رودسر

مختصات: ۳۷°۰۸′شمالی ۵۰°۱۸′شرقی / ۳۷٫۱۳°شمالی ۵۰٫۳°شرقی / 37.13; 50.3
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
رودسر
رۊدˇسر
Rudsar by tasnimnews.jpg
کشور ایران
استانگیلان
شهرستانرودسر
نام(های) پیشینرانکوه، هوسام، هوسم، کوتم
سال شهرشدن۱۳۰۵
مردم
جمعیت۴۰۰۰۰ نفر (۱۳۹۵)[۱]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۱۵٫۸
میانگین بارش سالانه۱۱۷۸
روزهای یخبندان سالانه۳۰
اطلاعات شهری
شهرداررضا زنده دل
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳۴۲
وبگاهhttp://www.roodsar.ir/
رودسر بر ایران واقع شده‌است
رودسر
روی نقشه ایران
۳۷°۰۸′شمالی ۵۰°۱۸′شرقی / ۳۷٫۱۳°شمالی ۵۰٫۳°شرقی / 37.13; 50.3

شهر رودسر (به گیلکی: رۊدˇسر)، (نام قدیمی به گیلکی: هۊسم و کوتم)، از شهرهای استان گیلان است. جمعیت این شهر ۴۰۰۰۰ نفر است و در شهرستان رودسر قرار دارد.[۲] این شهر در گذشته مرکز حکمرانی زیدییان و لنگر پسر وشمگیر از خاندان زیاریان و زادگاه خاندان بویه (در روستای بویه، املش کنونی) بوده‌است. خط ساحلی ماسه ای طویل و بکر این شهرستان در مقایسه با دیگر شهرهای حاشیه کاسپین موقعیت ممتاز تری را ایجاد نموده‌است. رودسر از مراکز مهم نوغانداری، پروش کرم ابریشم و تولید نخ ابریشم بوده‌است (جهت اهمیت موضوع قابل ذکر است، نخ ابریشم تنهامحصول صادرات دولت صفوی بود) مشاغلی مانند کوزه‌گری و کاشی سازی و حصیر بافی و دوزندگی، از مشاغل سنتی رودسر تلقی می‌شود.

نام

آنچه در مورد وجه تسمیه این شهر می‌توان بیان نمود؛ این است که رودسر در قرون گذشته «هوسم» نامیده می‌شود[۳] و حاکم بیه پیش در قرن هشتم هجری هوسم را که در جریان سوانح طبیعی ویران شده بود بازسازی کرد و بعد آن را رودسر نامید. گویا دلیل نامگذاری هوسم به رودسر اشتغال مردم به کشتی سازی و رونق تجاری و کسب مردم از طریق کشتی به باکو و بندر انزلی بود.

مردم

پراکندگی مردم گیلک در استان‌های ایران

مردم رودسر گیلک هستند و به گویش بیه‌پیش زبان گیلکی سخن می‌گویند. قومیت مردم رودسر، گیلک است که به زبانهای فارسی و گیلکی با لهجه بیه پیش (شرق گیلان) تکلم می‌کنند. مذهب مردم رودسر، شیعه دوازده امامی است. مردم شهرستان رودسر از ۳ تیره هستند: گیلک‌ها، گالشها و مهاجرین. مهاجرین رودسر را اغلب سادات و علویون تشکیل می‌دهند که در زمان حکومت ال بویه،[۴] متن اضافی. به رودسر مهاجرات کردند.[۵]سادات مرعشی، سادات کیایی و دیگر سادات شجره نامهٔ سادات از خانواده‌های جوانمرد قصاب،[۶] میر ریسی،[۶] ریسیان[۶]و اقوام آنها در دست است. شجره نامه خانوادهٔ طالبزاده نیز موجودست که یک نسخه از ان در قم نگهداری می‌شود. سادات رودسر از ریشه‌های حسینی و حسنی و گاهی موسویند. در این میان بر طبق تحقیقات و شواهد خانوادهٔ طالبزاده از سادات حسنی و باقی خاندانها از سادات حسینی بازیابی شده‌اند. سادات میرکیایی، مشتمل بر خانواده‌های میرکیایی، کیایی، میرشکارو…از سادات کیایی و بازماندگان حکومت کیا بازیابی شده‌اند.[۶]

رودسر از منظر تاریخ

پل خشتی تمیجان با قدمت ۷۰۰ سال
ساختمان شهرداری رودسر

مقدسی قدیمی‌ترین تاریخ‌نگار کشورمان در سال ۳۷۵ر ه‍.ق هوسم را با بازاری خوب که مسجد جامعی بزرگ نزدیک مقر حاکم قرار داشته وصف نموده‌است. وی در ادامه اضافه کرده که رودخانه ای پرآب از شهر هوسم می‌گذرد و دارای پلی از قایق می‌باشد. این ناحیه مرکز اقامتگاه حاکم علوی «داعی محمد حسن الا طروش» که در نیمه دوم قرن سوم هجری بدون شناسایی خلیفه بغداد و بی اعتنا به او حکومت مستقلی در این ناحیه داشت به‌شمار می‌رفت. حمدالله مستوفی که به سال ۴۷۰ هجری از هوسم دیدار کرده دربارهٔ این شهر می‌نویسد: «هوسم نزدیک دریا قرار داشته و بندر کشتی‌هایی است که از گرگان، طبرستان و شیروان می‌آیند».

رابینو که قریب ۸۰ سال پیش از رودسر دیدار کرده ساکنان رودسر را چنین توصیف می‌کند: «مردم رودسر با ملایمت طبع و علاقه‌مندی به مذهب اسلام معروف می‌باشند. کرجی‌ها (قایق بزرگ و کشتی کوچک) تقریباً تا نزدیکی ساحل می‌آیند و ماهی شور، ماهی دودی، همچنین قند، قماش و نفت با خود از بندر انزلی به رودسر می آروند. بازرگانی برنج با روسیه توسط مسلمانان باکو در رودسر جریان دارد». اما اگر بخواهیم گذری کوتاه نیز بر تاریخ رودسر بیفکنیم باید این کار را از دوره رضا خان آغاز کنیم که بعد از به قدرت رسیدن مناطق شمالی ایران که از نظر وی دارای اهمیتی خاص بود. بازسازی شدند که نمونه بارز آن در ساختمان قدیمی شهرداری و مجموعه ساختمانهای قدیمی میدان شهرداری قابل مشاهده است. این آثار در دوره حکومت فرزندش محمدرضا نیز حفظ گردید و پس از انقلاب اسلامی تا به امروز مورد مرمت قرار گرفته‌است.

مفاخر علمی و سیاسی

از مهم‌ترین مفاخر فکری و فرهنگی این شهر نیز می‌توان به وجود دانشمند بزرگی چون امام فخر رازی (اهل سنت) اشاره کرد. در کتاب جغرافیایی گیلان نوشته م. م لاهیجان می‌خوانیم که: از رودسر (هوسم) دانشمد بزرگی برخاسته مانند امام فخر رازی و پدرش که هوسمی بوده‌اند. از شخصیت‌های برجسته سیاسی این شهر محمدحسن درویشی نماینده وزیر و مسئول هماهنگی هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری در سال ۱۳۹۲ است.[۷]

مفاخر هنر و معماری

معمار معروف این شهر استاد عزت دسترنج بوده‌است که حمام معروف رودسر معروف به دسترنج از ساخته‌های ایشان می‌باشد. این حمام در سال ۱۳۱۵ تا ۱۳۲۵ ساخت آن به طول انجامید چون ایشان در آن زمان به درجه استادی نرسیده بودند نقشه آن توسط استاد خسرو جلالی نژاد (که او هم از معماران بنام رودسر بود) طرح‌ریزی گشت. حمام مذکور در زمان خود مورد استفاده بسیاری از اهالی رودسر کلاچای و املش و توابع دیگر این شهر قرار گرفت. اما در حال حاضر با فرسایش بنای حمام در طول سالیان زیاد بقاقایی اندک از آن باقی مانده‌است.

جاذبه‌های گردشگری و تاریخی

منطقه بسیار پرجاذبه سفیدآب رحیم آباد رودسر و آبشار زیبای آن با چشمه‌های زلال و متعدد که ازکوه‌های پر برف سرچشمه گرفته و از میان جنگل‌های انبوه می‌گذرد. قله بلند قامت سماموس (آسمان کوه) که بلندترین قله گیلان و با قامتی به درازای ۳۶۵۰متر بالاتر از سطح دریا، بر جلگه سرسبز رودسر تکیه کرده و عاشقانه به دریا می‌نگرد. رودسر از جمله معدود شهرهایی است که فاصله میان کوه و دریا در آن بسیار اندک است. چشمه زیبا و خروشان آسمان رود (در نزدیکی روستای مایستان) واقع در ۴۵ کیلومتری رحیم آباد رودسر در منطقه اشکورات علیا، منطقه سرسبز و فوق‌العاده دیدنی اشکورات با طبیعتی بکر، ساحل بسیار زیبا و آرام رودسر به طول ۴۰ کیلومتر هرساله پذیرای خیل مشتاقان دریا می‌باشد. منطقه جنگلی و کوهستانی سرولات (در چابکسر) بارودی بسیار پرآب و زلال که نزدیکی آن به دریا، یک شاهکار طبیعت می‌باشد چشمه آب معدنی جیرکل واقع در روستای جیرکل در یک مسیر کوهستانی و در لابلای جنگل انبوه که دارای خواص فوق‌العاده شفابخش و مفید برای بیماری‌های کلیوی، کبدی و گوارشی است. همچنین وجود غارهایی مربوط به انسان‌های ماقبل تاریخ در این منطقه حاکی از زندگی انسان‌های اولیه می‌باشد که می‌توان به غار دیارجان نزدیک آشورآباد و غار کبیران نزدیک گرمابدشت رودسر و غار سرد دره در روستای شاهیجان اشکور اشاره کرد. چشمه‌های متعدد زیبا مانند دمکش در چابکسر، قلعه بندبن قاسم‌آباد، طبیعت بکر روستاهای کوهستانی کلاچای، عطر غلیظ شکوفه مرکبات که بهار را زمزمه می‌کنند، شادی اغواگری در جای جای طبیعت شهرستان رودسر پدیدآورده. شالیزارها در هرفصل تن‌پوشی زیبا به برمی‌کنند و بر جذابیت جلگه و کوهستان می‌افزایند. چای در بهار گل‌های سفید می‌دهد و همچون زمانی که با استکان آن را سر می‌کشی، نوید رویش دوباره می‌دهد.

کشاورزی

یکشنبه بازار رودسر

از محصولات تولید شده در رودسر می‌توان برنج، چای، مرکبات، گندم، جو، فندق، گردو، حبوبات، گل گاوزبان و انواع سبزی و ابریشم را نام برد. تنوع و فراوانی در رودسر باعث شده تا بازار هفتگی آن که در روزهای یکشنبه دایر می‌گردد از رونق فراوانی برخوردار باشد. بافت چادرشب، لباس قاسم‌آبادی، حصیر، جوراب پشمی، زنبیل، نمد بافی و تولید انواع سرامیک و سفال، نان تمیجان، کلوچه، ماهی سفید، کفال، کولی و… را نام برد که اغلب در یکشنبه بازار رودسر عرضه می‌گردد.

جغرافیا

موقعیت شهر رودسر در داخل شهرستان رودسر مشتمل بر بخش غربی آن شهرستان است. شهر رودسر از شرق به شهر کلاچای (دیگر شهر در شهرستان رودسر)، از شمال به دریای کاسپین و از غرب به شهرستان لنگرود واز جنوب به شهرستان املش و سلسله کوه‌های البرز منتهی می‌شود.

منابع

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
  2. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ آوریل این شهرستان بخشی از منطقه بزرگ رانکوه بوده که از لاهیجان تا رامسر را در برمیگرفت ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۳ فوریه ۲۰۱۹. تاریخ وارد شده در |archivedate= را بررسی کنید (کمک)
  3. «دربارهٔ رودسر». فرمانداری رودسر. بایگانی‌شده از اصلی در 4 دسامبر 2019. دریافت‌شده در اردیبهشت ۱۴۰۰. بیش از یک پارامتر |پیوند بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  4. منبع،
  5. ‏ «دانشنامه» مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). مردم‌شناسی.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ منبع
  7. https://tamin.ir/News/Item/2673. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)

پیوند به بیرون