است که این مکان محل نبرد رستم با دیو سپید بوده است و به افتخار رهایی از دیوان نام این مکان را رستمکلا انتخاب کردند و در روایت دوم گفته می‌شود که فردی با نام رستم درگذشته در اتحاد طوایف منطقه همت کرده (همچنین حفر شورش) که به یاد و نام وی نام این منطقه را رُستَمکلا انتخاب کردند.


منطقه‌ای که این شهر واقع شده‌است مکانی قدیمی می‌باشد که شامل روستاهای کلت، گرجی‌محله، آسیاب‌سر، کوهستان، و تروجن (شهیدآباد) می‌باشد آثار یافت شده و موجود در این منطقه از جمله غار تاریخی و آثار قلعه‌های پیش از اسلام و قبرستان و آتشکده قبل از اسلام و گوهر تپه تایید کننده تمدن و سکونت در قبل از اسلام و طی دوره های متفاوت است.

اولین مدرسه در سال 1306 (در سه پایه اول، دوم و سوم) در شهر تأسیس گردید.

حوزه علمیه رُستَمکلا از سال ۱۳۴۱ و به دنبال درخواست آیت الله کوهستانی از علامه ایازی تأسیس گردید.

در گذشته سید حبیب‌الله برهانی با پرداخت پنج هزار تومان همه اراضی رُستَمکَلا را بطور کامل از شمول اراضی بنیاد پهلوی خارج نمود. وی از جمله مخالفان فعال اصلاحات ارضی بود.

اقتصاد[ویرایش]

اقتصاد رُستَمکلا بر پایهٔ کشاورزی است در حالی که پرورش مرغ، تولید آجر، صنایع فلزی، کارخانه لینتر پاک، تولید آرد، تولید آجر سفال، صنایع فلزی، معادن سنگ آهک و پرورش آبزیان نیز از مشاغل بارز در این شهر محسوب می شوند.

همزمان با کشیدن راه آهن در زمان جنگ جهانی ایستگاه راه آهن رُستَمکلا نیز افتتاح گردید که این ایستگاه برای مدتی تعطیل و سپس با اتصال راه آهن به بندر امیر آباد مجددا فعال شد.

در گذشته برای آبیاری زمین‌های کشاورزی منطقه از قنات نیز استفاده می‌شد. (۱۶ رشته)

هم اکنون راه آهن رُستَمکلا به بندر امیر اباد (بزرگترین بندر شمال کشور) وجود دارد که ارتباط ریلی بین این بندر ( دریای خزر )با شبکه سراسری ریلی کشور میسر کرده است. جاده رُستَمکلا به بندر امیر آباد در حال احداث می‌باشد -(سال 1394).

دیدنی‌ها[ویرایش]

مرکز اصلی تفریح مردم این شهر "میرِوون" است (نام های دیگر: "سیاه چال"، "مِه رَوان رود"، "مِرِوون"، می باشد فاصله هوایی تا میروون ۷ کیلومتر و فاصله زمینی از جاده اصلی حدود ۱۶٫۵ کیلومتر و از مسیر سِراج خِل ۹٫۵ کیلومتر می‌باشد). طی سال های اخیر نام "مهربان رود" بدون هیچ سابقه تاریخی و علت مشخص به منطقه میروون (مِرِوون) نسبت داده شده است که لازم است اصلاحاتی جهت برگداندن آن به نام اصلی و محلی خود صورت گیرد.

بِنِه قَلیون در مسیر میروون می‌باشد و مکان دیگر تفریحی در جنگل است.

این شهر از شرق به روستای گرجی محله و غرب به روستای کلت و از شمال به روستای قره تپه و از جنوب به کوه‌های البرز همجوار می‌باشد.

«او گردشی» (ogardeshi) (به فارسی: محل گردش آب) در جنگل و چند کیلومتر قبل از میروون می‌باشد در این مکان آب چند نهر بصورت طبیعی در زمین فرو می‌رود میزان آبی که در این محل فرو میرود در تابستان بیش از چندین لیتر بر ثانیه می‌باشد.

نام برخی از مناطق جنگلی مورد استفاده مردم شهر: ۱: آقا چشمه ۲: بِنِه قَلیون ۳: او گردشی (آب گردشی) ۴: میروون (مه روان : "مه ای که روان است") ۵: چکش دره ۶: سیاه چال ۷: آقا زمین ۸: پنج بِرار ۹: محسن کوه ۱۰: سِراج خِیل ۱۱: میون دوک ۱۲: محمد جبه چال ۱۳: سه کیله راه ۱۴: صابون دره ۱۵: راسته کوه ۱۶: گَد ببا کوه ۱۷: کان حسن ۱۸: شیر کمر بِن ۱۹: ربیع چشمه ۲۰: لَبلَبه سنگ ۲۱: تاجی غار ۲۲: دختر قلعه ۲۳: اِزدار کوه

تپه باستانی گوهرتپه از جمله مکان‌های دیدنی در این شهر می‌باشد آثار یافت شده در این تپه به ۴۰۰۰ تا ۷۰۰۰ سال قبل نسبت داده می‌شود و آثار و تمدن سکونت بصورت متراکم در آن مشاهده می‌شود که در حدود ۵۰ هکتار وسعت دارد بخش‌های کاوش شده این تپه برای بازدید عموم قرار داده شده‌است.

در غار مخرن آثاری که نشانگر سکونت انسان بود در سال ۱۳۲۸ بدست آمده بود. غار «کال دره» در ضلع جنوب غربی رُستَمکلا و تقریباً متصل به شهر واقع می‌باشد.

از جمله مکان های دیگر قدیمی و دیدنی شهر شامل:

امامزاده محمد: این اثر در حاشیه غربی شهر رستمکلا واقع شده و از نظر شکل ظاهری شبیه آرامگاه های عصر تیموری می باشد این بنا از دو بخش بدنه و گنبد تشکیل گردیده که حد فاصل این دو قسمت را تزیینات سینه کفتری پوشانده شده است از دیگر اجزا تزیینی می توان به سر ستونهای چوبی به شکل سرشیر در این بنا اشاره نمود.

تکیه سلطانی: در جنوب شرقی شهر رستمکلا واقع شده و متعلق به دوره قاجاریه می باشد و نمای اصلی (شرقی) بنا از ارسی هایی تشکیل می دهد. ستون ها، به اسامی ائمه بوده که در دو جهت و به صورت قرینه کنده کاری شده است.

تکیه حاج حسن: این بنا قبل از تغییرات در آن جز زیباترین ساختمان دوره قاجار در این شهر بوده است اما طی سال های اخیر تغییرات زیادی در نمای اصلی و داخلی آن داده شده است، این بنا دو طبقه ساخته شده ا ست و متعلق به دوره قاجار است با مقایسه و تحقیق، تاریخ ساخت بنا سال 1280 هجری قمری (150 سال قبل) تخمین زده شد (بر اساس تحقیقات حسین کاردری و مهدی جهانبخش). این تکیه مکانی برای مراسم مذهبی از جمله تعزیه بوده است و در آن اتاق هایی برای اسکان افراد برگزار کننده مراسم داشته که فضای اصلی (روبرو) آن (سالن) کاملا باز بوده تا افراد حاضر در آن براحتی بتوانند مراسم های مذهبی را مشاهده کننند. نِپار تکیه حاج حسن نیز معروف بوده است. توصیف شکل قدیمی آن: تکیه حاج حسن رستمکلا بنايى با نماى آن آجرى بوده و سقف آن پوشيده از سفال است. معمارى اين تکيه شامل يک ايوان با شش ستون چوبى و سرستون‌هاى زيباى کنده‌کارى شده است. ايوان داراى دو ورودى بوده و اتاق‌هايى در دو طبقه به طور قرينه در دو طرف ايوان وجود داشته است. شاه‌نشين طبقه دوم داراى پنجره‌هاى اُرُسى دولنگه‌اى و سه‌لنگه‌اى بسيار ظريف و پرکار بوده، سقف اتاق‌ها و ايوان پل‌کوبى شده و داراى کتيبه و نقاشى تزيينى بوده است. این بنا تاکنون توسط میراث فرهنگی ثبت نشده است به همین دلیل تغییراتی زیادی در آن داده شده است.

حسینیه علیزاده: این بنا متعلق به دوره قاجار می باشد. اتاق مرکزی که زیباترین اتاق این مجموعه می باشد دارای پنجره های ارسی، نورگیرهای مشبک تزیینی با شیشه های الوان .

حسینیه علوی:

حسینیه فرحی: این بنا در مرکز شهر رستمکلا قراردارد. بنای حسینیه دارای نقشه مستطیل شکل ساخته شده است. این بنا با مصالح آجر، آهک ، چوب و دارای سقف سفال پوش است. حسینیه فرحی دارای یک اتاق مرکزی و دو اتاق جانبی در سمت جنوبی است. ازجمله تزیینات زیبای بنا ، پنجره های ارسی و درهای مشبک با شیشه های الوان است که با مهارت ساخته‌اند. اتاق مرکزی از دو اتاق جانبی بزرگتر و دارای پنجره بزرگ ارسی به ابعاد 3.8*4 است. طاقچه های تزیینی و گچبری های ساده و طرح دار از دیگر تزییات بکار رفته در این بناست . حسینیه فرحی با توجه به سبک معماری و دیگر تزیینات وابسته به معماری بکار رفته در آن متعلق به دوران قاجاریه است.

خانه رُستَمکلایی: منزل مرحوم سید مصطفی رُستَمکلایی فرزند حاج سید کریم رُستَمکلایی از تجار و ملاکین بزرگ منطقه در گذشته بوده است. این ساختمان دو طبقه مربوط به دوره قاجار می باشد، این بنا دو اتاق در ضلع شرقی و غربی در طبقه همکف و دو اتاق به همان شیوه در طبقه است. در اضلاع مختلف این بنا درهای زیبا با تزیینات شیشه های الوان در بالای آن ها ، زیبایی بنا را دو چندان کرده است.

خانه توکلی: مشابه خانه رستمکلایی با اندکی تفاوت می باشد.

( توجه شود که تاریخ ساخت امامزاده محمد را حدود سال 650 هجری قمری و هفت بنای دیگر را متعلق به یک دوره تاریخی و حدود 150 تا 200 سال پیش تخمین می زنند)

رسم ها[ویرایش]

در تاسوعای و عاشورا مردم روستاهای گرجی محله، کلت، کوهستان و آسیابسر در غالب هیئت های عزاداری تکایا جهت برگزاری مراسم به رُستمکلا آمده و همچنین مردم رُستمکلا نیز جهت برگزاری این مراسم به روستاهای ذکر شده می روند.

منابع[ویرایش]

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.